Beiträge zur Pfälzer Mundart
Hier gelangen Sie zur Suche
Beiträge nach Jahrgängen sortiert:
2011
2010
2009
2008
2007
2006
2005
2004
2003
2002
Es wurden 156 Beiträge in Pfälzer Mundart gefunden.
in Deggung
Gisela Gall, Bad Dürkheim
Zorn
uff de Stirn
Rachepsalme
uff de Libbe
Zindstoff
jeder Zuuch
die Springer vor
de Keenisch in Deggung
Spielfigure
aus Flääsch
un Blut
nix mehr
zu verliere
wies Lääwe
Baureopfer
fer Allah
heilische Barbare
blindwiedisch dewedder
gesche die uuglaiwisch Welt
en Vulkan
aus Haß
un schwarzem Raach
gfalle die Tierm
SCHACH
2002, Kategorie: Lyrik, Platz 5
Kein Audiobeitrag verfügbar!
Mudderlieb
Johannes Dexheimer, Oberwiesen
’ch sein draurich, kennt greine,
sein bidder vedross,
ko Sunn duht mer scheine,
ehns hot mich veloss.
Mei Herzche, mei Mädche,
hot g’heirat weit wegg,
wohnt jetzt emme Städtche
emm hinnerschte Eck.
Fascht leer ess sei Stibbche,
nor ’s Bett steht noch do,
deneewe e Krippche
mim Bobbche emm Stroh.
Die Schaukel dort unne,
am Ebbelboomnascht,
emm Gaarde vorm Brunne,
hot aach ko meh Gascht.
Als Kind, do war’s seelich,
geruf hot’s vor Glick:
„Hopp, Mamme, kumm schieb mich,
mach hordich, schnigg, schnigg!“
Acht Winter un Summer
die sein jetzt erum,
aach Sehnsucht un Kummer
sein vummer genumm.
Zwaa Enkelcher speelen
do drauße emm Sand,
sie klickern un keelen,
bemoolen die Wand.
Sie schaukeln dort unne
un rufen: „Schnigg, schnigg!“
Ich dank fer die Stunne,
fer ovehofft Glick!
2004, Kategorie: Lyrik, Platz 8
Beitrag anhören: mawdh-01-mudder.mp3 (683,69 KB)
Udank
Hans Ehrhardt, Gossersweiler-Stein
UNSER allergreschte Sorche
sinn unn bleiwen hausgemacht.
Doch die Wirtschaft, heit wie morche,
sich debei ins Feischtel lacht.
DÄÄCHLICH dummlen sich wie Biene
uff de Stroße, in de Luft,
uffem Wasser, uff de Schiene
Birchersleit wie ausgebufft.
BROT vediene steht nit vorne,
wie das frieher ieblich war:
G’fircht hot känner Dischtle, Dorne;
domols war de Wohlstand rar.
GÄBB ’s doch zu unn sei ganz ehrlich –
Luxus zehlt als „Nummer äns“.
Trotz merr wäß das esch oft g’fehrlich,
will uff ehn vezichte käns.
UNS fehlt dekmools ’s richdich Denke,
weil Vebländung esch im Speel.
Loßt merr sich vumm Zeitgeischt lenke,
geht dodurch so manches fehl.
HEIT unn geschtern ... jo seit Johre
krankt’s an Dank ferr ’s däächlich Brot.
Ich sähn sell als uvefrore –
wu doch d’ Welt voll Hungersnot.
2002, Kategorie: Lyrik, Platz 6
Kein Audiobeitrag verfügbar!
De Munda®twald
Bernd Hambrecht, Ludwigshafen
Ihr wisst doch, dass uns die Franzose
De Munda®twald net wollen losse,
Weil der so arisch wertvoll is;
Drum machen se aa so e Gschiss
Un schtreiten um Besitzschtands-Rechte
Un dun des vor Gericht ausfeschde.
Debei is es doch jedem klar,
Dass seller Wald ur-pälzisch war,
Es war un is un bleiwe soll.
Den zu verliere wär zu doll,
Weil dort die pälzer Schprich dun wachse
Im Wald – glaabts nor, ich du net flachse.
En Pälzer, der in unsre Daache
E Herz hot do mol mitzumache
An so me Pälzer Schprich-Wettstreit,
Der braucht net selwer dichte heit,
Der fahrt bei Nacht, mit Vollmond halt,
Ganz häämlich in de Munda®twald.
Dort wachsen uf de pälzer Bääm
Die Schprich un Theme, ganz bequem,
Mer braucht se bloß noch abzuplicke
Un sich am Borrem nooch ne bicke.
Des glaabscht net? Ei des is so wohr,
Wie selli Gschicht vum vorsche Johr,
Wo enner emme Haufe Leit
Hot weisgemacht – war des net gscheit? –
Im Munda®twald, die Elwedritsche
Die deeten uff de Äschd rumritsche
Un jedesmol, des sin kä Bosse,
En pälzer Schpruch dann falle losse.
Mer bräucht se bloß noch uffzuhewe,
En Briefumschlach drumrumzuklewe
Un mit de Poschd nooch Dannstadt schicke.
Die Jüry det e Aach zudricke,
Wann an dem Dialekt-Gedicht
Noch klebt e bissel Vochelmischt,
Denn schließlich gilt des Vochel-Wunder
Bei Pälzer net als Schprich un Plunder,
Sondern als hochprozentisch wohr
Un des schun iwwer hunnert Johr.
Drum misse mer mit Macht betreiwe:
De Munda®twald muss pälzisch bleiwe!
2002, Kategorie: Lyrik, Platz 8
Kein Audiobeitrag verfügbar!
Zivilcourage
Günther Hussong, Kirkel
Schun bei de Juchend gebt’s heit Clique,
die mache Daa unn Nacht nur Zicke.
Dort muß de Deiwel ma anstelle,
fa unner denne was se gelle.
Bevor ma rinkommt, muß ma mache
Mutprowe – oft die schlimmschte Sache.
Ma hängt an Ziesch, ma springt vunn Bricke,
ma klaut was, duut sich dann vedricke.
Machscht du nett mett, lacht ma dich aus;
veäppelt dich, schmeißt dich dann raus,
doch glaab ma, das iss kenn Blamaasch,
aa „nee“ saan iss ... Zivilcourage.
Manch enner will dich iwwerredde
zu Alkohol un Zigarette,
zu Koks, zu LSD unn Crack,
Designerdroge unn so Dreck.
Er saat, dann kräätschte ganz viel Power,
doch glaab ma, des geht nett uff Dauer.
Ball bischte fertig, fa de Geier,
bezahlscht fa die paar Trips ganz deier.
Deswää, bleib drucke, clean; saa nee,
zu Alkohol, zu Hasch unn Schnee.
Sich selbscht se schaffe in de Saarsch –
Das iss doch kenn ... Zivilcourage.
Im Rätsche sinn viel Leit schwer dichtig,
was die vezehle, iss nie richtig.
Die Opfer kenne sich schlecht wehre,
weil die joo das Gefooz nie heere.
So duun ehr Maul ganz viel Leit schwenke,
duun stännig schwätze, selte denke.
Saat so e Läschtermaul zu deer dann:
„Du glaabscht meer nett, was ich geheert hann ...!“,
geh dapper fort, saa nur ganz knapp:
„Loß ma mei Ruh, unn hall dei Klapp!
Ich kann nett ausstehn dei Visage“,
das iss – menn ich – ... Zivilcourage.
Du sitzscht am Stammdisch, scheen gemietlich,
willscht unnerhalle dich ganz friedlich,
doch eener reißt geschmacklos Witze,
dann bleib nett wortlos nääwer’m sitze.
Grad bei de Witze gebt’s halt Grenze –
Jeder, wo gut erzoo iss, kennt se.
Unn wann de Anstand schwer veletzt werd,
sorg du devor, dass nett gehetzt werd.
Saa zu’m: „Bei drei steht dei IQ,
zum Muhe braucht schun vier die Kuh,
hall jetzt die Klapp, ich krien die Raasch“,
das iss – menn ich – ... Zivilcourage.
Heerscht du moo gröle Leit mett Glatze,
mettem Gehernumfang vunn Spatze,
wo mett vunn Hass vezerrte Fratze,
herziehe iwwer Gääle, Schwarze,
unn hascht dann Schiss – denk: das iss gut,
hätt ma kenn Angscht, gääb’s aa kenn Mut!
Guck niemols weg, duu niemols kneife,
jeder vunn uns muß doch begreife:
e Mensch mett Anstand däärf nett kusche,
vor so’me Abschaum, vor so Lusche.
Zei Rickgrat, bloos dem Pack de Marsch,
das iss – menn ich – ... Zivilcourage.
Denkscht du moo annerscht wie die meischte,
unn menscht, das kennt ma sich nett leischte,
dann iss fa dich een Motto wichtig:
Saan viel Leit Falsches, werd’s nett richtig.
Aa gää de Strom muß ma moo schwimme;
Zur Quell duut so die Richtung stimme.
Die, wo vunn Toleranz viel schwätze,
duun oft am meischte stänk’re, hetze.
Saascht du dei Meenung, frank unn frei,
kriescht Huttel du oft doodebei.
Doch geh dei Wää, trotz der Bagaasch,
das iss – menn ich – ... Zivilcourage.
2002, Kategorie: Lyrik, Platz 9
Kein Audiobeitrag verfügbar!
Do, wu ma’ singt ...
Gerd Runck, Landau
– E schittelgereimti A’sprooch vu’me Chordirechent an sei Sänger
bei de letschte Chorprob vorm grouße Sänger-Wettsträät –
„Wann ehr all, wu kumme sinn,
nixel außer summe kinn,
kummemer sei lääwedaach
nit aus unsre dääwe Laach!
Männer, reißen zamme eich!
Loßen däß alt Ammezeich!
Singen frei mit Frääd un Luscht
un nit voller Lääd un Fruscht!
Klar, daß bei ’me seichte Lied
känns die Gsichter leichte sieht:
Erscht en gschleffner runder Gsang
garantiert en gsunder Rang.
Chorgsäng, die sinn leirer heit
mähner ernscht als heirer, Leit;
un prämiert weern numme die,
wu ach Geischt hänn, dumme nie!
Schwer werd’s trotzdem weere: Hänn
’s Gspeer meer, waß d’Leit heere wänn?
Waß mer laut un leis geprobt –
werd’s am Enn ach preisgelobt??
Furra! Blouß wer iebt un lernt,
der esch ach beliebt un ernt
Ruhm un Ehr; un veel Kumfor
waart uff jeeri Kehl vum Chor!“
2002, Kategorie: Lyrik, Platz 3
Kein Audiobeitrag verfügbar!
Mei Prunkstick*
Karin Ruppert, Speyer
Ochseblutrot
Nachthimmelbloo
Hell wie em Lämmel sein Bauch
Wollnes Hickelhaisel
Sechs Achtecke nuff
Dreie quer.
Määschterstick
vun en’re Fraa
schmal un stolz
mit nachtschwarze Aache un Hoor.
Drei Kamele vielleicht
hot ihrn Vatter kricht
bei ihre Hochzich.
Wie se g’häässe hot
wääss heit känns meh.
Lese un Schreiwe
hot se net gelernt.
Wer se gekennt hot
is selwer dot.
Vielleicht hot ihrn Urenkel
studiert
wohnt im Hochhaus
schickt sei Mädel
in die Schul.
Vielleicht hockt er
verhungert un struwwlich
im Hehleloch
will streite fer de Goddesstaat
un sei Mädel
schmal un schei
mit nachtschwarze Aache un Hoor
is jetz
e blutiches Haifel.
*Afghan-Deppich, um 1890
2002, Kategorie: Lyrik, Platz 7
Kein Audiobeitrag verfügbar!
Währungsumstellung ...
Norbert Schneider, Rehborn
Wann doch nore ball
der Monert erum wär,
unn es neie Geld wär do!
hunn ich sellemols
wie oft gedenggt,
wie mer grad es Haus kääft harre,
wie mer die nei Inrichdung kriet harre,
wie mer es zwett Audo oogeschafft harre.
Die Ausziech hunn’s gezeijt:
Alsfort war es Kondo leer,
unn was war’s noch so lang hiene
bes zum Eerschde.
Nit, dass ich heit zu veel Geld hätt,
awwer alleritt kimmt mer de Gedangge:
Mensch, wie die Zeit devunrennt!
Hunn iwwehääbt kää Iwwerblick
iwwer mei Zeitkondo.
Wo stiehn ich dann allewei?
Hunn ich noch genuch Polschder
fa die eerschde Kersche vun dem gepossde Bäämche,
fa de Indian Summer in Kanada zum Fuffzichde,
fa die Dääf vun eme Enggelche irchendwann?
Hoffentlich ess es noch lang hiene
bes zum Letschde!
2002, Kategorie: Lyrik, Platz 5
Kein Audiobeitrag verfügbar!
Helle – Angscht
Robert Schultz, Herxheim
Schun widder der Ton heit Nacht,
ganz dief in mer drenn,
der lätze Ton.
Un sou laut heit Nacht.
Widder nix mit Schloofe.
Un ich benn sou märb,
benns sou lääd,
kää Kraft mee zum drunnehalde.
Un lauder un lauder der Ton –
un dann unnedrunner
e leises Wimmere,
e Kinnerheile aus diefschder Seel:
„Jo nit s’Licht ausmache,
jo nit allää losse im Dunkle
un im Schloof,
wu ma doch dere annere Welt do driwwe
sou noh kummt.“
Un: „Jo, schdell dich doch nit sou aa, en erwachsene Mann“.
Awwer sie hänn der sou veel verzejlt
domols
vun misse un selle
un uffbasse
vor dem uuseeliche Deihinker
wu dich nunnerziecht
ins eewiche Feier.
Un sou wännich
vun derfe un vertraue kinne
un uffgfange werre.
2002, Kategorie: Lyrik, Platz 1
Kein Audiobeitrag verfügbar!
Hexámeteorologie* oder: Frieher war alles viel besser
E Houch uf Homer
Hermann Josef Settelmeyer, Lingenfeld
Frieher, do war halt en Summer noch sou, wie en Summer zu sei hot:
Oft war am Himmel fer Woche kä äänziches Welkel zu sähne,
d’Sunn hot vun frieh bis ind Nacht nei am Baggersee drunne sich gschpichelt.
Morchens schun hämmer de Kaffee als blouß noch im Gaarde getrunke,
daachsiwwer warn mer uf Wisse un stuppliche Äcker zum Spiele,
nachts hoscht noch drauß kinne hocke, do hänn längscht die Sterne schun gfunkelt.
Kersche un Äppel in Masse sin reif wohre, uhne zu spritze,
Quetsche warn bloo, sieß un saftich, dass grad sou die Brieh isch geloffe,
Beere hänn gschmeckt wie aus Zucker, genau wie die Trauwe im Wingert.
Winters war Eis uf de Bächle, schun lang vorm Advent hots getrache.
Schnee isch als glänzender Teppich uf Felder un Wisse geleche,
hot mit seim Glitzre un Funkle e Welt wie im Märche gezauwert.
Heit hot des dabbische Wetter doch nix mäh wie Reche zu biete:
Summers kannscht halwer verfriere, im Winter brauchscht kaum noch en Mantel,
wollene Händsching un Kappe hänn längscht schun die Motte verfresse.
Sou, ich heer uf jetzt mit Schreiwe, die Hitz macht mer furchtbar zu schaffe.
D’Kinner sin schun seit heit Morche am Baggersee drunne zum Bade –
Speeter wern se ehre Kinner dann aa mol wie ich heit verzehle:
Frieher, do war halt en Summer noch sou, wie en Summer zu sei hot ...
* Hexameter-Meteorologie: Auch die Überschrift ist schon im Versmaß zu lesen.
2002, Kategorie: Lyrik, Platz 2
Kein Audiobeitrag verfügbar!
De Lääwenskinschdler
Rudi Steiner, Billigheim
Der sähnt die Welt mäinscht vun de Sunneseit,
nämmts Lääwe locker, duut fascht nie vezaache,
loßt finfe grad sei, unn genießt sei Daache,
hot immer fer sich unn fer annre Zeit.
Er esch im Nuu gut Freind mit alle Leit.
Häigschtselde duut er jammre orrer klaache,
fallt uff die Fieß in alle Lääwenslaache,
unn esch ach geche Hascht unn Uurascht gfeit.
Horrer an äbbes Frääd, duut er sichs gunne.
De Lääwensluscht, der bleibt er immer trei.
Däss, wassem Uumuus breecht, duut er vemeire.
Dässwääche gäbts fer ehn mäinscht schäine Stunne.
Er nämmts, wies kummt, lääbt frank unn frei. –
Mer sett vunn dämm sich als e Scheib abschneire.
2002, Kategorie: Lyrik, Platz 10
Kein Audiobeitrag verfügbar!
De Oma ehr Kricke
Albert H. Keil, Dirmstein
„Ach Mama“, hot mei Fraa immer widder g’saacht, „ach Mama, gäbb se doch zum Sperrmill, de Oma ehr alde Kricke, die lichen do owwe uffm Speicher jo bloß im Wääch rum!“ Awwer nä(n), moi Schwichermudder hot nät gewollt. Sowas kännt märr ä(n)fach nät mache, richdich bijedätlos wär däss! Bijedätlos, hawwich gedenkt, dass ich nät lach! Die Oma war seit ball zwanzich Johr dot, un die Kricke warn inzwische sogar umgezoche vum Speicher in Bärmesens uff dänn in de Vorderpalz. „Nein, mit mir gibt’s das nicht!“ hot die Schwichermudder ganz spitz gemäänt, un wann se hochdaitsch redd, do is ’res ach dodernscht. Ehrn letschde Trump war: „Wu die Oma se nie benitzt hot, sinn die noch nachelnai, die Kricke! Un im iwwriche dun se mich gaanät steere do owwe!“ Däss war nadierlich kä(n) Wunner, weil se die eng Trepp uff de Speicher sowieso nie nuffg’stiche is. Norre de Schornschdefäächer is jedesmol im Halbdunkle schiergaa driwwer-geborzelt iwwer die Kricke ...
Awwer die Zeit un schoibar ach ’s stänniche Widderhole hot färr moi Fraa g’schafft. Wie se mol widder devun a(n)g’fange hot, dass morche Sperrmill abg’fahre wärre deet, do war ehr Mudder uff ä(n)mol zugänglicher. Änn Grund war velleicht, dass se selwert korz vorm 70. Gebortsdaach g’stanne is un midde in de Vorbereidunge war. Die Kricke sinn am Sunndaachowend uff däss Haifel Sperrmill vorm Haus gelecht worre. Freilich hot däss moi Fraa mache gemisst, die Schwichermudder hett’s nät iwwers Herz gebroocht. Unser Dochder is ach noch emol extra nausg’schickt worre, färr die Kricke e bissel annerscht a(n)seordne. „Däss ka’ märr jo nät a(n)sähne, wie krumm die doolichen!“ war nämlich de erschde Kommendar gewässt.
Noot is hinnerm Vorhang gewaat worre. Die „Millwihler“ mit ehre dreckiche Audos warn uff Schleichfahrt dorch die Strooß, hänn do äbbes unne aus ’me Haufe rausgezoche un glei widder falle gelosst, dort was annres, wu en Zwädder grad wegg’schmisse g’hatt hot, uffg’howe un in ehrm Kofferraum ve’kruuschelt. Endlich, ’s war schunn nooch de Zehne un zimmlich duschber, hot e sauweres Audo g’halde. De Fahrer – er hot ach nät so primidiv ausg’sähne wie die vorhär, jedefalls hot däss die Schwichermudder gemäänt – hot sich de Kricke beguckt, hot se rumgedreht un noch emol rum - un dann hodder se mitgenumme. Die war’ märr los!
In de neggschde Daache is alles ganz schnell gange: Mondaags war’ märr ’s erschde Mol seit zwanzich Johr uhne Kricke. Dinschdaags is die Schwichermudder uffm Wochemark hi(n)g’floche un hot sich de Schie(n)bä(n)kopp gerisse. Mittwochs hot ’re de Dokder Kricke ve’schriwwe, un dunnerschdaags sinn se vum Sanidätshaus geliwwert worre.
Un weil ach moi Schwichermudder die Dinger kä(n) äänziches Mol benitzt hot, lichen widder zwä nachelnaje Kricke uff unserm Speicher rum – zwar e Generation speeder, awwer „de Oma ehr Kricke“.
2002, Kategorie: Prosa, Platz 2
Kein Audiobeitrag verfügbar!
Es Flämmsche
Rudy Kupferschmitt, Ludwigshafen
Wann isch so zurigg deng, wie isch noch en kläner Bu wa, fallen mer so viele G’schichtelscher oi, vor allem, wann isch mol uff em Schbeischer hogg un nemm die alde Schbielsache in die Hand, wu dort all in ennere Persilkischt verschdaut sinn.
Hoscht jo ned viel g’hatt als Kind, domols henn die Eldere schbare misse un denne Gruzze ned alles vorne un hinne noi schdegge kenne.
Die Märglineisebahn, des isch es Greschte iwwerhaubt gewest, die lliggt dort, foi un sauwer verpaggt, wie wann se bloß uff die Woinachde wade ded wie domols.
Jed Johr om Dreikeenischsdag is se weggerohmt worre un erscht widder am Heilischeowend unnerm Chrischtboom uffgetaucht. Un dann wa garandiert widder was Neies debei, e Heisel in de Landschaft, en Eisebohnwagge un emol soga e zwäddi Log. Hoscht se bloß nie zamme fahre losse kenne die zwä Logs, weil de Drafo zu schwach wa.
Awwer als Kind hoscht a Schbielsache g’hatt fer jeden Dag, ned bloß fer die Woinachde, die henn in erre Kischt unnerm Bedd g’schdanne, do waren die werglische Schätz drin, wie die golden Kuggel vum Froschkeenisch. Do henn der doi Eldere long verzeehle kenn, dass des bloß e billische Reglamekuggel vum Kunsum is. Wann’d die Kuggel ogeguggt hoscht, dann hoscht in dem Glanz alles g’säh, was’d säh gewollt hoscht.
Odder do war des schwazze Pederschbiel vun de siwwe Hiehnscher. Der schwazze Peder hod Eselsohre g’hatt un wa ganz dreggisch un babbisch. Wie oft hab isch mid de Großmudder g’schbielt un die hod jedes Mol de schwazze Peder in de Hand g’hatt, wann des Schbiel rum wa.
Die Großmudder wa schunn long beerdischt gewest, awwer wann isch des schwazze Pederschbiel in die Hond genumme hab, do waren all die Schdunne midd ehre widder wach. Die Winderowende, wu mer zwä allä in de Kisch g’hoggt henn un isch hab gonz dusmo soi misse, dass de Großvadder newe dro in de Schloofschdubb ned widder wach werd. Am Elegdrisch hodd se g’schbart, wie se des ehr ganz Lewe gewehnt wa. Awwer des Lischt, wu aus dem uffene Owederle geleischt hodd, wa sowieso heller wie alles Elegdrische. Un dann hodd se der Sache verzeehlt vun de alde Beehle odder vum Mann mid em nasse Schwomm un isch hab do g’hoggt un die Ohre g’schbizzt wie e Heschelmaus.
Isch wa elder worre. Kä Kind mehr awwer a noch long ned erwachse, isch hab selde in die Kischt mid dem ganze Gram geguggt, awwer isch hab gewißt, die Kischt is do un isch kann immer drin gruschle, wann mer deno is.
Amme scheene Dag bin isch vun de Schul häämkumme; de Babbe hodd Urlaub g’hatt un schun e paar Dag in Keller un Schbeischer gerohmt. An sellem Middag hod im Gaade e Flämmsche g’flaggert. Wie isch näher ans Feier bin, hab isch uff emol e goldenie Kuggel midde drin ligge g’säh un am Rand hod de Wind mid em verkohlte Rescht vum moim schwazze Peder g’schbielt. Isch bin noi gerennt, hab unner moi Bedd geguggt, bin zu moim Vadder, hab gegrische un gegroint in em Agebligg.
Er hod’s niemols verschdanne. Es wa doch bloß Grezzisch gewest, die gude Schbielsache schdehen doch in de Persilkischt uff em Schbeischer.
2002, Kategorie: Prosa, Platz 3
Kein Audiobeitrag verfügbar!
Die drei Veterane
Anton Meißner, Wattenheim
Frieher, ich mään ganz frieher, wie die Palz noch de achde Kreis vun Bayern war, do hot’s in jeder Stadt un fascht in jedem Dorf en Kriegerverein gebb. Laut Stadudde war Sinn un Zweck vun so nem Verein: die Ausrichdung vun Begräbnisse mit milidärischer Trauerparad, die Pflech vun Kameradschaft un die Unnerstitzung vun hilfsbedirfdiche Kamerade. So en Verein hot’s aach bei uns im Dorf gebb un grad, dess mit der Kameradschaft, des hän die Veterane aarich ernscht genumm – wann se als beim Bierbalser ghockt hän – un se gepflecht hän – die Kameradschaft.
So war’s aach an sellem Owend. De Ältscht am Stammdisch war de Alt Daniel, der war schun 1866 im Krieg debei gewesst, näwerm hot de Groß Kall gehockt, der wu 70/71 mitgemacht hatt un de Jingscht, des war es Wewwers Otto, der grad erscht vum Krieg hämkumm war un es große Wort gefiehrt hot: „Kamerade!“ so hot er gesaat, „ich bin als ääfacher Grenadier eigerickt un hab glei, ganz allää, drei Gefangene uf äämol gemacht. Dodefor hab ich es Eiserne Kreiz kriet. Dann hab ich – als Unneroffizier – die ganz Maderialschlacht vun Werdö mitgemacht un hab jetzt – als Feldwewwel – des traurische End vum Krieg erläwe misse!“
„Vergess emol dei Redd net“, hot en do de Groß Kall unnerbroch, „dess is jo allen Respekt wert, was du uns do verzeehlscht, awwer um Feldwewwel zu werre, hattscht du ja aach vier Johr lang Zeit! Siehscht’de, ich bin 1870 als ääfacher Schwolleschee eigerickt un bin 71 als ääfacher Schwolleschee werre häämkumm – awwer meer – mein Liewer – meer hän gewunn!“
„Was hän ehr?“ is em do de Alt Daniel ins Wort gefall, „ehr hän gar nix! Den Schmus, denn glaabscht du doch selwer net! Un was hääßt do schun gewunn orre verlor? Erauskumm is doch bloß nix wie Not un Elend – hiwwe wie driwwe. Un wer is schuld? Net die Franzose un net die Deitsche, noch sunscht ääns. Schuld sin die Herrn do owwe – un die aach – hiwwe wie driwwe! Drum wollt unsern Känig Ludwig schun 66 kän Krieg – awwer die hän en jo, so gut wie, gezwung dezu! Un mich wollden se zwinge uf die Preiße zu schieße! Kääner kann mer ebbes nohsaa, dass ich e Freind vun denne bin, awwer uf Mensche schießt mer net, selbscht dann net, wann e paar debei sin, die mer bloß halbwegs so nenne kann! Ich war mit de siebde Bayrische Armee bei Dernbach un bei Kissinge debei un bin heit noch stolz druf, dass ich do kään Schuss verpulvert hab – ganz im Sinn vun unserm Känig Ludwig – un weil der vum Krieg nix wisse wollt, hän sen jo aach umgebrung!“
„Umgebrung?“ hot sich do de Otto gewunnert, „soviel ich wääß war der iwwergeschnappt un is vun ganz allää ins Wasser!“
Do hot de Daniel abgewunk: „Ja – so werrd’s verzeehlt un meer sollen’s glaawe, awwer ich wääß es besser. Mein Unkel Willem, der war beim Leibregiment un hot mit de Ehrewach an seiner Bahr gehalt, un der hot mer hoch un heilig versichert, dass der, der wu do im Sarg gelää hot, en ganz annere war, des war gar net de Känig Ludwig. Was se mit demm geschafft hän, dess wääß de Deiwel, awwer umgebrung hän sen – do bin ich mer sicher. – Un jetzt zu deer – „Otto“! – Merk der mol ääns: Wann du mol werre vum Krieg verzeehlscht, dann verzeehl aach vun denne arme Kerl, die mit abgerissene Ärm un Bää, blutverschmeert im Dreck gelää un vor Schmerz gekrisch un um Hilf gebeddelt hän. Un vergess aach die alde Leit net un die Fraue un Kinner, die wu uf de Flucht, halbverhungert un verzweifelt nimi gewisst hän wu anne un wu naus! – So – un jetzt noch ebbes: Es dauert nimi lang, dann missen ehr aach mich begrawe. Wann’s soweit is, dann seien so gut un vergessen denn ganze milidärische Humbug. Bringen mich so ruhig wie meeglich unner de Borm, ohne dess trauriche Lied vum gude Kamerad un ohne die ganz Schießerei. Wann ehr wollen, dann spielen mer, uf meiner Leicht, en schääne Trauermarsch, dess langt! Un meer, meer langt’s jetzt fer heit!“ Noht is er uf – un is ab – un Ruh war. Kääns hot mäh vum Krieg verzeehlt, un ääns nohm anner hot sei Zech bezahlt un is hääm.
Un grad so wie als wann er’s geahnt hett, is de Alt Daniel e paar Daa druf gestorb. Do is de Groß Kall zum Dirichent vun de Bloskapell un hot em verzeehlt, wie sich de Daniel sei Leicht gewinscht hot. Do hot der de Kopp geschiddelt un gemäänt: „Dess geht net so ääfach, wie du deer des denkscht. Mer sin doch erscht seit korzem beisamme un kennen, grad Mol, zwää Sticker spiele. Dess ääne, dess is de gude Kamerad un dess annere, dess is en Marsch, awwer der hääßt ‚Luschdiche Musikande‘ un denn kennen mer doch beim beschde Wille net blose!“
„Un warum net?“ hot do de Groß Kall gefrot, „es kummt doch net druf oo, was ehr spielen – es kummt druf oo wie ehr spielen. Wann ehr die ‚Luschdiche Musikande‘ schää sachde un langsam blosen, klingen die vun ganz allää traurich!“
Erscht wollt er net, de Dirichent, doch wie de Groß Kall fer jeden Musiker noch en extra Schoppe Wei versproch hot, hot er nimi nää saa kenne. Un de Groß Kall hatt recht gehat. Wie se denn Marsch nämlich uf em Kerchhof so schää sachde, langsam un feierlich geblos hän, sin e paar alde Leit sogar die Träne kumm. Am Grab hot de Groß Kall aach noch so die richdiche Worde gefun:
„Liebe Trauergemeinde!“ hot er gesaat, „wir nehmen Abschied von unserm Freund Daniel. Er war en königstreuer Krieger, der de Krieg gehasst un die Mensche geliebt hat. Dafür schenk ihm Gott nun de ewiche Friede un die ewich Ruh! Amen!“
Es war e schääni Leicht, so schää wie schun lang nimi, do driwwer war’n sich allminanner äänich. Speeder hot’s de Bierbalser dann so richdich uf de Punkt gebrung, wie er gemäänt hot:
„Es war ganz genau so, wie sich’s de Daniel gewinscht hot. Er hett bestimmt sei Frääd dro gehat. Schad, dass er’s nimi erläbt hot!“
2002, Kategorie: Prosa, Platz 1
Kein Audiobeitrag verfügbar!
De Gang zum Keenich
Werner Mühl, Kandel
„Gewidder, Dunnerkeitel noch e mol nä! Sin dann mer Kannler nit grad so viel wert wie die Leit aus Germersche, aus Berchzawre odder aus Hachebach? Isch unser Derfel dann nit grad so schää wie dänne ehr Neschder?“ Richdich in Raasch geredd hot er sich, de Schmid-Michel. Un bei jedem Wort häät er mit seine schwere Pranke uf den große Disch, wu im Hof draus vor seinre Werkstatt steht. Es will em halt nit in sein Schäddel nei, dass de gude Keenich Rudolf so viel Ortschafte in de Umgechend zu Städt gemacht hot, sei Kannel awer e Dorf gebliewe isch. Die Nochberschaft vum Michel, wu mit um de Disch gsässe sin, alles arme, klänne Bauersleit, hän sei Räsoniere schun nimmieh heere kinne. Ihne war’s wurscht, ob Kannel Stadt isch odder nit. De greeschde Dääl vun dem, wu uf em Feld gewachse isch, hän se jo doch abliefre misse. Un ob de Vogt vum Leiniger Graf des holt odder de Bittel vum e Stadtburchemäschder, des war fer sie ghuppst wie gsprunge. Awer dass ausgerechent des klänne Hachebach sich hot Stadt nenne derfe, des hot se doch arich gfuchst.
Des hot ach der fremde Mann gemerkt wu bei en in de Rund ghuckt isch. Des war bschdimmt en Klosterbruder wu aus de Kutt gschbrunge isch, so gud wie der hot redde kinne. „A hänn er des noch nit gheert“ froocht er scheiheilich. „Ach Lauderburch un iwwerm Rhei driwwe Neiburch sin Stadt worre, un nit blos Hachebach. Die Leit dort, die waren halt e bissel gscheider wie ehr. Die hän rechtzeidich e Abordnung zum Keenich gschickt, wie der sich mit seim Tross noch bei uns am Rhei rumgedriewe hot, hän em e Bittschrift iwerreicht un hän ach noch e paar Gschenke debei ghat. Un so sin se zu ehre Stadtrechte kumme.“ „A so macht mer des“, määnt do druf de Schmid-Michel. „Warum sin mer dann nit selwer do druf kumme? A do kinnt jo Kannel schun lang Stadt sei, wann mer an so was gedenkt hätten.“ „Awer do dezu isch’s jetzt jo zu schboot“ sacht de Frieder, de schtärkscht Holzmächer vum ganze Bääwald. „De Keenich kummt jo kaum noch zu uns an de Rhei. Des hot mer neilich en Leininger Jäächer verzehlt, wu uf Dreibjagd im Bääwald war.“ „Sell stimmt awer nit“ bischbert do de Klosterbruder. „Ich kumm doch grad vun Germersche. Un dort häb ich de Keenich un all sei Ritter gsähne, wie se am letschte Sunndach in d’ Jakobuskirch zum Hochamt gange sin. Un gheert häb ich, dass se noch e paar Dach dort bleiwe wänn. A do kinnten er doch jetzt e Abordnung zum Keenich schicke. Vielleicht werd Kannel dann ach bal Stadt. Die Bittschrift dezu, die deet ich eich jo schreiwe, wann ich als Dank defor e paar Dach bei eich bleiwe dirft.“
Der Vorschlach hot de Kannler eigeleicht. Un drum hän se ach beschlosse, wirklich e Abordnung zum Keenich zu schicke. De Schmid-Michel, de Frieder un de Schakobb, uf dem seim Feld immer die dickschde Riewe wachse dun, die drei hän die Bittschrift em Keenich bringe selle. Un ach de Heiner hot mitgemisst, de Kischter vun de Kannler Georgskirch, dann der war de gscheidschte Mann im Dorf. Der hot sogar e paar Brocke Ladein gekinnt. Honich aus em Bääwald, e paar Marderfell un en Fuchsbelz, des hän se em Keenich Rudolf mitbringe welle als Gschenk, un dezu noch e Stann, voll mit gudem Kannler Kraut. Fer des waren se jo bekannt. Nit ummesunscht sin se in de Nochberderfer „Kannler Krautkepf“ gerufe worre. Schun gleich am negschde Morche sin die vier losgaleppert. Häämlich, in aller Herrgottsfrieh, domit jo de Vogt vun de Leininger nix devu mitkrieche dut.
Na ja, die paar Meile bis uf Germersche hän se schnell hinner sich gebrocht. Awer wie se in d’ Stadt neikumme sin, do hän se erfahre, dass de Keenich mit seine Ritter schun weiter gezoche war uf Schbeyer. Do druf hi wärn de Frieder un de Schakobb am liebschde gleich umgekehrt. Awer de Schmid-Michel un de Heiner, die hän die Sach zu me gude Änn bringe welle. Un so sin die vier Kannler halt doch weiter gezoche, immer am Rhei entlang, bis uf Schbeyer. Awer schun weit vor de Stadt hän se gheert, dass dort alle Glocke laite dun. „Bumm, brumm, brumm, bumm!“ Dänne Kannler isch’s angscht un bang worre, so uheimlich hot des geklunge. Wie se dann ans Stadtdoor kumme sin, do hän se erfahre, warum all die Glocke am laite waren. „De Keenich isch dot“, so hot ihne de Doorwächter zugerufe. „Heit nacht isch er gschdorwe, unser guder Keenich Rudolf.“ „Was, de Keenich isch dot! A was machen dann mer do jetzt?“ So hän die Kannler sich gfrocht. So ebbes war halt in erm Plaa nit vorgsähne. De Heiner hot sich zuerschd mol am Kopf gekratzt, hot sich durch d’ Finger gschneizt, hot die an seim Wamscht abgebutzt un hot dann ganz kläälaut gemäänt: „A wann de Keenich dot isch, dann kinnen mer jo nit zu em gäh un bättle fer’s Kannler Stadtrecht. Un waarde bis e neier Keenich gewählt isch, do dezu hän mer kä Zeit. Alla hopp, dun mer halt wieder häämzu reite.“ Un so hänn se’s dann ach gemacht. Des Zeich awer, wu se em Keenich hän schenke welle, des hän se niemieh mit reduur genumme. Nä, liewer hän se die ganz Butscheer em Schbeyerer Armleithaus gäwwe. So hän se wenigschdens noch e gud Werk gedu. Wie de Michel un de Frieder, de Schakobb un de Heiner wieder dehääm geland sin un alles verzehlt hän, do sin die arme Kannler richdich verschrocke. Niemols mäh, so hän se sich gschwore, wänn se e Abordnung zu me Keenich schicke, ganz egal was fer ’n Grund se dezu ach hätten. Schließlich wänn se jo nit dra schuld sei, wann noch en weiterer Keenich sterwe misst wann se zu em kummen, so wie de Keenich Rudolf im Johr 1291. Un den Schwur, dänn hänn die Kannler ach ghalte so lang wie’s en Keenich odder en Kaiser gäwe hot im Deitsche Reich. So isch’s halt kumme, dass se fascht 650 Johr hänn waarde misse, bis Kannel 1937 doch die Stadtrechte kriecht hot. Awer des Waarde hot sich gelohnt. Dann Kannel, des isch heitzudach immer noch e Stadt, awer Hachebach, des isch schun lang wieder blos e äfaches, simples Dorf.
2002, Kategorie: Prosa, Platz 3
Kein Audiobeitrag verfügbar!
Ä wunnerbari Hilf
Ute Zimmermann, Schifferstadt
Isch hab glei gewisst, dass des nix werd. Der hilft der nie im Lewe. Wieso issen der grad heit so guud agezoche? Neie Pulli, sauwere Hosse, sogar die Schuh sin gebutzt. Nä, der hilft der net, die dreckisch eelisch Spaltmaschin in de Gaade ze ziehe. Awwer des Monschter is so sauschwer, des pack isch net allä. ’s bleibt mer nix anneres iwwrisch, isch muss’n frooche: „Saach emol, kennscht du mer net grad emol korz helfe, den Spalter fer’s Holz newer’s Haus ze ziehe? Grad die paar Meter.“ Ganz klar, des dauert net lang un der Weesch is a net weit. So kennt isch’n vielleischt locke, des kennt unner Umständ vun der eelverschmierte Hidraulik ablenke. Awwer moin Nochber is kän kläne Dumme. „Du, isch hab die ganz Woch dreckische Klamotte akhatt un jetzert haw isch gedenkt, jetzt iss emol Schluss.“
Du liewi Zeit, ganz rosische Händ hot er un Fingernäggel wie ä Model. Isch kann en jo gut vestehe, awwer dass er grad samschdaachs am helle Daach, wu’s mir grad emol nooch Schaffe is, in de Streik trete duut, des is bitter. Wie soll isch dann des ganze Holz kläkriege? Jetzt haw isch endlisch mol ä paar Stunn Zeit am Stick, de Aschluss fer de Starkstrom is fertisch, ’s Kawel nei, alles vorwereit.
Moin Nochber strahlt vor Wocheendglick un vezehlt, was so bei em los war. Am Enn dann: „Also wenn’s net ubedingt soi muss – ’s wär mer arisch rescht, wann isch der net helfe misst!“ Was soll isch’n do druff saache? Isch steh vor em mit Schaffkläder, ä Koppduch um die Hoor gewickelt, die Ledderhandschuh debei. Isch war so wild entschlosse, bis in die Nacht ze schaffe un jetzert siehts aus, als kännt isch misch grad widder umziehe gehe. Isch hab ach gar kä Luscht, en zu iwwerredde. Erschdens mään isch, dass moin Uffzuch genunk sacht, zwättens hot er vor e paar Daach gholfe, des Monschtrum vum Hänger ze hole. Der wääß also ganz genau, vun was er net redde duut. Drittens hot er werklisch fescht schaffe misse die Woch, is ä paar Mol nass worre un hot efter dursch de Schlamm waate misse. Nadierlisch hot er des verdient, emol am helle Samschdaachmorge de Rieme runnerzeschmeiße un schunn ä bissel Sunndaach ze spiele. Awwer isch wääß halt ach, dass isch des Ding allä net packe du. Des hot so än komische Schwerpunkt un dann muss mer’s kippe un schiewe un wenn mer’s dann net halte kann, dann fallt’s vielleischt noch uff em druff un mer liegt drunner. Des kann bees ausgehe – isch will net wisse, wieviel Zentner des Maschinsche wiege duut.
Na ja, jetzert, wu isch bletzlisch so viel Zeit hab, bleiw isch noch e bissel bei em hocke. Awwer moi Stimmung is gedrickt un isch heer em net so rischtisch zu. Dunnerwetter nochemol, was duuscht dann ach allä wohne, geht mer’s im Kopp rum. Dauernd brauchscht Hilf. Des ände kannscht net, des annere is ze schwer, ’s neggschte geht allä sowieso net – du hoscht halt nur zwää Händ. In jedem annere Haus springt noch äns rum – net, dass die sisch immer gut vestehe deeten, awwer fer so än Spalter ze schiewe wären se bestimmt ze gebrauche. Nä, denk isch mer. Bloß wege dem Spalter? Un wenn isch kä Hilf brauch, dann wärn die jo immer noch do. Mir werd’s ganz hääß. Mei liewi Aldi, schießt mer’s dursch de Kopp. Du bischt ganz schää veweehnt. Bleiw emol mit de Fieß uffem Bodde un loss die annere ihr Lewe lewe un leb du doins. Un jammer net. Wie wann iwwerall nur Sunneschoi wär. Un dann: Wu viel Lischt is, is a viel Schatte..
Isch mach misch widder uff de Weesch. Vor moim Haus liggen siwwe Ster Holz, bleiwen se halt weider ligge. Die aschtische Kiefre genauso wie die schweflische Robinie. Die Rotääschebriggel hänn sisch schunn ganz vollgsoo vum Rege. Uff de Birke die Pilze sinn so groß wie ä Kinnerhand. Des Holz hot arg gelitte. Des geht mer noch kabutt. Wenn isch des jetzt net ball klä mach un in’s Truckene bring, war die ganz Schinnerei im ledschde Winter umsunnscht. Isch glaab als, isch schmeiß denn Ofe naus un häng de Heizkerper widder hi. Des is doch allä gar net ze schaffe. Wer bin isch dann eischentlisch, dass isch misch do in meiner mickrische Freizeit krumm un bucklisch schaff? Un wer bin isch eischentlisch, dass isch wege jedem Forz Hilf brauch? Des wolle mer doch emol sehe. Der Spalter is jo a bloß ä Maschin, halt schwer un uschierisch. Awwer so än Mann macht jo a nix anneres, wie des Ding ze packe un ze schiewe. Des wolle mer doch jetzt emol genau wisse. Isch kann’s eisch glei saache: Isch hab so än Zorn khatt, isch hab den Spalter genumme, haw’n leischt gekippt, mit’m ganze Kerper gschowe un mit’m reschte Fuß alsemol noch’s Rad gedreht. Isch war so entschlosse – es war bletzlisch gar kä großes Problem mehr. Sogar ä klännie Stuf hot misch nimmie uffhalte kenne. Wie er dann an seim neie Blatz gstanne hot, war isch so stolt, isch hab immer widder higugge misse, bis isch nooch un nooch widder ruisch hab schnaufe kenne. Isch hab des glowische Ding dohi gebrocht – isch hab’s gschafft. Des war ä Gfihl, wie wann isch vor nix Schwerem im Lewe mehr Angscht hawwe misst un – wie wann isch gar net allä gewesst wär. Do war was bei mer un des war schä un des war nimmie Wut un nimmie Zorn un de ganze Fruscht un Ärscher war wie weggebloose...
Ä paar Daach später treff isch moin Nochber uff de Strooß. „Du, es duut mer escht lääd, dass de jetzt am Samschdaach kä Hilf khatt hoscht“, ruft er iwwer die Strooß un is ganz vewunnert, wie isch em ruisch un zefriede antworte du: „’S war gut so – isch hab ä Hilf khatt – ä ganz wunnerbari noch dezu!“
2002, Kategorie: Prosa, Platz 5
Kein Audiobeitrag verfügbar!
Mei Sorjekind
Rolf Büssecker, Beindersheim
Preis des „Kultur- und Heimatkreises Dannstadter Höhe e.V.“
Du bischd vor langer Zeit gebor,
hoschd immer dich gewannelt,
doch jetzert kummt mers grad so vor,
du werschd vergeß, verschannelt.
Drum halt ich dich, so feschd ich kann,
du immer fer dich streite
un hoff, du bischd net irgendwann
verlor fer alle Zeite.
Ich kämpf fer des geschriwwne Wort
un redd mit Engelszunge
un trotzdem gehschde vun uns fort,
hab ich umsunschd gerunge?
Wu is der Damm, der wu dich halt,
wer stoppt des lange Sterwe?
Die feirisch Glut werd langsam kalt,
schun dut se grau sich färwe.
Ä Middel gebts uff jeden Fall
fer dich net zu verliere:
Mer missen nor minanner all
des Mundartfeier schiere.
2002, Kategorie: Lyrik
Kein Audiobeitrag verfügbar!
Moralbredischd vòr’m Schbischel
Peter Eckert, Wadgassen-Differten
Isch heer disch grangle, dir dudd was nidd passe!
Waasch’ doch de Greeschd! Jedds leisch’de uff da Nas.
De kannsch’ dei Ungligg noch nidd rischdisch fasse.
De bisch vágess unn musch’dá saan: Das waa’s.
Genau so is’es, haschd wie immer reschd:
Es gebbd nur Undank, unn die Weld is schleschd!
Die, wo disch, wenn se disch gebrauche kinne,
bedenggelos naachds aus’em Bedd raus holle,
disch dief im Urwald unn am Nordpol finne,
wenn se mòò widder ebbes vun dá wolle,
was sollde die dann jeddse mid dir schwäddse?
Das ware doch bishär ach dei Geseddse.
Saasch’ du nidd selbschd, nur’s groose Ziel wär wischdisch?
Das, wo’s drum gehd, die Sach unn nur die Sach?
Is das, bloos weil’s dir schleschd gehd, nim’meh rischdisch?
Werrsch’ du, weil’s dir hald aach mòò weh dudd, schwach?
Beruisch disch! Kinnsch’du morje widder renne,
dann dääd mä disch ach dabber widder kenne.
Mid deine Maas’schdäb duun’se disch doch messe.
Se mache’s dir grad so wie annre du.
Was annre piesaggd, kam’má gudd vágesse;
es gääng sisch unbegwem in fremde Schuh.
Kumm, dreeschd disch! Gebbd de Aadsd sisch bisje Mih,
bisch’ du ball widder grad so mies wie die!
2004, Kategorie: Lyrik, Platz 5
Beitrag anhören: mawdh-02-moral.mp3 (768,18 KB)
Doodesunndaa
Rudi Kleinpeter, Blieskastel
Middaa war’s, wie se iwwer die Schdrooß gewaggeld isch,
die Aue vedräht, es Kebbche inngezoo,
een Schriddsche noom anner,
die Fieß hannse kaum noch gedraa.
Geschditzt uff die Fliddische hadd se’s graad noch gepaggd bis uffs Droddwaa.
Sie hadd misch angeguggd, wie wann se saan wolld:
ball hann isch’s gepaggd.
Oowedds war isch nommo in der Schdrooß;
doo hadd se dann gelää, ruuisch unn kalt, imme Eggelsche –
die Daub.
2004, Kategorie: Lyrik, Platz 10
Beitrag anhören: mawdh-03-doode.mp3 (316,96 KB)
Uff na Wannerung
Relinde Niederländer, Homburg
E Schdigg Wääg mettnanna gang,
vorher nie gesiehn,
gleicher Schdard un gleiches Ziel,
an eenem Daa im Lääwe.
Se´erschd kaum wahrgenomm,
iwwer´s Wedder geredd,
dann irgendwie geschbeert,
ma hatt nett noor es sellwe Wedder.
Am Owett ausenannergang,
schbondaan umarmt,
gedanggt fa die Begeeschnung,
an eenem Daa im Lääwe.
Ich wääß nett´emool, wo du wohnscht ...
2004, Kategorie: Lyrik, Platz 6
Beitrag anhören: mawdh-04-wannerung.mp3 (464,10 KB)
Schloflied
Karin Ruppert, Speyer
Schlof, Schätzel, schlof!
Es Auto schloft im Hof
Es schlofen’s Kätzel un die Bopp
Un’s Bärle mit em dicke Kopp
Schlof, Schätzel, schlof!
Schlof, Kind, un drääm!
Weit fort fliegscht vun dehääm
Mi’m Luftballon in’s hääße Land
Zum Zebra un zum Elefant
Schlof, Kind, un drääm!
Drääm, du bischt groß
Fahrscht ganz allää schun los
Fliegscht mit de silwerne Raket
Endeckscht de Paradies-Planet
Drää, du bischt groß!
Schlof, fercht dich net!
Gemietlich is’s im Bett
E Strääfel Licht am Gang is hell
Am Näsel kitzelt s’Teddyfell
Schlof, fercht dich net!
Schlof, Kind, sei froh!
Die Leit, die sin (b)all do
Die saachen morche der „Gu’n Dach“
Du findscht die ganze Siewesach
Schlof, Kind, sei froh!
2004, Kategorie: Lyrik, Platz 4
Beitrag anhören: mawdh-05-schlof.mp3 (698,38 KB)
Audobahnkreiz
Norbert Schneider, Rehborn
E Blumelaschder aus Holland
biet ab Richdung Großmart.
Zwää Audotransporder
mache Elefanderenne.
E Mercedes gibt Lichthup
weje dem Termin in Mannem.
De Newwel veschlickt dene Golf
memme Kinnerrädche uff em Dach.
E Beddongaudo wechselt die Spur,
will sich inordne noo Ludwichshafe ...
Alle paar Segunne
zobbelt de Fahrtwind
on dene frischgesetzde
Abbelbliedcher vor dem Kreiz,
dert, newer de Abfahrspur ...
2004, Kategorie: Lyrik, Platz 3
Beitrag anhören: mawdh-06-audobahn.mp3 (517,98 KB)
G’frorenie Seel
Robert Schultz, Herxheim
Un en eisische Hauch
iwwerm Wissedaal.
Die Äscht vun de Erle
krallen sich
in die kalt Luft
un halten se fescht.
Die Berche vun de Haardt
wie mit de Scheer ausgschnedde,
un mej Seel
en Eisklotz.
Un doo,
e gääles Keppel
aus em Rauhreif,
wu spitzelt,
obs schun Zeit esch
fer de Friehling.
Un dann,
e leisie Musik
wie vun Glasglocke
in de Luft.
Un traacht mej Seel nuffzuus,
wu se sich baade kann
im Bloo do drowwe.
Un s’Schmelzwasser
lääft mer e bissel
de Backe nunner.
2004, Kategorie: Lyrik, Platz 1
Beitrag anhören: mawdh-07-seel.mp3 (477,16 KB)
Mei Herzele
Hermann Josef Settelmeyer, Lingenfeld
Mer hän e klännes Enkele,
e richtich sießie Krott,
mei Mädele, mein Sunneschei,
e Gschenk vum liewe Gott.
Wanns lacht un in mei Haisel springt,
e Strahle in seim Blick,
wanns heilt un schnipst un s Keppel lecht,
vergeh ich fascht vor Glick.
Doch ab un zu, do heer ichs als,
verdruckst un hinnerum:
E Kind, wannd net verheirat bischt,
wer isch dann noch sou dumm?
Warum hot ses net weggemacht,
dann hett se kä Problem,
hett s allerschännschte Lewe ghat,
bequem un aagenehm!
Dich weggemacht, mei Herzele?
Wer denkt dann blouß sou krank?
Dei Mama net, dein Baba net,
un dofor ewich Dank!
Dich weggemacht, grad sou ferd Leit,
dei Lewe isch egal?
Bischt du de Preis, dann peif ich doch
uf sou e Art Moral!
2004, Kategorie: Lyrik, Platz 2
Beitrag anhören: mawdh-08-herzele.mp3 (519,00 KB)
S wild Schlisselbliemel
Rudi Steiner, Billigheim
Im Gaarde hinne, an de Hecke,
wuu sällde änner anne geht,
duut der, wuu guckt, im Grass endecke,
dass doo e Schlisselbliemel steht.
Kaum änner duut sich däss betrachde,
ganz abseits stehts doo, schlicht unn klää,
fascht känns duuts Bliemelsche beachde,
de mäinschde esch däss äänerlää.
Die grouße, gfillde Gärtnerbliere
im Blumebeet in voller Pracht,
an Protz fascht nit se iwwerbiere,
die wern bewunnert unn beacht. –
Fa mich eschs Schlisselbliemel s Schäinschde!
Ganz lieb guckts ausem Grass als raus.
Ich frää mich iwwer däss am mäinschde,
ma wääß, jetzt eschs mimm Winder aus.
In jedem Frihjohr duu ich waarde,
ebbs an seim Plätzel wirrer steht,
drumm geh ich degg naus in de Gaarde,
wann als e lindes Liftel weht.
An ämme Morche kumm ich anne,
doo stehts im goldgääl Frihlingsklääd
grad dort, wus immer schunn esch gschdanne. –
Jetzt häwwich wier an dämm mei Frääd.
2004, Kategorie: Lyrik, Platz 7
Beitrag anhören: mawdh-09-schlissel.mp3 (666,55 KB)
Was schreibt mer do die Jury dann?!
Rolf Büssecker, Beindersheim
Was schreibt mer do die Jury dann,
wie kummt’en die mer vor?
Määnt die, dass ich net dichte kann?
Ich glaab, die sinn net glor!
Moi Worte, die sinn ausgesucht,
moin Stil is kreativ
un aach moi Versmaß is e Wucht,
wer des net sieht, leit schief.
Als Gaschd nor bin ich oigelad
zum nägschde Dichterstreit;
ich finds net rischdisch, ehrlisch gsaad,
mer määnt, die wärn net gscheid!
Ich bin dann trotzdem hiegefahr,
die Neigier hot getribb,
fer mich war sowieso schun klar,
ich hab es beschd geschribb.
Dann traachen all die Dichter vor,
die wu en Preis gemacht.
Mit Herz un Gfiehl, aach mit Humor,
do werd geklatscht, gelacht.
Aach ich war hie un hergeriss
un hab mich aarisch gfrääd.
Respekt vor dem, wu besser is,
moi Schänne dut mer lääd!
2003, Kategorie: Lyrik, Platz 5
Kein Audiobeitrag verfügbar!
Mei Tochder ...!
Hildegard Fuchs, Neustadt
Ich merk mol widder,
daß moi Tochder
in de Semeschterferie dehäm is:
An de Gadrob
kän änte freie Biegel,
iwwerall fahrn
Schucher rum,
es Bad un’s Telefon
sin fascht immer beleecht,
die Wäschkich
quillt iwwer,
im ganz Haus
is Mussik,
die Plätzcher
sin all uffgesse,
Knabbersache
gebt’s aa kä meh,
im Kicheschrank
hängkt en Zeddel:
„Annette was here...“!
Ajo!
Moi Nachelscheer
find ich nimmi
un de Nachellack
is aa verschwunne.
Morje
fahrt se fort,
un ich frää
mich heit schun,
daß se ball
widder kummt.
2003, Kategorie: Lyrik, Platz 9
Kein Audiobeitrag verfügbar!
Insellääwe
Gisela Gall, Bad Dürkheim
ääner
noochem annre
raus aus moim Lääwe
vertraude Gsichder
mit jedem Johr
wennischer
irschendwann
allää
wie uffre
vergessene Insel
um mich rum
fremde Aache
allää mit weiße Wänd
im Wohnturm
aus Bedon un Glas
uffem Disch
ziemlich verlore
moin Deller
e bissel Welt
aus zwädder Hand
vum Sofa aus
awwer en Fernsehkaschde
kann net schmuuse
kann net zuheere
manchmol
redd ich
mit mer selwert
will alsemol
moi Stimm
benitze
s gäbbt Daache
do duun die Stunne bocke
wollen net recht
weiderlaafe
die Uhrzeischer kummen
ball net vum Fleck
äämol die Woch
geh ich im tirkische Läädche
oikaafe
do krisch ich als
e kläänes Lache gschenkt
grad so
des nemm ich
samdem Gemies
mit hääm
un duu
lang
devun zehre
2003, Kategorie: Lyrik, Platz 3
Kein Audiobeitrag verfügbar!
Schmeiß e Schdeen
Relinde Niederländer, Homburg
Gesaat
hätts irgendwer,
irgendwo,
irgendwem.
S’wär woor,
was der
demm irgendwo ...
Schmeiß e Schdeen
ins Wasser.
Gugg zu,
er zieht Ringe,
immer widder,
immer greeßer.
Dobei hann
die Ringe
de Schdeen
nie gesiehn!
2003, Kategorie: Lyrik, Platz 4
Kein Audiobeitrag verfügbar!
Im Auwald ausgangs März
Gerd Runck, Landau
Aus de Bääm un aus de Hecke
spitzlen zartgriene Bläll’lich;
weiße bis bleelichräitlichweiße
Anemonesterne sunnen sich
nääwerm Lerchesporn un em Scharbockskraut;
zwische Hundsveilcher un wildem Knowwlich
strecken Schlisselblume
neischeerich ehr gääle Kepp raus:
De Auwald esch
in sei Friehjohrsklääd gschluppt!
In ’re lichte Escheschonung
in de Neeh vum Damm
hänn sen gfunne, Morchlesuucher;
mirrem Gsicht nooch owwe
escher dogeleche.
’s war känner aus ehrm Doorf,
awwer sie hän glei gewißt,
um wen sich’s bei dem Doure hannelt:
Der struppich Bart,
der brääre Schnurres,
der Schmiß uff em linkse Backe –
alles wie uff dem Vermißtefoto
neilich in de Zeirung.
In dem Punkt war’n se sich
vellichscht sicher un äänich,
doch waß es mit denne veele
abgebrochene Äschtelcher
un abgeknickte Zwacke
rings um die Leich rum
uff sich hann kinnt,
do hänn se die unnerschiedlichschte
Määnunge un Vemuurunge.
Nit weit wäck vun en
schelten gelschtrich zwää Atzle,
trummelt en Specht sei’ Lieweslied,
un im Baggerweiher driwwe
ruft in ännre Duur fort e Bläßhinkel.
Awwer waß intressier’n schun Vechel
die Gedankegäng vun uns Menschekinner?
2003, Kategorie: Lyrik, Platz 6
Kein Audiobeitrag verfügbar!
Illusione
Helma Schönthaler, Kaiserslautern
Illusione
Seifeblose –
hiegetraamter Schei!
Wie se schaukeln,
wie se gaukeln:
heit der Dag
es dei!
Illusione
Seifeblose –
drowwe vor de Sunn!
Wie se schwewen,
dich belewen:
hoscht dei Glick
gefunn!
Illusione
Seifeblose –
wie se sich
jetzt drehn!
Sein wie Falter,
wo in kalter
dunkler Nacht
vegehn!
2003, Kategorie: Lyrik, Platz 9
Kein Audiobeitrag verfügbar!
G’feiert
Alexander Schroth, Mannheim
De Trääner steht am Spielfeldrand,
duht mit de Spieler schwitze.
Er is allää vum G’scheh’ gebannt –
un kann do net ruisch sitze.
Er greischt als laut un uffgeregt:
„Ja, bin ich dann bescheiert?! –
Jetzt vannenei(n), ääns vorgelegt!“
Un uf de Räng werd g’feiert.
Un widder is e Spiel vorbei,
die Mannschaft hot gewunne.
’s fallt annem runner, schwer wie Blei,
un all sin s’em vebunne.
De zehde Sieg is des jetzt schunn;
’s werd Lob fer Lob geleiert,
un glicklich in de Stunn voll Gunn,
do werd de Trääner g’feiert.
Doch wann sich pletzlich wend’t des Blatt,
die Spiele gehn velore ...
Beim Siege hot er Freunde g’hatt,
vun denne werd er g’schore.
En ann’rer nemmt den Platz jetzt ei(n),
der wu die Mannschaft steiert,
des erschde Mol isser debei.
Den alde henn se g’feiert.
2003, Kategorie: Lyrik, Platz 8
Kein Audiobeitrag verfügbar!
S’werd immer enger
Robert Schultz, Herxheim
Un mej Schrunzle im Schpichel
sou dief wie e Ackerforch
an demm Morche.
Un mej Knoche sou märb
wie noch nie.
Un ennedrenn
e grooie Näwwelsupp,
weils immer enger werd,
hennenauszuus.
Sogar die Luft
wie kalter Rääch
nooch ännere lange Nacht.
Un ausgerechelt an demm Morche
hot se gemäänt,
sie mecht mit mer alt werre.
Un vun jetzt uff noochher
esch de Näwwel uffgeresse
un die Luft
hot nooch Himbeergutsle gschmeckt.
2003, Kategorie: Lyrik, Platz 2
Kein Audiobeitrag verfügbar!
Houchmut un Fall
Hermann Josef Settelmeyer, Lingenfeld
Ich muss was fer mein Kreislauf dau.
E Hemm, e korzie Hous,
Sandale un mei altes Rad,
schun geht’s ganz munter lous.
Mein Tourerenner mit drei Gäng,
der laaft noch grad wie gschmeert.
Gemietlich stramplich hie zum Wald:
Die Luft isch net verkehrt.
Do schießt en Schatte links vorbei,
schmal, durchtrainiert un grouß.
In grie-rout-gäälem Trikothemm
un ännre enge Hous,
mit modisch gstylte Wadestrimp
zu extra leichte Schuh
un Händsching uhne Finger draa,
sou fahrt er flott devu.
Sei Rädel isch e Superbike,
en Traum aus Chrom un Stahl,
bis hie zum klännschte Schraiwelche
isch alles erschtie Wahl.
Känn Blick, känn Gruß, er fahrt vorbei,
un meer kummts in de Sinn:
Der schämmt sich sicher, dass ach ich
wie er en Radler bin.
Doch noch kää Vertelschtunn denooch
houl ich en widder ei.
Er schiebt. Ich ruf em „Pech ghat?“ zu
un fahr voll Schwung vorbei.
Mit lautem Knall am Hinnerrad
isch all sein Stolz verpufft,
den trennt vum Fall jetzt, wie sou oft,
mol grad e bissel Luft.
2003, Kategorie: Lyrik, Platz 1
Kein Audiobeitrag verfügbar!
Du g’heerscht zu mer
Anneliese Vetter, Ludwigshafen
Ich hab der nie en Liewesbrief geschriwwe,
’s is leider wohr.
Doch dodefier bin ich der trei gebliwwe
seit verzich Johr.
Net immer bin ich gut zu der gewese.
Oft warscht gekränkt.
In deine Aache hab ich dann gelese
was du gedenkt.
Zum Siessholzraschple war net viel Gelegeheit.
Mer hawen g’schafft.
Un manchmol hart gekämpft in seller schlechte Zeit
mit Mut un Kraft.
Ich hab mit der die Alldagslascht getraache,
’s war gar net leicht
un an so manche traurich-triewe Daache
war ich entteischt.
Ich weess, ich war als voller Widersprich.
Du hoscht oft g’schennt
un bischt dann äfach fortgeloffe, ohne mich
un ich hab g’flennt.
Doch wann’d net bei mer warscht, hab ich dich arg vermisst,
un’s Herz war schwer.
Dann hab ich g’schpiert un g’fiehlt un ganz genau gewisst:
Du g’heerscht zu mer!
2003, Kategorie: Lyrik, Platz 8
Kein Audiobeitrag verfügbar!
Spendegeld
Günther Hussong, Kirkel
1903, vor genau hunnert Johr, doo war imme kleene saarpälzische Dorf die Welt noch in Ordnung. Doomols hat ma noch nix vun so Färz wie „kommunales-soziales Beziehungsgeflecht“ geheert – nee, doomols hat eenfach „jeder jeden gekennt“. De Lehrer hat genau gewißt, wann die Schulbuuwe de Deiwel angestellt gehat hann. De Parrer hat gewißt oder mindischtens geahnt, welle vun seine Schäfcher ebbes mettenanner gehat hann, obwohl se noch gar nett – oder schun memme annere – veheirat ware. Unn de Schitz hat gewißt, bei welle Spitzklicker iwwer Nacht als emoo „zufällisch“ e Grenzsteen e paar Zentimeter weiter uff’s Nochbargrundstick geritscht iss.
Langsam hat sich awwer aa die nei Zeit bemerkbar gemacht. Die erscht Wasserleitung war geleet, unn jetzt war ma grad debei, e scheener Bahnhof se baue. De Männer- und Jünglingsverein hat samme mettem Kriescherverein e großie Inweihungsfeier organiseert, iwwer die hat ma noch selle in hunnert Johr schwätze. De Näh- und Strickverein fa Jungfraue hat die ganze Fahne genäht, de Musikverein unn de Käärschechor hann schun die Lieder geiebt.
Während de Käärsch iss dann amme Sunndaa Geld gesammelt woor. Ma hat nämlich aa noch wolle e Lindebeemche vor’m Bahnhof setze – zu Ehre vum Prinzregente Luitpold. Unn kenner wollt sich lumpe losse: im Spendekäärbsche hann am Schluß näägscht 100 Reichsmark gelää.
Noo de Käärsch sinn die Weibsleit heem ’s Middaaesse iwwermache, unn die Mannsleit sinn in die Wärtschaft, fa vorher noch e Schoppe Wein oder e Bier se trinke. De Parrer iss aa mettgang unn hatt’s Geld im Käärbsche nääwer’m Altar stehn losse. Dort hatt’s jo wärklich nett kenne wegkomme – wer däät sich dann schun innerer Käärsch am Geld vegreife!
Wie de Parrer dann widder heemgang iss, wollter’s Geld ausem Käärbsche hole unn ins Parrhaus traan. Iwwer eemoo isser käässchmeerweiß woor: ’s Käärbsche war nimmie doo! Er hat sich dumm unn däärmelisch gesucht unn alles uff de Kopp gestellt. Jeder Winkel hatter zisch Moo dorchgemacht, er iss zwische alle Bänk eromgerutscht; er hat ball ebbes an sich kriet – awwer ’s Geld war veschwunn! Unn irschend jemand hat’s misse geklaut hann!
Am Schluß iss de Parrer halt zum Schandarm unn hat dem die Sach gemelt. Dersell hat gar nett lang Mengengges gemacht, hat dabber sei Uniform angezoo unn iss schnurstracks los. Zwää Weibsleit hannem vezehlt, sie hätte de Gustav, de Daalehner, noch emoo in die Käärsch eningehn siehn, wie die annere Mannsleit schun allegar in de Wärtschaft ware.
De Gustav hat imme Heisje am Rand vum Dorf gewohnt met seiner Fraa unn drei Kinn. ’S Jingschte hat’s an de Lung gehat unn ’m Gustav sei Fraa war mett ehrer Schwindsucht aa bees dran. Deswää hatter sei Arwet uff de Hitt misse uffgewwe unn hat seitdem e bißje nääweher geknottelt, oder er iss zu Bauere in de Daalohn gang. Sei Fraa hat ooweds genäht unn Flick -Arwete gemacht.
Wie de Schandarm zum Gustav komm iss, hatter demm gleich uff de Kopp zugesaat, er hätt sich am Geld vergriff. Wie der nur die Uniform gesiehn hat, hatter nimmie groß dispedeert oder Fissimatente gemacht. Er iss in de Hinkelsstall unn hat ’s Käärbsche mettem Geld erausgeholt.
In Nullkommanix hat ’s ganze Dorf Beschääd gewißt. Doo war villeicht de Deiwel los, jetzt war die Welt nimmie in Ordnung! So ebbes Schlimmes, so ebbes Grusselisches, das war noch nie basseert. Unn all hann se sich’s nadeerlich schun immer gedenkt gehat: ma wollt jo nix saan unn vor allem nett rätsche, awwer dem Gustav, dem hat noch nie enner so richtig iwwer de Wää getraut.
Schun zwää Monat später war die Verhandlung uffem Amtsgericht in de Kreisstadt. De Schandarm hat de Gustav hinbrung. De Bahnhof war inzwische ingeweiht, unn dort hann in aller Herrgottsfrieh schun Leit ausem Dorf gewart, wo aa mettfahre wollte, fa bei de Verhandlung zusegucke. Wie stolz wär de Gustav bei’rer anner Geläähäät geween, emoo mettem Zuuch fahre se däärfe. Awwer jetzt hatter nur unner sich geguckt unn war froh, wie endlich de Zuuch komm iss unn er hat kenne insteie.
Uffem Amtsgericht iss de Gusatv dann gleich in den Sitzungssaal gefehrt woor. De Richter hat gar nett lang Geschißjes gemacht. Er iss aa nett weiter uffem Gustav sei „billischie Ausredd“ ingang, er hätt’s Geld nur geklaut, fa die Rechnunge vum Dokter se bezahle. Korz unn gut, de Gustav iss zu ’rer Geldstroof vun 200 Mark – oder ersatzweis vier Wuche Gefängnis – verurdäält woor. Unn weller das Geld joo nie im Lääwe sammekriet hätt, isser die Wuch druff dann halt ins Kittche.
Wiejer noo’me Monat widder heemkomm iss, sinn se all ’m Gustav ausem Wää gang. Nimmand hattem meh ebbes se rebareere brung, kenner hat ne meh gefroot, ob er im Stall oder uffem Stick helfe kennt. Die Leit sinn uff die anner Strooßeseit, wann de „Kittchesbruder“ näher komm iss. Unn met de Fraa vun so ’me raulische Kerl hat ma sich joo beim beschte Wille aa nimmie abgewwe kenne. Unn nadeerlich ma hat vor allem misse uffbasse, daß die Kinn nett iwwer eemoo noch dääte met de Lauserte vun so ’me Lazzeroner spiele.
E halwes Johr später iss im Dorf schun widder gesammelt woor, dißmoo fa e Glock. Noo’m Balaawer beim letschte Moo war ma vorsichtig unn hat’s Geld nimmie imme Käärbsche gesammelt. Doodefor hat im Parrhaus e Wuch lang e Lischt ausgelää, wo all hann kenne intraan, wie viel se spende. Sunndaas nomiddaas om 5 hat dann selle ’s Ergebnis bekannt gebb werre. Massisch Leit ware ins Parrhaus komm, weil se allegar naseweisisch ware, was sich sammegeläppert hat.
De Parrer hat vorne am Disch gehuckt unn wollt grad mettem Rechne anfange. Iwwer eemoo, fünf vor 5, iss die Deer uffgang – unn wer iss erinnkomm? ... de Gusatv! „Gunn Dach“ hatter ganz dußmaa gegrummelt. Die annere ware all muckmeisjesstill, ma hätt kenne e Stecknoodel falle heere. De Gustav iss – ohne noo rechts oder links se gucke – vorne an de Disch, hat die Lischt genomm unn ganz zittrisch sei Name unn e Zahl druff gekroozelt. Dann hatter die lischt serickgeleet unn iss widder Richtung Deer, langsam, arig langsam – wie wann er uff ebbes warte däät. Immer noch hatter unner sich geguckt, unn immer noch war kenn Stäärweswärtche se heere. Dann war de Gustav an de Deer, hat die Schlenk in de Hand gehat, hat se noo unne gedrickt – unn do endlich hat de Parrer geruft: „Gustav, wart emoo! Saa moo, ich hann awwei gesiehn, du hascht joo 50 Mark doo ingetraa. Mensch, wie willscht du das dann all dei Lebdaa bezahle?“
Wie vum Blitz getroff iss doo de Gustav stehn blieb, hat sich eromgedreht, hat zum erschte Mool seit Monate de Kopp gehob unn de Leit ins Gesicht geguckt. Iwwer sei Backe sinn Treene geloff, sei Aue ware ganz feicht; awwer trotzdem hatter gestrahlt wie e Batscheemer. „Joo, Herr Parrer, ich wääß joo, Sie hann recht“, hatter gesaat, „bezahle kann ich das wärklich nett. Awwer ich hammer’s lang unn gut iwwerleed – ich kennt doch bestimmt das Geld genau wie’s letschte Moo widder im Gefängnis absitze!“
2003, Kategorie: Prosa, Platz 2
Kein Audiobeitrag verfügbar!
Em Efai soi lange Äärm
Albert H. Keil, Dirmstein
Ich erinner mich noch dra(n), wie ich in däss Haus noigange bin: Die Fassad knallweiß g’striche, die Sunn hot druffgeleche, bloß der Efai hot mich g’steert, so dunkelgri(n), wie der do an de Wand nuffgekrawwelt is, bis zum vorletschde Stock.
Kä(n) Problem, hot’s g’hääße, alles Rudihne, hänn se gsaacht, wie se märr die Infusion fär die Nargoos a(n)g’hänkt hänn. Wie ich widder uffgewacht bin, war alles ruich. Ich wollt mich umgucke, awwer ich hab mich nät beweeche gekännt. Rufe wollt ich – moi Libbe hänn sich nät gerihrt. Was is’n do los?
Uff ä(n)mol steht änni vor märr, e Schweschder in ’re hellgrine Kutt. „Er hot die Aache uff!“, hot se gekrische, un dann sinn noch mäh Lait roig’stärzt. Halwer im Schlof kriech ich mit, ich wär ball drei Monert im Koma gewässt, un bin widder weg.
Noochm neggschde Uffwache – e Woch speeder – hawwich erfahre, dass se mich inzwische noch emol unnersuucht hänn, dass ich im EEG awwer absolut kä(n) Ausschlääch mäh hett, dass moi Härn „klinisch dot“ wär. Die Doris war do, hot g’schnippst un hot märrs G’sicht gedätschelt. Seitdem war se nimmi se sähne. Die Owwerscheschder hot mol änner annere erklärt, sie kännt däss schunn ve’stehje, dass so e jungi Fraa nät näwer ’me „Kribbel“ läwe wollt, näwer ’me „Kribbel“, wu nix mäh regischtriert, wu immer gradaus guckt. Ich hett uffspringe un ’re uffs Maul schlache meeche. Schunscht is se ganz nett, die Owwerschweschder.
Am liebschde is märr die Lernschweschder. Wann die mich wescht, dut se mich ganz sachte rumdrehje, wie wann se märr nät wehduhe wollt. Un manchemol, wann se mich do unne a(n)langt, duh ich märr vorstelle, ich deet wärklich was fihle. Awwer däss is bloß die Erinnerung an de Doris ehr Händ ...
„Machen doch noch emol e EEG“, duh ich als plärre, in mich noi plärre, „ich bin jo widder do!“ Statts dass märr änner helft, ve’zehlt die Lernschweschder vun ehrm Freund un määnt, ich deet nix schnalle. Sie machts Fenschder uff, drauß dun die Vechel singe, un sie saacht: „Schad, ’s wär so schä(n), wann Se däss heer kännden!“
Letscht war en Kussäng do, der hot de Dokder g’froocht, ob’s nät humaner wär, ä(n)fach dänn Schlauch aus moim Maache raussezieche. De dokder hot g’saacht: „Er hot jo kä(n) Schmerze, er kann uns halt kä(n) Antwort gäwwe.“ Owwich iwwerhaupt änni wisst?
Alsemol dut e Schweschder ve’gesse, owens moi Fenschder zusemache. Dann isses b’sunnerscht schlimm. Ich denk, wu ich seit ämme Johr do im Bett lich, kännt der Efai doch schunn ruffgewachse soi bis zu moine Edaasch. Un wann ich so im Duschbre waat, noot is märr’s, wie wann ich se spihre misst: Sie kummen a(n)g’schliche, dunkel un dinn un g’fährlich. Sie fangen mich oi, halden mich fescht un lossen mich nimmi los – em Efai soi lange Äärm.
2003, Kategorie: Prosa, Platz 3
Kein Audiobeitrag verfügbar!
E komisches G’fiehl
Rudy Kupferschmitt, Ludwigshafen
Dreissisch Johr is es her, dass ich nimmi in dem Haus wa, war emol grad fuffzeh Johr gewest domols. Die Oma wa neunzisch un noch gud beienanner. Un dann vun em Dag uff de anner wa se dod, die Wohnung is ausgerohmt worre un es Haus verkaaft.
Un jezz schdeh isch am Hofderle un drigg uff de Klingelknobb, es sieht irgendwie noch aus wie sellemols. Grad mähn ich die Oma mißt um die Egg kumme un uffschließe, do kummt e jungi Fraa un frogt, ob isch des wär, wu die Wäschmaschin reberiere ded.
„Ajo, bin isch des.“
Isch laaf hinnere, die Drebb nuff, durch die Veranda. Do im Egg hot immer die ausg’schdobbt Schildgret g’hoggt, wu de Oba aus em erschde Weldgrieg aus Mazedonje midgebrocht hot.
Dann noi in de Hausgang, rechts is die Kisch, gradaus es Wohnzimmer un lings die Drebbe nuff in die Schloofzimmer un nunner in die Wäschkisch un de Keller.
Uff dere Drebb hot de Oba sisch zu Dod g’schderzt, so henn se ders verzeehlt, hoscht ehn selbscht ga ned gekennt g’hatt, de Oba. Die ganz Nacht hett er uff de Drebb gelege, kenner hett was gemergt g’hatt, erscht moijens henn se ehn dann g’funne.
Die Wäschkisch kenn isch nimmi widder, de ald Wäschkessel is rausgerisse, steht bloß e moderni Wäschmaschin do un en Droggner.
De Schade an de Maschin is schnell behowe. Macht neunefuffzisch Euro mid Maderial un Fahrtkoschde.
Derf misch korz ins Wohnzimmer hogge fer die Reschnung zu schreiwe. Sieht alles nooch IKEA aus, kään Vergleisch mid de Oma ehre schäne alde Mewel, heid ded isch mer die all ins Haus hole, domols henn se se em Schberrmill gewwe.
Bevor es Hofdor widder hinner mer zufallt gugg isch fer en Ageblick uff den alde Beereboom. Der drescht a des Johr orndlisch – wie immer.
2003, Kategorie: Prosa, Platz 5
Kein Audiobeitrag verfügbar!
Wie groß isch en Engel?
Werner Mühl, Kandel
Wie groß isch dann eichentlich en Engel, en richdicher, echder Engel? Sachen jetzt bloos nit, dass des niemand wisse kann, weil jo noch känn Mensch en richdiche Engel g’sähne hot. De alde Philp wääß des nämlich ganz genau: un verzehlt’s ach jedem wu’s heere will: Sein Engel, der wär genau 183 Sandimeder groß, känner wennicher, awer ach känner mähner. Dehääm isch de ald Philp im e Derfel am Bääwald. Dort loschiert er in zwäa klänne Stubbe im alde Spritzehaus. So richdich gut gange isch ’s em eichentlich noch nie in seim Läwe. Schun in de Schul hänn en die annre Kinner g’foppt un g’hänselt, weil er ääfäldich war un sich nit hot wehre kinne. Un schbeter, wie er greßer war, do isch er ach bloos rumgschdosse worre. Im Summer hot er als Daachlähner bei de Baure uf em Feld g’schafft un hot sich so des bissel Geld verdient, wu er zum Läwe braucht. Un im Winder hot er im Bääwald bei de Holzmächer g’holfe. Stark genunk war er jo fer die schwer Ärwet mit de Axt un mit de Drummsääch. Was er g’häse worre isch, des hot er gemacht, ab un zu als ach noch e bissel mähner. Dann gudmiedich wie er war, hot er sich mäh wie e mol vun seine Kolleche ausnitze losse. Awer sunscht hän die nix vun em wisse welle. Sie hän en sogar als Hutsimbel un Dollbohrer hig’stellt. Do isch’s ach kä Wunner, dass er allää gebliwwe isch. Dann was fer e Frää het mit so emme Kerl zamme läwe welle?
Ach heit, als alder Mann, hot de Philp kaum Umgang mit de annere Leit. Am liebschde isch er draus im Wald. Mudderseeleallää isch er dort Dach fer Dach unnerwechs, stunnelang. Die Ferscheder sähnen ’s jo gar nit gärn, dass de Philp so oft im Wald rumschdromere dut. Ah zuerschd hän se jo geglääbt er det schlipfle. Awer do waren se uf em Holzwech. Nä, so was macht de ald Philp doch nit, wu er sich doch sei Läbdach drei un brav an Gsetze un Verordnunge g’halte hot. Bloos wann’s uf Weihnachte zu gange isch, do hot er finfe grad soi losse. Johr fer Johr hot er sich do im Bääwald draus en klänner Christbääm g’schlache. Nadierlich hän die Ferschder des ach mitkriecht. Un nadierlich hän se em Philp dodefor ach Johr fer Johr e Brodokoll verbasst. Bis es en doch mol zu dumm worre isch. Vun do a hän se halt gemacht wie wann s’ es nit sähne deeten. Un de ald Philp hot sich g’fräät wie en Schneekeenich weil s ’en nimmie verwischt hän.
Des isch so lang gut gange, bis an me schääne Dach en neier Ferschder ins Dorf kumme isch. Wie sei Kolleche dem die Gschicht verzehlt hän, do hot er gemäänt, mit ihm kinnt de Philp die Ferz nit mache. Gsetz bleibt Gsetz un wann er’n verwische dut, dann muss er ach bleche. Un de neie Ferschder hot ufgebasst wie en Hechelmacher, wann er de Philp hot in de Wald gäh sähne. So isch ’s kumme, dass de Philp ä, zwää Dach vor de Weihnachte noch immer kä Bäämel g’hatt hot. Un grad in sellem Johr hot er sich so e schänes raus g’sucht g’hat. Ganz dief im Wald drin isch ’s g’schdanne, in de Neh vum Häälbach.
Am Heiliche Owend isch de Philp in aller Herrgotts Frieh losmaschiert. Felsefescht hot er geglääbt, dass en an dem Dach de Ferschder nit verwische dut, weil der doch liewer dehääm bei seinre Frää un seine Kinner bleiwe mecht. Un werklich, de Philp isch ugsähne in de Wald naus kumme. Awer ach de Ferschder hot’s an sellem Dach nit dehääm g’halte. Ach er isch in de Wald naus gange. Awer nit fer de Philp zu verwische. Nä, er hot bloos däne Diere draus ach e Weihnachtsfrääd mache welle, mit Rieweschnitzel un Hää.
Sei Audo hot de Ferschder an re brääde Allee stäh gelosst un des Fuuder hot er uf de Buckel genumme. Iwer e schmales Pädel wollt er dann zamme mit seim Hund bis zum Fuuderplatz lääfe. Awer uf ä mol hot der Hund g’schnuppert, hot geknurrt, un isch ab, so schnell wie d’Feierwehr. Sei Herrche hot em gerufe un hot em gepiffe, awer ’s hot nix genitzt. Erscht nooch re Weil isch er wie’r redour kumme. Awer Ruh hot er känni gäwe. Nä, er hot den Ferschder als g’schdumpt, isch e paar Schritt gerennt un hot dann gewaard un geguckt, ob der ach noochkumme dut. Un so hot er ’n immer diefer in de Wald nei g’fiert, bis zu dem Platz, wu de Philp sei Bäämel umgemacht g’hat hot.
Un was sach ich eich, de Philp war noch do. Uf em kalde Bodde isch er geläche, hot sei Ääche verdreht g’hat un hot sich nimmie gerihrt. Un sei Bäämel, des hot er noch fescht in de Hand g’hat. De Ferschder isch jo arch verschrocke, wie er den alde Mann hot do lieche sähne. Awer dann hot er doch gemerkt, dass er noch schnaufe dut. Do hot er dabber sei Handy raus g’holt, hot beim Rote Kreiz a’gerufe un de Sanidäder gemeld, dass de ald Philp halbdot im Wald lieche deet. Ganz genau hot er dann noch B’scheid g’sacht, wie se am beschde un am schnellschde zu dem Platz kummen, wu sei Audo steht. Dann hot er sich de Philp uf d’ Achsel gelaade, hot en den weide Wech bis zu dere brääde Allee rausg’hutzelt un hot dort uf de Krankewache
gewaard.
Wie sich de Ferschder am negschde Dach nooch em Philp erkundicht hot, do hot er erfahre, dass es den nit ganz so arch verwischt g’hat hot wie mer het määne kinne. Un zwää Dach schbeter, do hot er schun zu em ins Krankehaus gederft. Was määnen ehr, was de Philp fer e Gsicht gemacht hot, wie uf ämol de Ferschder vor seim Bett gstanne isch. Doch der hot bloos zu em g’sacht: „Na, Philp, du alder Waldmardel, do hoscht noch e mol Glick g’hat.“ Un d’ Krankeschwester hot do druf gemäänt: „Nä, nä, Philp, mit Glick hot des nix zu du g’hat. Dank liewer unserm Herrgott, wu der so en guuder Schutzengel g’schickt hot.“ Un seit dem Dach wääß de Philp, dass sein Engel genau 183 Sandimeder groß isch, känner mähner, awer ach känner wennicher. Des hot em jo sein Schutzengel selwer verzehlt, domols im Krankehaus.
2003, Kategorie: Prosa, Platz 4
Kein Audiobeitrag verfügbar!
Vun Aaschpletscher unn Briggebauer
Orrer:
Die Sach mit dem Feier...
Norbert Schneider, Rehborn
Heit Moje war die Zeitung wirrer mol voll vun Leserbrief iwwer die Schul weje dem PISA-Babier. Die Kinn wischde zu wenich unn heitsedaachs mischt mer halt ääfach annerscht Schul halle wie die ganz Zeit, dass mer ebbes on se kreecht. Se wäre aach nimmi so gezoo wie frieer unn die Arwet vun dene Schullehrer deet immer schwerer werre. In de neegschde Johre deere e paar dausend Stick fehle, unner annerem aach dodeweje, weil weje dene ganze Belaschdunge immer mie die Alderschgrenz nimmi pagge kennde.
Es ess jo heitsedaachs mettunner schun nit ääfach met manche uffsässische unn vewehnde Kinn, aach wann’s jo Gott sei Dank noch e Haufe annere gibt. Die Schullehrer hunn’s awwer noch nie ääfach gehatt. Aach frieer vor zich Johr, wie’s uff jedem Dorf noch ääner gebb hot, war das schun so geweescht. Alle Sorde vun Kinn harre se vor sich hogge unn muschde bei e paar Klasse gleichzeidich Schul halle, unn das noch dezu in alle Fächer. Gemäänehand ware se dodebei zimmlich streng unn so manch ääner hot’s dodemet iwwertrebb. Fa Zucht unn Ordnung in de Schul ess de Stegge genumm worr unn uff die Art kammer vestieh, dass die Schullehrer met de Zeit aach „Aaschpletscher“ genennt worr sei. Das hot awwer nit fa de Lehrer Brück gegoll. Der hot in seim Pälzer Dorf erausgestoch unner alle annere Schullehrer in de ganze Geschend. Der konnt’s ääfach nit hunn, wann e Kind e falsch Antwort gebb hot. Jetz war das jo nix Besunneres, das war bei denne Aaschpletscher aach so, awwer die selle ware wie perseenlich beleidicht, wann e Kind e Johreszahl nit wuscht orrer nit richdich schriftlich dääle konnt. Nää, de Lehrer Brück konnt das dodeweje nit hunn, weil em de Buu orrer das Meere dann weje dere falsche Antwort lääd gedu hot unn so horrer immer geguckt, ob mer nit doch vleicht im weideschde Sinn unn unne gewisse Umstänn wenichdens de Oosatz vumme richdiche Gedanggegang erkenne konnt. Immer horrer vesucht, denne Kinn Brigge se baue, dass se om Enn doch aus eichener Iwwerlechung uff’s richdiche Ergebnis kumm sei. Im ganze Dorf hot mer met de Zeit dodeweje nore vum „Briggebauer“ gesproch, unn das war nit als Uuznome vun seim Noonome gemäänt, nää mer hot’s als e Art Auszäächnung vestann. Unn dass die Schulkinn sich getraut hunn se melle, horrer sich in de meerschde Fäll uff Pälzer Platt menne unnerhall.
In de sechsde Klass hot de Briggebauer emol gefroot, was fa Keenich mer im Johr 800 in Rom zum Kaiser gekreent hätt. Do hot sich de Helmut gemeld’t unn saat: „Das ess bestimmt de Alexander de Große geweescht!“ „Siehsche, Helmut, dasdoo hosche jetz vor Uffrechung e bissi dorchenanner brung“, saat do de Briggebauer, „awwer es gieht schun in die richdich Richdung, der Keenich, wo mer suche, werd aach ‚de Große‘ genennt. Iwwerlee emol, wie hääßt dann de Schuhmacher-Vedder, wo negscht zwää Meder groß ess unn im letschde Haus uff de rechde Seit in de Uwwergass wohnt?“ Do hot de Helmut nor e korzer Moment iwwerleet unn dann kam’s, wie aus de Pischdol geschoss: „ Herr Lehrer, Kall de Große ess im Johr 800 in Rom zum Kaiser gekreent worr!“ In seiner Ausbildung hatt de Briggebauer so Ooleidunge fa Schul se halle bestimmt nit gesaat kriet, nää das ess bei em vun inneraus kumm, das war ääfach sei Nadur. Noo de Prob vum Männergesangveein horrer mol in de Wertschaft vezehlt: „Wissener, ehr Leit, e Mann, wo ebbes uff em Kaschde hatt, hot emol gesaat, mer sollt met de Kinn in de Schul nit umgieh, wie wammer im Friehjohr de Wei vum letschde Herbscht in Flasche abfille wollt, nää, mer sollt vesuche, in ne drin e Feier oosestegge, dass se geere ebbes lehre unn vor allem ehr Vestand gebrauche, dass se mol gut dorch’s Lewe kumme. Siehner, unn dodefror, dass sell Feier nit ausgieht, muss mer ab unn zu e bissi nooleeje, bei dem ääne e bissi wenicher, bei dem annere e bissi mie unn bei manche ganz arich.“
De Erwin, wo schun es dridde Johr in de vert Klass gehockt hot, war ääner vun dene, wo rer besunnersch uff die Spring helfe muscht. Dodeweje hatt de Erwin aach ganz vorne im Eselsbänggelche sei Platz. De Briggebauer hätt ne jo jetz doch geere in die neegscht Klass vesetzt, awwer im Rechele hatt de Erwin halt ganz große Schwierichkääde. „So Erwin, jetz saamer mol, was gibt dann 7 x 7? Loss der nore Zeit unn du emol fescht iwwerleje!“ „Mhm“, hot do de Erwin erumgekrockst unn sich om Kopp gekretzt, „mhm, das ess nit so ääfach...“ Im Rechele hatt’s de Briggebauer besunnersch schwer, weil’s do jo klare Ergebnisse gebb hot. Neineverzich ess halt neineverzich, do konnt mer schlecht nommol hinne- orrerr newerum frooe. Jedefalls, de Erwin konnt sich zu kääner Antwort dorchringe. Die Kinn ware gespannt wie e Flitzebooe, was ehr Lehrer jetz mache deet... Der saat uff äämol: „ Die 7 ess scheint’s nit dei Glickszahl. Vezehl mer dann emol, wivvel 3 x 50 gibt.“ „Uah“, saat de Erwin do, das mischt alleweje weit iwwer hunnert sei, awwer so ganz genaau kann ich das nit soo!“ „Die Richdung stimmt schummo“, hot de Briggebauer Mut gemach, „ich gewwe der jetz emol e Beispeel: Stell der mol vor, es ess Okdower unn es ess Zeit, fa die Rummele vorm Froscht häämsehole. Die Rummele sein ausgemach unn leije in drei Reihe uff em Agger. In jeder Reih leije fuffzich Stick. Jetz iwwerlee emol, wivvel gibt das dann sesamme?“ De Erwin hot on die Deck geguckt, hot sei Stern in Falde geleet unn hot als hie- unn her simeleert. On seine Libbe hot mer gesieh, wie rer im Kopp sei Rummelerechnung gemach hot. Dann endlich saarer: „Mhm ... drei Reihe met fuffzich Rummele ... Moment ... das gibt ... so stigger zwää Karre voll! Awwer nore, wammer aach die Oosteller nimmt, sunsch gibt’s noch e halwer dezu.“ Do ess iwwerm Briggebauer sei Gesicht e Oofluch vun Lache gehuscht: „Erwin, du besch halt e Prakdigger, es anner Johr vesuche mer’s emol in de neegscht Klass met der.“ Das war de Briggebauer, wie mer ne gekennt hot. Die Kinn hunn gemerkt, dass ehr Lehrer es gut menne all gemäänt hot unn dass se kää Angscht vor em se hunn brauchde. Doch, jedes ess geere in die Schul gang unn iwwerhääbt hunn wahrscheint’s nirchendwo die Buwe schneller die Kapp gezoo unn die Meed flingger e Knicks gemach, wann ne de Herr Lehrer im Dorf begeent ess, als wie in deem selle Dorf in de
Palz.
Die Aaschpletscher hunn sich kenne nit halle bes in die heidich Zeit, die sein Gott sei Dank ausgestorb, awwer die Sach met dem Feier, die vezehlt mer heit dene junge Leit, wo Schullehrer werre wolle, glei om Oofang vum eerschde Semeschder ...
2003, Kategorie: Prosa, Platz 1
Kein Audiobeitrag verfügbar!
Die Feierwehr - dein Freind un Helfer
Anton Meißner, Wattenheim
Personen:
Ein Feuerwehrmann
Ein Anrufer
Bühnenbild:
Wachstube der Feuerwehr. In der Mitte ein kleiner Tisch, darauf ein Telefon, eine Broschüre und eine Zeitung. Ganz rechts am Bühnenrand steht eine angedeutete Telefonzelle, die durch einen Vorhang von der übrigen Bühne abgetrennt ist.
Ein Feuerwehrmann betritt die Wachstube, geht zum Tisch, nimmt seine Mütze ab und legt sie sorgfältig an den Rand des Tisches. Dann setzt er sich, nimmt die Zeitung, schlägt sie auf und liest darin.
Nebenan betritt ein Anrufer die Telefonzelle, nimmt den Hörer ab und wählt.
Das Telefon in der Wachstube klingelt. Der Feuerwehrmann legt umständlich seine Zeitung zusammen. Dann steht er auf, setzt seine Mütze auf, nimmt stramme Haltung an, hebt den Hörer ab und meldet sich:
FEUERWEHRMANN: Hallo, do is die Feierwehr, dein Freind un Helfer! Was is los? Was hän ehr uf em Herz? Wu brennt’s?
ANRUFER: Ei – ich wollt e Feier melde! Zwische Herxem un Kallstadt, ungfähr zwäähunnert Meder rechts vun de Strooß, do brennt’s, ich glaab es is e Scheier!
FEUERWEHRMANN: So, so – ja – un warum rufen ehr do ausgerechent mich oo?
ANRUFER: Warum? Wieso warum? Ich hab doch die „ääns – ääns – zwää“ gewählt un soviel ich wääß, is dess doch die Nummer vun de Feierwehr – orre net?
FEUERWEHRMANN: Do hän ehr recht un aach werre net, weil bei uns, do is die Städtisch, ich mään, die Städtisch Feierwehr!
ANRUFER: Was hääßt do Städtisch Feierwehr? Feierwehr is doch Feierwehr!
FEUERWEHRMANN: Do daischen ehr eich awwer mol gewaldisch, Feierwehr is ewe net gleich Feierwehr! Meer do, meer sin bloß zustännich fer de ganze Stadtbezirk – ringserum – un net fer drum erum un erscht recht net fer die Weistrooß!
ANRUFER: Ja, wann des so is, dann gehn doch hie un saan denne Bescheid, die fer Herxem un Kallstadt zustännich sin!
FEUERWEHRMANN: Dess deet ich jo gern, awwer do misst ich schun e bissje genauer wisse, wu’s brennt!
ANRUFER: Ei dess hab ich eich doch gesaat, es brennt zwische Herxem un Kallstadt, rechts vin de Weistrooß, midde im Acker!
FEUERWEHRMANN: Ja, dess wääß ich jo alles, awwer des langt halt net, dess is nämlich so: Genau zwische Herxem un Kallstadt, do verlaaft die Grenz zwische de Einsatzbereiche vun de Derkemer – un vun de Grinstadter Feierwehr. Je nohdemm, wu’s jetzt brennt, muss die zustännich Einsatzstell informiert werre!
ANRUFER: Ei, do melden’s doch ääfach noh Derkem un noh Grinstadt, wann dann halt alle zwää kummen, kann des jo aach nix schade!
FEUERWEHRMANN: Nix schade? Vun wäche nix schade! Was glaawen ehr eichentlich, was so en Einsatz koscht? Do sin glei e paar dausend Euro verpulvert. Des kann ich net verantworde!
ANRUFER: Awwer deswä kennen mer’s doch net so ääfach brenne losse?
FEUERWEHRMANN: Do hän ehr aach werre recht. Also gehn mer jetzt emol generalstabsmäßig vor! Dodefor muss ich awwer erscht mol wisse, wu ehr jetzt ganz genau sin.
ANRUFER: Ei, ich steh do in ner Telefonzell, direkt am Dorfeingang vun Kallstadt!
FEUERWEHRMANN: Gut – do mache mer dess jetzt so: Nemmen eier Audo un fahren zurick bis - - - warden emol, do muss ich schnell mol gucke. Legt den Hörer auf den Tisch, setzt sich, nimmt eine Broschüre und blättert darin. Dann nimmt er den Hörer wieder auf und meldet sich erneut:
Also, do hän mer’s, ehr fahren jetzt zurick bis zum Kilomederstää sechs-un-sechzich-Komma-finf. Do stellen ehr eich devor un denken eich e Linie, die kerzegrad noh Weschde verlaaft un im rechde Winkel uf die Weistrooß stoßt. Dess is dann genau die Grenz zwische de Einsatzbereiche vun Derkem un Grinstadt. Wann es jetzt links devun brennt, geheert dess zum nördliche Kompetenzbereich vun Derkem un wann es rechts devun brennt, geheert dess zum südliche Kompetenzbereich vun Grinstadt. Wann ehr des wissen, dann fahren ehr zurick un saan mer Bescheid.
ANRUFER: Also – ich wääß net, wie ehr eich des vorstellen. Ich hab nämlich gar kää Audo un bis ich mit mein Fahrrad hie un her gefahr bin, is die Scheier doch längscht abgebrennt!
FEUERWEHRMANN: Do hän ehr aach werre recht, awwer glaaben’s meer, dess is halwer so schlimm, im Gädääl! Fer denn arme Mann, demm wu die Scheier geheert, is des besser so. Wann alles verbrennt is, kriet er aach alles ersetzt. Des is halt so bei de Versicherung!
ANRUFER: Ja wann dess stimmt, dann froo ich mich, ob ich jetzt iwwerhaupt nochemol zurick fahre soll? Do is es doch es Allerbeschde, meer lossen’s grad brenne!
FEUERWEHRMANN: So – jetzt – grad – hab ich dess aach werre net gemäänt – ich bin mer nämlich sicher, dass dess schun längscht e annre Feierwehr spitz kriet hot un im Einsatz is. Rette kennen die jo aach nix mäh un wie ich des einschätz, stehn do jetzt sowieso bloß noch die Außemauere, un die sin ausgeglieht un dauchen nix mäh. Awwer des sieht die Versicherung ganz annerscht. Ob die Stää jetzt dorch un dorch merb sin, dess is denne egal; solang e Mauer noch steht, bezahlen die kään Penning defor!
ANRUFER: Machen kää Sache, hän ehr dess schun emol erläbt?
FEUERWEHRMANN: Schun mäh wie äämol. Wann ehr’s net weider saan, verrot ich eich ebbes. Wann ich do debei weer, dann wisst ich was ich mache deet! Ich deet mit unsem stärkschde Strahlrohr unne neihalde, was es Zeig halt. In demm Moment kriet jedi Mauer, die wu glierich is, en Schock un fallt in sich zamme. So deet der arme Mann zu ner ganz neie Scheier kumme, ohne e gflickdi Mauer!
ANRUFER: Na, wann dess so is, dann nemm ich doch am beschde grad mei Fahrrad un fahr hääm, wann ehr nix degä hän?
FEUERWEHRMANN: Ich hab nix degä. Meer hän doch alle zwää unser Pflicht geduh. Ehr hän es Feier gemeldt un ich hab mei Zeit geopfert un eich Auskunft gebb, obwohl bei uns de Deiwel los is. Unser Kommandant leit nämlich im Krankehaus un sein Stellverträder is mit de ganz Mannschaft im Einsatz un jetzt hängt alles an meer ganz allää.
ANRUFER: So is dess also! Do sin ehr also quasi de Stellverträder vum Stellverträder!?
FEUERWEHRMANN: Jo – wann ehr määnen, kennt mer dess so nenne, dess hääßt, wisse duht er’s net, dass ich en verträt.
ANRUFER: So, so, der wääß gar nix devun! Ich glaab als, do sin ehr awwer de falsche Mann am falsche Platz. Wann ehr mich fron, deet ich eich rode – Lässt den Hörer sinken und schüttelt den Kopf: Warum eichentlich? Geht mich jo nix oo! Nimmt den Hörer wieder ans Ohr: Wissen ehr was? Kummen her un ritschen mer de Buckel nunner! Legt den Hörer auf und geht ab.
FEUERWEHRMANN: Na so ebbes! Was soll en dess hääße? Hallo - - ! Hallo - - ! Sin ehr noch dro? Ufgeleet! – So e Frechheit! Legt den Hörer auf und schimpft im Abgehen: Awwer so sin se allminanner! Do reißt mer sich de Herzbännel raus un kääner sieht’s, kääner heert’s, kääner redt devun un bloß dehääm, do schännt die Fraa! Un dess alles wä de Feierwehr!
- ENDE -
2003, Kategorie: Szenische Darstellung
Kein Audiobeitrag verfügbar!
Die Radtour ins Elsass
Bernd Hambrecht, Ludwigshafen
Nä, sollt mers glaawe, so e Glick!
Mir sin vun ennre Tour zurick
mit Fahrräder vun Weiße(n)burg
die Bach entlang nooch Lauterburg.
Jetzt heer ich schun e laut Geschrei:
Ja un? Was noch? Was is debei?
Druff saach ich, langsam, gar net fix:
In unsre Daache – werklich nix.
Wann’d awwer mol doi Hern a(n)strengscht
un mol e bissel rickwärts denkscht,
dann stellscht du fescht, gar net verwunnert,
was sich gedahn in dem Jahrhunnert,
wo grad vor drei Johr mit viel Gschiss
ins Menschheits-Gschichtsbuch gange is.
Wann ich jetzt awwer mol vergleich
wie’s war korz noochem Dritte Reich,
do stell ich fescht, mit Zorn im Maache,
dass mer ganz leicht, in denne Daache
bei enner Tour, mer roots net schwer,
in Schwierichkeite kumme weer.
Was immer sich vertraache kennt
war domols noch ganz strikt getrennt:
S hot Grenze gewwe, Passkontrolle,
die Leit sin gfroocht worr was se wolle,
Schoklaad, Zigarre, Alkohol
warn net erlaubt, odder s koscht Zoll,
die Schtrooß muscht mit de Autos teile,
s gibt noch kä Fahrrad-Wander-Zeile
gemolt uff extra Karte-Matrial
die Bach entlang im Lautertal.
Die Luft war stinkig, weil ken Kat
im Auspuffrohr dringstocke hat.
Un krigscht am Weg Hunger un Dorscht,
hoscht Luscht uff Woi un Weck un Worscht,
zahlscht hier mit Mark un newedra(n)
krigscht’s gleiche Zeig bloß gege Francs.
Jetzt is des annerscht, was e Glick,
die Mensche un die Politik
sin eenisch jetzt, europa-weit:
Mer zahlt mit EURO, liewe Leit!
2003, Kategorie: Lyrik
Kein Audiobeitrag verfügbar!
Onsichtssach
Werner Süs, Dannstadt-Schauernheim
Geh fort,
des iss doch bloss e Kerz!
Genau genumm
iss es e Docht
met e bissje Wachs drumerum.
Des iss alles!
Jo,
es iss bloss e Kerz!
Awwer guck emol:
wonn se brennt,
haut alles Dunkle drumerum ab!
Iss des nix?
2004, Kategorie: Lyrik, Platz 9
Beitrag anhören: mawdh-10-onsicht.mp3 (260,83 KB)
Siehn unser Aue
Manfred Dechert, Ludwigshafen
Saa mol, Jacek, wie bischen Du hochkumm? – Mich han se erschoß, beim Polefeldzuch, schtell Der vor, Paul, Mann unn Gaul ge deitsche Panzer unn Fliecher... Unn, wie bischen Du hochkumm? – Ich vezähl Der die Gschicht, Jacek. In de letzschte Kriegsdaa fahrt e hinnerpälzer Bauer, unser Guschtav, met uns Gäul Holz hole. WER DUT DANN E PAAR GÄUL UNN EME ALTE BAUER WAS?! hot noch de Sepp, eener vun uns Gäul, gemäänt. Awwer em Maurice, me französische Kriegsgfangene, war de Daa net ganz geheier...
HEIT OWEND WERD NOCH WAS BASSERE, MON DIEU hot er gemäänt, awwer, mer musste jo naus uffs Feld, was schaffe.
Unn, es is was bassert, schun glei middags, net erscht owend, es is e Jabo, so hot mer die Jagdbomber vun de Amis unn de Englänner gheeß, is e Jabo kumm, unn hot uff uns gschoß, de Maurice hot uns noch losgeloß, awwer zwee vun uns ware schun getroff, de Sepp un n ich, awwer die Lissy, wo e Gäulche in ehrm Bauch ghatt hot, is abgehau, de Stroß no, wollt häm ins Dorf, unn de Jabo hinnedraa...
Unn, schießt die Lissy dot, ehr Bauch platzt uff, des Junge fallt raus... No is der Sauhunn in seim Fluchzeich fort, de Maurice war ganz ferdich – unn unser Guschtav sowieso, aa, wann er bloß e Strefschuß kriet hot.
Siehsche mei Aue, Paul, siehsche mei Rieseträne, wo mer kumme, unnglaabsche mer, wie viel Gäul vun unserer tapfere polnische Kavallerie umkumm sinn – unn wie viel gute Leit druff! Mer han die Deitsche net uffhalle kenne – awwer schää, dass mer uns do howwe getroff han, siehsche, es gebt aa e Himmel fer die Tiere! – Unn noch schääner is, daß mer uns do howwe in alle Sprache – unn Dialekte! – unnerhalle kenne, ob in hinnerpälzisch, englisch oder in polnisch!
Saa mol, Jacek – Saa mol, Paul – mer Gäul wollte doch noch nie Kriech, warum schieße die uff uns? Unn, muß mer uns erscht dotschieße, dass mer do howwe friedlich zammekumme, herrjeh, so leicht war uns des Lewe noch nie!
Recht hasche, Paul, Recht hasche, Jacek, guck mol do vorne, de Maurice winkt uns zu, unn de Guschtav – unn de Stanislav, wo met mer gfall is! – ich han doch glei gwißt, dass mer uns all widdersieh – unn de Sepp is aa widder do!
Unn die Lissy met ehrm Klää! Siehn unser Aue, siehn unser Gaulsträne!
2004, Kategorie: Prosa, Platz 3
Beitrag anhören: mawdh-11-unseraue.mp3 (1,40 MB)
Tande Lenche
Anton Meißner, Wattenheim
Unser Tande Lenche – orre die Lenchetande – wie mer als gesaat hän, war mei Lieblingstande. Eichentlich war se jo bloß vun meim Großunkel seiner zwedde Fraa die Dochder. Awwer Tande bleibt schließlich Tande, aach wann es debei mol iwwer siwwe Ecke geht. Bekanntlich kann mer sich sei Verwandtschaft jo net aussuche – un so gesieh – do war unsri Lenchetande fer mich en Glicksfall. Immer war se fer mich do, hot mer geholf, wann ich ebbes ausgefress hatt un mäh wie äämol, hot se mer aach als hinnerum e Finfmarkstick zugesteckt.
Es Äänzischt, was mer net gefall hot, dess war ehri Schwäch fer neie Hiet. Dodefor hatt se extra e Modischdin an de Hand, die wu fer se geschafft hot. Un des war aach needich, denn so große un ausgefallene Hiet hot es in kääm normale Geschäft gebb. Dess hett mich jo weiders net gesteert, wann es net Leit gebb hett, die sich do driwwer luschdich gemacht hetten. Drum hab ich zu meiner Mudder gesaat: „Sei so gut un saa’s doch du ehr mol, dass se sich net so große Hiet kaafe soll!“ Druf hot mei Mudder gemäänt: „Was määnscht du, wie oft ich dess schun probiert hab, awwer dess is grad so, ob mer em Ochs ins Horn petzt. Uf mich heert se net – awwer – wie weer’s en mit deer? An deer hot se doch de Narre gefress, vielleicht heert se jo uf dich!“ Dess war mer jetzt aach werre net recht, doch was wollt ich mache? Nää hab ich net saa kenne, doch hab ich debei, ganz im Stille gehofft, dass es sich vun selwer erledicht. „Vun wääche!“
Schun korzdenoh, do war’s so weit. Es Tande Lenche hatt sich mol werre en neie Hut zugeleet – un der – hot alles iwwertroff, was se jemols uf em Kopp hatt! Nadierlich wollt se jetzt aach wisse, was ich devun halt.
„Na? – Na?“ – hot se gefroot, „wie gefallt er deer?“ Ich hab werklich net gewisst, was ich saa soll. Ganz verlä hab ich erumgestoddert: „Er – er – is jo – so net iwwel – awwer määnscht de net – er weer – weer ...“
„Weer doch e bißche zu groß“ hot se meer es Wort aus em Mund genumm. „Dess wääß ich selwer – un wann du’s net weidersaascht, dann verroot ich deer ebbes! Wann ich heit mit so nem Hut in die Stadt geh, dann heer ich oft die Leit als minanner duschle: ‚Guck emol do vorne die Fraa mit dem große Hut!’ Siehscht de, un dess macht mer gar nix aus! Frieher, do bin ich immer ohne Hut gang – un – was määnscht de wa ich do las zu heere kriet hab? Määh wie äämol hot hinner meer ääns gepischbert: ‚Do vorne – do guck emol! Die klää dick Fraa!’ Siehscht de un dess, dess hot mer immer ebbes ausgemacht!“ Do bin ich anne un hab ehr en Kuss uf de Backe gebb un gesaat: „Du bischt net bloß mei liebschdi Tande, du bischt aach noch die schlauscht vun allminanner!“
Uf em Häämweg hab ich dann gemerkt, dass se meer zwää Finfmarksticker zugesteckt hatt. Dess war mer jetzt, ehrlich gesaat, gar net so recht! Ich hatt es doch ehrlich gemäänt un dodefor losst mer sich doch net bezahle! Annerseits hab ich dess Geld gut gebrauche kenne – un – dovun abgesieh – de Freigiebichkeit vun de Lenchetande Grenze zu setze, dess hot meer doch jetzt werklich aach net zugestann!
2004, Kategorie: Prosa, Platz 2
Beitrag anhören: mawdh-12-lenchetande.mp3 (2,24 MB)
Spass muss sein
Helga Schneider, Kaiserslautern
´s is scheint ´s Daaf heit, dann in vorrerschte Bankreihe, die wo geweehnlich leer sinn, sieht mer viel frisch geleejte Lockefrisure, e paar silwerisch groo gesprenkelte Hoorkränz un uffallend gefärbte gelbabbische Struwwelkepp. Kinner sinn aa debei. Sicher die meischde schun Kinnergardekinner, vielleicht aa ´s ää orrer annere Schulkind. Ääns sitzt, die annere stehn zwische de Große. Gebutzt sinn se wie die Paradiesengelcher.
Jetzt traat die Kerchedienern die Silwerkaraff mim Daafwasser vor un stellt se uff de Aldar. De allerletschte Glocketon. Mächtische Akkorde vun de Orjel. E dinn gesung Lied. Bei de Lesung fangen die erschte Kinnercher an sich krotteläädisch se bääme un in de Bank erumher se hampele. ´s bummert un rumpelt allegebott, un ins Gebet denoh schleicht sich ab un zu e quengelischer Quääkser.
Nohm Daaflied gehn die junge Leit aus de erschte Bank vor an de Aldar. Ääni, uff hochgaagelisch dinne Absätz, traat das weiß Spitzebindel. Jetzt awwer! All die Kinner derfen vorkumme. ´s gebbt e Mordsgedussers un Gestubbs; bis jedes ´s hoorgenau bassend Plätzje gefunn hot. Derweil losst drowwe uff de Bordekerch ääner sei Filmkamera surre, un hiwwe un driwwe un vorm un hinnerm Aldar blitzt un klickt ää Fotoapparat nohm annere.
Vor lauter Gewussels un Gewertschafts vesteht mer kaum ebbes vun dem, was de Parre saat. Bloß wie er dem Bobbelche ´s Keppche nass gemacht hot, heert mer ´s aus dem Spitzekisse eraus deitlich kreische. Saat de Parre noch was, wie er die Daafkerz ansteckt? ´s sieht so aus. Wahrscheinlich de Daafspruch. Vestehe kann mer awwer nix.
Uff alle Fäll geht ball druff die Daafgesellschaft mit me Weltswerrwese wirrer uff ehr Plätz serick. Der wo uff de Bordekerch gefilmt hatt, kummt aa erunner. Un ´s dauert e Weil, bis er noch ganz aus de Neeh uffgenumm hot, wie die Daafkerz e Zeitlang newer dem Daafkind flackert, denoh ausgeblos werd, un er endlich aa in de Kerchebank sitzt.
Uff de Kanzel lest de Parre die Geschicht vum zwölfjährische Jesus im Tempel vor. Do springt so e herzischi Krott uff, rennt um de Aldar erum, winkt neweraus un macht Gugguggs. Die Geschicht is kaum fertisch, do dollen schun e paar annere vun denne Engelkinnercher aa dort erum. Ball hockt kää ääns määh in de Kerchebank. Wie uffgezoo huppsen die klääne Fießjer die drei Tritt vorm Aldar enuff un enunner. Enuff un enunner. Dodebei fliejn wie vielfarwische Schmetterling die Schleppcher an de Mädcher ehre Hoorschwänzjer mit, als uff un ab un uff un ab.
Wie ´s Gewitter gebbt´s gleich druff Nohlääf dorch denne lange Gang an de Bankreihe vorbei bis ehinner an die Kerchedeer. Helle Juuchzer un wilde Krääsch hallen dorch´s Kercheschiff un vereißen ´m Parre sei Preddischt in winzische Wortfetzelcher un Silwefussere. Stumm un andächtisch wie die Maria, de Josepp, die Hirte un die Weise ausem Morjeland uff me Krippebild hockt indes do vorne die Daafgesellschaft.
Erscht wie die Kerchedienern hinne faucht un zischt wie e Giftschlang, weil die Klääne Gesangbicher ausem Regal holen un sich dodemit kloppen, schiebt sich do vorne ää junger Mann vum Sitz hoch; ´s is der, wo vun de Bordekerch erunnerkumm war. Wie er endlich steht, dreht er sich in de Bank erum, guckt freindlich iwwer die Leit un fangt an, denne wilde Gesangbuchskriesch an de Kerchedeer seelevegniischt se filme.
2004, Kategorie: Prosa, Platz 1
Beitrag anhören: mawdh-13-spass.mp3 (2,10 MB)
Die Eselsbrick
Günter Speyer, Kaiserslautern
Uff moim erschde Arweitsplatz bin ich aa mol e Zeitlang im Außedinnscht gewest. Do hawwich efders in Hauenstein zu due ghatt, odder wie ma uff pälzisch saat: in Hääschde. Domols isses bei mancher Kundschaft noch ziemlich familiär zugang, un wann’s bei de Arweit alsemol Midda wor is, bin ich sogar zum Esse ingelad wor.
So bin ich in Hääschde als aa zu Gschäftsleit komm, wo noch e Oma mit im Haus gelebt hat. Die hat sich um de Haushalt gekimmert un’s Esse gekocht. Sie war soweit noch uffem Damm, bloß hat se nie moi Name behalle känne. Wann ich hiekomm bin, hat se mich als Herr Zumbach begrießt. Un ich hab re jedesmol saa miss: „Ich hääß net Zumbach. De Herr Zumbach is moi Scheff, ich hääß Speyer.“ „Ei jo!“, hat se dann immer gemach, „jo, sie sin jo de Herr Speyer, ich kamma ihr Name äfach net merge.“
Dem Frääche is des vun mol zu mol poinlicher gewest, un ich bin mer nadierlich aa bleed vorkomm, wann’s immer widder gehääß hat: „Gu’n Dach Herr Zumbach!“ – „Kumme se riwwer zum Esse, Herr Zumbach!“ odder noch schlimmer: „Greife se zu, Herr Ding!“ Do is mer amme schääne Daa e Idee komm, wie ich do abhelfe kännt. „Sie sin doch gut kadollisch“, hawwich zu der Oma gsaat, „un do wisse se doch aa, wo eier Bischof is?“
„Der is in Speyer“, war ihr antwort.
„Siehn se“, saa ich, un do isse mer schun ins Wort gfall:
„Jetzt kann ich mer’s merge! Jetzt vergess ich ihr Name nimmie.“
Wie ich dann’s negschde Mol widder zu denne Leit komm bin, strahlt die Oma iwwers ganz Gsicht, wie se uff mich zukommt.
„Heit wääß ich’s!“, määnt se, streckt mer die Hand entgä’ un saat:
„Gu’n Dach Herr Bischof!“
2004, Kategorie: Prosa, Platz 4
Kein Audiobeitrag verfügbar!
Ä korzi Gschischt uhne Iwwerschrift
Ute Zimmermann, Schifferstadt
Bletzlisch war er do. Amme normale Dinschdaach, Owends, so um vertel zehne rum.
Äfach so. Drauße war´s schunn lang dunkl, ä paar Zeile simmer im Kopp rumgange. Im Radio spielt leis ganz guudie Musik – eischendlisch alles grad so, wie mer´s hawwe will.
Doch do war er:
Hott misch agsprunge,
hott misch fescht kalle,
hott misch nimmie los losse wolle.
Ging mer dursch un dursch,
ging mer dursch Kopp un Bauch,
dursch Mark un Bä,
un doch, ´s Herz noch uberiehrt. Mol gugge, wie lang.
Do war er also: de Blues.
Un isch hab gedenkt, dess Johr net. Dess Johr kummt de Friehling un isch schalt vum Herbscht glei um uff Sunneschoi. Vum Drachesteische uff Erdbeerrobbe, vum neie Woi uff Rhawawerkuche.
Un jetzert iss er do, de Blues. Dass es denne a uff pälzisch gewwe duut, haww isch gar net gewisst. Uff jeden Fall will er nix esse. Des is schun ämol gut. Die Stimmunge, wu mer was esse muss, kann isch net gut gebrauche.
Awwer Rotwoi will er trinke. Alla hopp, trinke mer noch ä Gläsel.
Un jetzt? A der is jo immer noch do.
Was isch mache deet, will er wisse. Un warum isch alles uffschreiwe deet? So schnell, un er kennts gar net lese. Isch soll de Stift wegleesche un misch ganz uffen velosse. Er deets schun rischte. Nur mit dem dabbische Schreiwe soll isch uffheere. Un zwar sefort.
Trinke soll isch un traurisch werre un wehmiedisch un schwer ums Herz soll mers werre.
Awwer isch muss schreiwe. Un isch hab viel Idee-e.
De Blues liggt mer in de Ohre: Denk ämol an frieher! Denk ämol wie schä des war, wu noch all do warn. Gell, die fehlen der? Gell, ´s war ä schänie Zeit?
Ach du liewer Himmel, denk isch. Der redd jo vielleischt´n Kees. Awwer trotzdemm, mir werds ganz schwindelisch. Un nadierlisch fehlen se mer. All minanner. Wu er Rescht hott hott er Rescht.
De Blues seiselt mer weiter ins Ohr, er lallt un schmächelt, er zieht un zobbt an moinere Seel.
Irschendwie drickt er schunn ä bissel im Hals, s Schlucke fallt schun schwer. Ewe will er mei Hand feschthalle. Isch soll jetzert endlisch ´s Schreiwe uffgewwe! De Stift wegleesche, sunscht deet er misch net packe. Sunscht deet er misch heit nimmie zum Heile bringe, sunscht – ganz ughalte duut er klinge, awwer a fascht ä bissel vezweifelt.
Do werd soi Stimm a schun dinner. Noch ä ledschdes Seifze, dann war Ruh – un alles war widder gut:
Isch hab mer denn Blues an demm Dinschdaach Owend äfach vun de Seel gschriwwe.
2004, Kategorie: Prosa, Platz 5
Beitrag anhören: mawdh-14-korzi.mp3 (1,51 MB)
De Moije noochm Owend
Autorengruppe
Preis des „Kultur- und Heimatkreises Dannstadter Höhe e.V.“
Vorbemerkung:
Der Preis des Kultur- und Heimatkreises Dannstadter Höhe e. V. erhält in diesem Jahr die 12. Jahrgangsstufe der Kurfürst-Ruprecht-Gymnasiums, Neustadt. Stellvertretend für die fünf eingereichten Texte, die jeweils von zwei Schülerinnen oder Schülern verfasst wurden, werden hier zwei Texte abgedruckt, die im Rahmen der Veranstaltung auch zum Vortrag kommen.
Schun zwölfe?
Wu bin ich?
Moi Zimmer,
Jetzt werds deitlicher.
Schun zwölfe?
Was iss’n bassiert?
Sollt nur korz hie,
Dann war ich do.
Schun zwölfe?
Wollt ich net fit soi?
Sollt mim Kumbel hääm,
Sollt wennich drinke.
Schun zwölfe?
Was war’n do los?
Hab’ lang g’feiert,
Die halwe Nachd.
Schun zwölfe?
Wie lang war ichn?
Glaab, ’s war frieh
Unn nimmi spät.
Schun zwölfe?
Leb ich noch?
De Kopp is dick,
War hagge dicht.
Schun zwölfe?
Was wollt ichn?
Seh alles dobbelt,
Will weiderschloofe.
Schun zwölfe?
Scheiß druff.
Mer lebt nur ä mol.
Wer kennt ihn net,
de Moije denooch.
Max Rübsamen & Christian Seckinger
2004, Kategorie: Lyrik
Kein Audiobeitrag verfügbar!
Nie widda
Autorengruppe
Preis des „Kultur- und Heimatkreises Dannstadter Höhe e.V.“
Vorbemerkung:
Der Preis des Kultur- und Heimatkreises Dannstadter Höhe e. V. erhält in diesem Jahr die 12. Jahrgangsstufe der Kurfürst-Ruprecht-Gymnasiums, Neustadt. Stellvertretend für die fünf eingereichten Texte, die jeweils von zwei Schülerinnen oder Schülern verfasst wurden, werden hier zwei Texte abgedruckt, die im Rahmen der Veranstaltung auch zum Vortrag kommen.
Do is de Schmerz.
Ich merk’s genau,
nie widda werscht du do soi,
nie widda mit mer redde,
nie widda mer des Gfihl gewwe,
dass do enner is,
wo mich versteht.
Was is de Dod,
dass er’s Recht hot,
uns die Mensche zu nemme,
wo mer am meischte brauchen
unn uns nix weider losst
wie die Erinnerung.
Verena Rübsamen & Anna Schwaad
2004, Kategorie: Lyrik
Kein Audiobeitrag verfügbar!
Zwee Buwe
Manfred Dechert, Ludwigshafen
Zwee Schraube, zwee Muttere
Reperatursatz fers Mercedesauto
unn zwee unn zwee
unn net inschlofe!
määnt e Gruppeleiter in de Behinnertewerkstatt
Zwee Buwe in Auschwitz
sie han Israel unn Selig gheeß
sinn vor fascht sechzich Johr
in Auschwitz vegast worr
So stehts in meiner Zeitung
wo ich les in de Paus vum Schaffe
Zwee Schraube, zwee Muttere
unn mei Nochber in de Behinnertewerkstatt
määnt des wär doch e leichter Dot gwest
Nää, mään ich unn zwee unn zwee
zwischem Reperatursatz kää leichtes Schterwe
in Auschwitz aa net in Landeck unn aa
fer uns wärs des net wie zwee unn zwee
do mol so links
unn net inschlofe!
määnt de Dollbohre gecheniwwer wos nie
schnell gnug geht beim Schaffe
Kää leichter Dot in de Nerveklinik Landeck
in dene zwölf Johr vehungre gloß
allenfalls met rer Dotesschpritz wärsche
leichter gschtorb
als lewensunwertes Lewe
Zwee Schrauwe, zwee Muttere
zwee Buwe in Auschwitz zwee in Landeck
zwee beim Schaffe in Oggersheim
unn zwee unn zwee unn net so met links
mol in de Zeitung gles
vun dene Buwe Israel unn Selig han
se net gkennt awwer die Angscht gsieh
in dene Aue beim Blick in mei . . .
zeitung weglee! Weiterschaffe!
Unn zwee unn zwee de Gruppeleiter
läst nie mei Zeitung
Gworgst im Gas halb vehungert Dei Freindin
Zwee unn zwee unn zwee unn zwee
hätt Dich nimmie gkennt in Landeck
oder in dene Gaswaa wos do geb hot
saa ich zu meim Nochber in de Behinnertewerkstatt
wo määnt des dritte Reich wär gar net so schlecht gwest
Unn net inschlofe widder de Gruppeleiter
unn net inschlofe de Dollbore gecheniwwer
unn net inschlofe! Mään ich
dürfe mer die erinnerung lese se
mo mei zeitung herr gruppeleiter
2005, Kategorie: Lyrik, Platz 10
Beitrag anhören: mawdh05-01_zwee buwe.mp3 (1,19 MB)
Abschiedsschmerz
Johannes Dexheimer, Oberwiesen
Emm Gäärdche sitz ich ganz elo
un droom so vor mich hee,
un uff de Bank do newe dro,
ess jetzert er nemmeh.
Sei Platz ess leer, mei Herz ess voll,
gefillt mit bittrem Laad,
un emm Gebet froo ich mit Groll:
Warum trifft mich des grad?
Die Rose dort emm Blummebeet
hann ach so schee geblieht,
die Blärrer all sein fortgeweht
vum Herbscht seim raue Lied.
Wass hun mer zwaa so manchi Stunn,
bis enn die Dämmerung
Luftschlesser un aach Pleen gespunn,
manch Liedche froh gesung.
Un ’s Owendrot dort hinnerm Wald
veblasst, als wollt es saa:
Aach du bisch groo, aach du bisch ald,
gezehlt sein aach dei Daa!
Ich waaß es net, wie ich’s aach dreh,
ob ich dess iwwerwinn,
am liebschte deht ich zu ehm geh,
wo ich dann Friede finn.
Ich späär wie sich mei Herz rumdreht,
zum Himmel geht mei Blick,
dann wann sei Liebschtes vun am geht,
bleibt Laad un Schmerz serick.
2005, Kategorie: Lyrik, Platz 5
Beitrag anhören: mawdh05-02_abschiedsschmerz.mp3 (996,71 KB)
Glockelaide
Gisela Gall, Bad Dürkheim
Glockelaide
sunndaachsmorschens
bis unner mei Koppkisse
s schwebt um mich rum
s duut mich oihille
s duut mich sträächle
die ganz Stubb
voll ding dong
hell un dunkel
melodisch un wääsch
bade
in Glockekläng
en Hauch Himmel
vum Kerchturm runner
Glockelaide
sunndaachsmorschens
iwwer de ganz Stadt
in de Haiser in de Gasse
zwische Modoregebrumm
un Handygeklingel un dadiedada
irschendwie fremd
irschendwie altvertraut
schunn immer debei gewesst
bei Trauer un Frääd
Kindaaf
Hochzisch Beerdischung
feierlicher Oizuuch ins Läwe
feierlicher Auszuuch ausem Läwe
Glockelaide
sunndaachsmorschens
vun Teen beriert werre
mich vun Teen beriehre losse
s schluppt
unner die Haut
Schwingunge
durch mich durch
Schwingunge
in mer drin
spiere
aach ich
bin nix
als wie Klang
2005, Kategorie: Lyrik, Platz 4
Beitrag anhören: mawdh05-03_gloggeleide.mp3 (1,04 MB)
Amsle
Thomas Liebscher, Hockenheim
Amsle hupse frech im Garde,
iwwer de Rase, dub, dub, dub.
Dinne Fieß un gelwer Schnawwel,
lewe in de Dag so nei, un awwel
fliege se de Katz devu.
Sitze ufm Bom un warne
annere mit geck, geck, geck,
gucke gern uf scheene Fleck.
Amsle liewe unsre Gärde,
bsunners, wenn’s en Teich drin gibt.
Stecke Kepf un Fliegel nei,
platsch, plitsch, platsch un Spass debei.
Komikkinschtler, schwarze Bobbel,
spiele Fangerles mitnanner,
verjage sich vum Futtereck.
Hack, hack, hack, gesch du do weg!
Owends dann pfeift oini Solo,
ufm Keener* Zwiesproch mit de Nacht.
Amsel, wecksch uns morje widder?
Abgemacht.
*Keener, Dachkeener: Regenrinne
2005, Kategorie: Lyrik, Platz 9
Beitrag anhören: mawdh05-04_amsle.mp3 (763,85 KB)
Mudderdaa
Relinde Niederländer, Homburg
De Daa, wo ma die Mudder ehrd,
so hann ich’s schunn als Kind gelehrd,
an denne muss ma dengge.
Am Sunndaa, do iss Mudderdaa,
du waadschd uff mich, das iss ma klar,
ich wääs, willschd kenn Geschengge.
Ich bin gää 12 Uhr pingdlisch doo,
mei Freindin kommd mett, abbroboo,
duuschd dich memm Esse rischde.
Ich war die leddschd Zeit viel im Schdress,
do hann ich kaum se Midda gess,
uff Lamm hädd ich Gelischde.
Ich frei mich uff de Mudderdaa
unn du, das wääs ich, freischd dich aa,
mei Zeit iss zwar bemesse.
Unn falld deer’s Koche langsam schwäär,
so iss das aa kenn groß Affäär,
dann gehschd hald mett uns esse.
Ab dsirga zwee Uhr missde’ma dann . . .,
weil meer denoo Termine hann,
ich hoff, s’duud dich nett schdeere.
Ich werr’jo, Mudder, das iss klar,
s’iss schließlich jeed Johr Mudderdaa,
dich näggschd Johr widder ehre.
2005, Kategorie: Lyrik, Platz 3
Beitrag anhören: mawdh05-05_mudderdag.mp3 (785,49 KB)
Zugezoo
Ernst F. Puppel, Breitenheim
Isch bin hier fremd. Will kään verletze.
Ich deet so gern wie ihr hier schwätze.
Mescht babbele. Mescht dischbediern.
Mescht in de Geeschend rummarschiern
unn was isch heer aach escht verstehe.
Bin nit von hier. Wie soll des gehe?
En Stift. E Heft im Hossesack.
Dort werd nodiert, was moin Geschmack.
Was isch versteh. Was mir vertraulich.
Moi Lieblingsstichwort heeßt dort: Raulich.
Grad jetz im Friehling gibt’s des Wunner.
„E raulich Blüsje – unn nix drunner!“
Die Miggebletsch iss aach bekannt.
Mer braucht se eftersch, uffem Land.
Weil: So e Miggevieh im Nu
des raubt der glatt die Mittachsruh.
Die Miggebletsch werd, wie mer denkt
ans „Uffhängnäjelsche“ gehenkt.
Wenn sich die Migg nit mehr beweescht
heeßts: „Hoste gut gemacht, moi Kneecht!“
Moi Nochbern lud im Summer oi.
Gäb „Erdbeerberremsche“ – ganz foi.
Dann gab’s mit Sahne, Kaffeekann,
e „Berremsche“! Ich hunn’s verstann’!
So lern ich weider Dialekt.
Manchmol mit Sahne abgeschmeckt.
Ich hab e Ziel. E Ziel mit Sinn.
Mitschwätze will ich! Lasst mich rin!
2005, Kategorie: Lyrik, Platz 7
Beitrag anhören: mawdh05-06_zugezoo.mp3 (893,04 KB)
I’me Winter wie schun lang nimmi
Gerd Runck, Landau
„Hau ab! Ich gäbb dar vierezwanzich Stunn!“
De Winter duht, als dehrer’s garnit heere.
Uff weißgedeckte Dächer scheint die Sunn,
schenkt ach schun manchre Blum un Bliet ehr Gunn,
de Winter awwer loßt durch nix sich steere.
„Bescht alsno’nit veduft, du kalter Gsell?
Sell ich dich – uff Knie wugar – drum bitte?“
Doch der weicht noch kään fußbräät vun de Stell.
„Hau ab!“ rick ich em wirrer uff die Pell
un lääs dem Bruurer gheerich die Levite.
’s batt alles nix: den Kerl loßt alles kalt,
un nix, waß ich em vorhalt, duh’ren jucke.
Je mähner dass de Thermemeerer fallt,
je mähner fräät’s en, wann er jung un alt
vegraule kann mit seine fiese Ducke.
Un nochmol saach ich’s em: „Hau endlich ab!
Ich häbb die Nas’ jetz voll vun deine Bosse!“
Do fliecht vum Acker driwwe uff en Krabb,
en Windstouß fäächt mar frech vum Kopp mei Kapp.
Uij: Graupelschnee! De Winter kann’s nit losse!
2005, Kategorie: Lyrik, Platz 1
Beitrag anhören: mawdh05-07_winter.mp3 (818,14 KB)
Iwwer die Zeit
Helma Schönthaler, Kaiserslautern
Die Zeit webt in e weit Gewand
des Friehlingsbliehje iwwerm Land,
die Summerselichkeit.
Webt nin de Herbscht im Newwelflor,
des feierdäglich End vum Johr
in kalter Winterzeit.
Webt zarte Färm zu feinem Duch
als Umschlag fer dei Lewensbuch,
wo Freid un Leid drinsteht.
Webt nor fer dich aus growwer Woll
e Kleid, das dich beschitze soll,
wann dich e Sturm umweht!
2005, Kategorie: Lyrik, Platz 8
Beitrag anhören: mawdh05-08_zeid.mp3 (444,88 KB)
Uffwind
Robert Schultz, Herxheim
Es gibt sou Daache,
do kummt mers vor,
wie wann sich
en bächschwarze Schadde
iwwer die Sunn zieche deet.
Un ich halt die Luft aa
un ’s lääft mer eiskalt de Buckel nunner.
Un manschmol in de Nacht,
sou im Halbschloof,
sähn ich en grouße schwarze Vochel
mit gliehende Ääche,
wu iwwer mer krääst
un immer diefer kummt.
Un ich mecht mich zammeringle
un die Luft aahalde
un nooch de Mudder rufe.
Awwer ich dreh mich schnell
uff de Buckel,
houl dief Luft
un bloos se mit volle Backe nooch owwe.
Un de schwarze Vochel
hot widder Uffwind
un seechelt nochemol devuu.
2005, Kategorie: Lyrik, Platz 2
Beitrag anhören: mawdh05-09_uffwind.mp3 (576,51 KB)
Ach Gott, unsern Einstein!
Hanns Stark, Bobenheim-Roxheim
Ach – Gott,
ich will jo gar ned klaa’,
ich will bloos, liewer Gott, was saa:
Du duuschd doch denke,
die G’schicke lenke,
Du machschd uns Mensche schääne G’schenke.
Guud, manchmo frood mer sich, warum!
Vediend hedd mers aa annerschrum!
Horch, Gott,
ich will jo aa bloos froo’,
bassierd Der, liewer Gott, aa moo
e klää Malleer,
wuu’d hinnerher
denkschd, dasses annerschd besser weer?
Weil sogar ich, sei mer ned bees,
so manches ääfach besser wääß!
Oh Gott,
jetz steigd Der b’stimmd die Gall!
„Der hod“, so denksch’d doch, liewer Gott, „en Knall!“
Frooschd, voller Groll,
was des dann soll!
„Warum nemmd der die Gusch so voll?
Warum kann ned der bleede Alde
soi Maul, wann er ned g’frood is, halde?“
Nää, Gott,
heer mer doch awwer bitte zu,
dann geb ich, liewer Gott, glei Ruh:
de Einstein hodd,
Du guder Gott,
vor fuffzich Johr schun misse fort!
Awwer moin Chef lebt guud un lang!
Naja – des war bloos so’n Gedanggegang.
2005, Kategorie: Lyrik, Platz 6
Beitrag anhören: mawdh05-10_einstein.mp3 (917,33 KB)
Eis esse
Linde Blaul, Gönnheim
Ich war ungefähr zeh unn mein Bruder Walter vier, do bin ich uff die Idee kumme, mit ihm zusamme mit de Stroßebahn nooch Derkem zu fahre. Stroßebahnfahre war nämlich fer mein klenne Bruder ehns vun de schenschte Erlebnisse.
S war’en Sunndagmiddag. Vum Vadder hab ich mer Geld fer die Stroßebahn erbettelt. S’hott domols hie unn zurick 50 Penning gekoschd. Kinner unner sechs Johr waren frei.
De Vadder hot mer e Mark gewwe unn hot g’saht: „Fer des iwwrische Geld dirfener eich e Eis kaafe.“ Des war viel. 50 Penning fer zwee Eis. Mer sin uns arg reich vorkumme.
Dann simmer nooch Derkem g’fahre un zuerscht im Kurgaade schbaziere gange. Weil mich mei Großmutter ah immer dorthie gfiehrt hot, hab ich gemehnt, dass des in Derkem halt dezu g’hert. Uff dem Weg sinn mer ach ans Café Trauwekur kumme.
In dem Moment iss mer des Geld eigfalle, wu mer de Vadder mitgewwe hot. Ich hab donn a(n)gfange zu iwwerlegge. Bei uns im Dorf hot’s Bällche Eis 10 Penning gekoscht. Im Café Trauwekur isses mit Sicherheit e bissel deirer als im Dorflädel. Ich hab hie unn hergerechelt unn gedenkt, des dut schun lange. Ich war jo noch nie imme Café. Mer henn uns dann an en Disch g’setzt unn zwee Eis bestellt.
Zwee freundliche Dame henn sich noch zu uns g’setzt. Sie henn ach glei e intesives G’spräch mit meim klenne Bruder g’hat. Zum Beispiel hot er ihne erklärt, was e Plugskärchel iss, wie mer mit Karchschmeer umgeht unn wie en Deddeder (Traktor) funktioniert. Schonungslos hot er ihne ach de Begriff Puhlloch beigebrocht. Die Dame henn jo vun all dem kee Ahnung g’hat unn waren deshalb arg interessiert.
Bei mer sin inzwische Zweifel hochkumme, ob ich mich finanziell net doch e bissel iwwernumme hab. Tatsächlich hab ich beobacht, dass en junge Mann am Newedisch fer’s gleiche Eis wie unser’s 80 Penning bezahlt hot. Jetzt hab ich jo blos 50 Penning g’hat. Wann mer nooch Gennem laafen unn dodurch ’s Geld fer die Stroßebahn sparen, hätt des immer noch net ausgereicht. Die Lag war ziemlich aussichtslos. Ich hab mich zu meim klenne Bruder riwwergebeigt unn hab em unner Träne zugflistert, dass’s Geld net langt. Prompt hot sich de Walter an die freundlich Dam newer sich gewandt unn hot se net grad leise g’frogt, so dass mer’s im ganze Café g’hert hot: „Wäscht warum die Linde groint?“ „Nein, warum weint denn deine Schwester?“ hot die Dam mitfiehlend g’frogt. Em Walter sei Antwort in voller Lautstärk war: „Dere ehr Geld langt net.“ Die freundliche Dame henn uns die ganz Zech bezahlt. Net emol mei iwwriches Geld henn se genumme.
Mer war des nadierlich peinlich. Sie henn awwer gsaht, sie hätten so e schänie Unnerhaltung durch uns g’hatte. Des wär ihne die Sach schun wert.
Mer kann sich vorstelle, dass ich mich vun dere Zeit an vor’me Eisgenuss erscht nooch em Preis erkundigt hab.
2005, Kategorie: Prosa, Platz 3
Beitrag anhören: mawdh05-11_eisesse.mp3 (1,81 MB)
Die Rechnung kummt
Renate Demuth, Kaiserslautern
Wie schdill das Schdrääßje omm die Middaachszeit! Nor e paar Schbatze mache Gedeens wäje ’me Brotknerzje. De alt Linnebaam blieht omm die Wett met denne gefleechde Roseschdeck in de Vorgärde. Kläänschdadtidyll.
Sunnereflexe danze uff blankgebutzde Fenschderscheiwe. Die zittrich, vum Alder veformt Hand schiebt so vorsichdich wie’s nor geht ’s Gardinche e bissje beiseit unn e Moment druff ruckardich widder vor.
Der Nochbar dort, der Iwwerzwerch! Ich kanne net verknuuse. Dass der aweraa urpletzlich die Hausdeer uffreiße muss unn de Kopp schdreckt, gradwägs zu meim Fenschder! Der iss druff aus, mich veschrecke se mache. Met demm will ich iwwerhaupt nix se dun hann. Bei demm iss was faul. Herrjee, ich krie nix gekocht heit Middaach, weil ich als gugge muss.
Schullehrer soll der sinn, hann ich beim Bäcker geheert. Geschdern sinn nohmiddaas widder die zwää Buwe bei demm eninngang. Was hann die bei demm dehääm se suche? Nägschd e Schdunn lang ware se dissmol drin. Was hat ma net schunn alles geläst! Grad unlängschd hat widder so was Wieschdes in meim illuschdrierde Bläädche geschdann.
Das iss mer de Reinschd; Weiwerbesuch kriet der aa. Unn was fer enni das iss: so e Rabbelderri met fixfeierrodem Schdrubbkopp unn emme Reggelche, was kaum iwwer die Britsch geht. Kää Mensch hätt sich frieher so enaus getraut, awwer heitsedaas kenne die nix. Wer so erommlaaft, braucht die Gosch gar nimmi uffsemache. Wie soll do was Gescheides erauskumme außer Schduss?
Die Zwää hann sich gesuucht unn gefunn. Seit ich do wohn, hann ich denne net äämol met Aanzuch unn Schlupp gesiehn. Unn so was will sich Lehrer hääße. Der hat nor sei Bludschiens aan, sogar sunndaas. Die misse doch schunn feschdgewachs sinn unn schdinke. Fui Deiwel! Do sinn die Borsche awwer frieher annerschder doherkumm. Es iss alles die Bach enunnergang met de Zeit. Mer domols hann noch gewisst, was mer se duun unn se losse gehatt hann.
Ich war immer was Besonneres. Mei blonde Lockehoor ware zu dicke lange Zepp schdramm noh hinne geflocht. Mei Kläder ware geschdärkt unn gebischelt wie bei kenner annere. Ich hann niemols vegess, was ich wert bin. Ich schdell mich aa heit net uff ääni Schduf met denne hundsgewehnliche Rentner vum Dunnerschdaastreff im Ort. Liewer bleiw ich allään. Es Läwe hat halt net jedem was se biede. Net jeder, der’s vedient hätt, hat werklich Glick. Awwer was helft’s Jaunere? Die Zeit werd mer alsemol aarisch lang. Dann halt mich widder der vum Nochbarhaus uff Trabb. Was der so alles treibt!
Mich schdeert vor allem, dass der mich so aanglotzt unn grieße muss der aa. Demm sei gladdiches Geduuns! Der kennt mich doch gar net. Domols zu meiner Zeit war ma net so uffdringlich Fremde gescheniwwer. Die hann net exeschdeert fer uns. Die hat ma äänfach in Ruh gelosst, wie sich das geheert.
Der schdeht als noch vor seiner Hausdeer. Kää Wunner, ab Middaach hann Schullehrer Langweil. Annere Leit misse sich abrackere unn die hänge dehääm eromm. Irchendwie hat der mich uffem Kieker. Ich war schunn seit jeher der Määnung, jeder soll sich omm sei eichener Kram kimmere. Es hat doch jeder met sich selwer genunk. Jeder hat sei Päckelche se traan.
Ich loss mer aa nix uffhalse. Domols die Meiers vun näwedraan met ehre vier Racker, das war so e Fall. Hann die mich gefrot, wie se sich ääns nohm anner aangeschafft hann? Abgerot hätt ich denne, unbedingt abgerot. Awwer uff mich heert jo kenner. Unn dann, wie die Meiern vun ääm Daa zum anner ins Krankehaus gemisst hat, wollde se mer die wusselich Bagaasch aanschläfe. Do hann se sich awwer gewaldich geschnerrt gehatt. Was hann ich dodemet se schaffe gehatt? „Nää“, hann ich gesaat, „fer so was hann ich kää Nerve.“ Unn ich hann gedenkt: „Suchen mol schään, dass ner e Dummi finne, wo do inschpringt. Ohne mich! Ich loss net de Doddel met mer mache!“
Ich war nie veheirat. Ääns schdeht fescht: Ich hann nix veseimt. Am Aanfang hääßt’s: „Ich tanze mit dir in den Himmel hinein, in den siebenten Himmel der Liebe . . .“ unn ball geht’s m’emm Balaawer unn em Knatsch los. Lossen erschd emol Kinner kumme. Kinner fressen emm die Hoor vum Kopp. Do iss nix meh se wolle met Rausbutze, Erommschlawenzle unn uff die Schdrenz gehn, so wie’s die Sort Weibsleit vor de Eh gewehnt war. Do hääßt’s uff de Matt schdehn bei Daa unn Naacht. Kinner hann doch an ääner Tour die Freck. Die plärre unn dowe unn hann ehr Nauwe. Fer mich wär des nix gewesst. Do bin ich mer se schad defor. Ma läbt nor ämol.
Wann ich ehrlich bin: Emm Borjemääschder sei Sigismund – das war e schdrammer Borsch sellemols. „Was kann der Sigismund dafür, dass er so schön ist? . . . “ Der hätt mer gefall, meh, wie jeder annere. Awwer trotzdem wär ich net so zum ins Haus gang, wie das heit Mod iss. Ich han mei Schdolz gehatt; das war net se iwwersiehn. Ich war nie wie die Flittcher. Ich hann gewisst, was ich mer selwer schullisch bin. Wann der mich gefrot hätt. . . Er hat net gefrot. Er war halt doch net so de Schlauschde. Nimmand hat gefrot.
Ich war e aanschdännisches Mäde, net wie Bauers Liss. Das war immer uff Achs met alle meechliche unn unmeechliche Veehrer. „Hussa, heissa, Schwooferlissje, heb die Fießje, danz e bissje!“ Das hat gemennt, es misst sich alles omm ääs drehe. Heit kann’s uff e Schdall voll Urenkel uffbasse. Das hat’s devun. Das kann net saan: „Ich maan net.“ Das hat die Sippschaft fer immer unn ewich am Hals. Das behaupt zwar, sie wäre e großi rundomm glicklichi Familie. So e Gelaawer nemm ich demm net ab. Die werren met Sicherhäät ehr Zores hann unn das net so knapp, awwer so was hängt ma nadeerlich net an die groß Glock. Die sauer Supp hat sich’s selwer ingebrockt. Es Liss hat sich seit jeher ingebild, es wär’s Allerschänschd, es Allerbeschd, es Allerdollschd. Bezahle fer Iwwerheblichkäät – das muss ma im Läwe. Manche sinn so dusselich unn merken’s net emol. Ääns iss so sicher wie’s Amen in de Kerch: Die Rechnung kummt.
Hann ich awei net schunn widder die Rodhoorisch geheert? Net se fasse: Die peift uff de Schdrooß eromm! „Mäde, wo peife, unn Hinkle, wo krähe, denne soll ma beizeide de Hals erommdrehe.“ Ma kann doch net jedi Ordnung uff de Kopp schdelle, awwer ’s werd alles proweert. Die benemmt sich wie e Mannskerl, losst sich awwer vum Freind die Inkaafsdasche traan, wie ich doletscht gesiehn hann. Raffineert iss das Weibsschdick! Das iss jung unn kräfdich unn losst sich die Kur mache. Ich, alt unn schloggerich wie ich bin, muss mich allään abzawwele. So geht’s zu uff de Welt. Do kännt ma schunn alsemol de Lääre krien.
Inzwische schdehn se beisamme unn quatsche. Guggen die net zu mer eriwwer? Die läschdere iwwer mich. Verreißen eich nor’s Maul! Seit meiner Operation muss ich lääder Goddes so langsam unn schäpp laafe. Ich hoff nor, dass ich mich iwwerhaupt noch so lang wie’s einichermaße geht selwer vesorje kann. Unserääns iss halt uff sich allään geschdellt. Awwer ehr do driwwe bleiwen aa net ewich jung. Schäänhäät vegeht, awwer bleed bleibt bleed. Wer in seiner Juchend kää aanschdännischer Mensch war, werd’s schbäderhin aa nimmi. An mer hätten ehr eich e Beischbiel nemme kenne.
’s gäbbt Daache, die bringe’s Glick im Extra-Aangebot. Bei de Examenspriefung iss alles geloff wie am Schnierche. Die jung Fraa iss gud druff. Sie kummt in rosaroder Laun beim Freind aan, peift iwwermiedich unn macht allerhand Fez. Dass ihm ebbes uffem Herz leit, merkt se gleich. Ungewehnlich schdill schdeht er do unn simeleert. Pletzlich – wie aus heiderem Himmel – schdrahlt er se aan met demm unwiderschdehlich schbitzbiewiche Lausbuwelächele, was er immer dann zeicht, wann er was im Rischbel hat. Wierer schließlich met seiner Idee erausrickt unn wisse will, ob se metmache däät, isse sofort debei.
Daas druff, so gäje Finf am Nohmiddaa, wie die Nohhilfeschdunn fer die zwää Aussiedlerbuwe eromm iss, klingle bei de alt Nochbarn zwää junge Leit, de Lehrer unn sei Freindin. In de Dasch hann se was Feines vum Kondidor unn im Kopp ganz viel Liewes, was se saan wolle. Es gäbbt wahrhafdich dausend Meechlichkääte, enanner se helfe unn sich’s Läwe e bissje leichder unn schänner se mache. Sie dricke uff de Klingelknopp unn dann noch emol unn schließlich noch e drittes Mol unn, wie sie waade, extra lang zwischedrin. Wie sich’s Scheiwegardinche beweecht (sie kenne das schunn), rufe se laut unn schdelle sich vor; die Deer bleibt zu. Es werd äänfach net uffgemacht.
Faschd värzeh Daa schbäder . . . Kläänschdatidyll? Uffreechung, Gedääwer, Rätscherei! Die Gespräche kumme bei jeder Gelechenhäät uff die äänenselb Sach serick: E gehbehinnerdi aldi Fraa, die erschd seit korzem im Ort gewohnt hat, hat noh’me schwere Schdorz in de Wohnung in ehre Hilflosichkäät schderwe misse, weil sich kää Mensch omm se gekimmert hat. Erschd e Woch druff ungefähr iss de Hausmääschder uffmerksam wor. So hat ma se schließlich gefunn.
De Parre nemmt denne Vorfall zum Aanlass, vun de Kanzel erunner de Leit die Levidde se läse. Frieher hätt’s so was net gäbb. Frieher wär’s Ehresach gewesst, seim Nägschde se helfe. Frieher hätt ma net die Aue veschloss unn nor an sich selwer gedenkt. Met aansepacke, wo’s needich war, wär domols noch e Selbschdveschdändlichkäät gewesst. Awwer in heidische Zeite hätt trauricherweis de Egoismus iwwerhand genumm. Nägschdelieb wär unmodern wor, weil se unbequem unn zeituffwännisch iss. Do wär’s nor folscherichdich, dass ebbes Schlimmes basseert. Unn dann, bevor er die Gemäändemitglieder ufffordert, sich fer’s Schlussgebäät se erhewe, saat er noch: „Für alles im Leben muss man bezahlen. Eins ist sicher: Die Rechnung kommt.
2005, Kategorie: Prosa, Platz 1
Beitrag anhören: mawdh05-13_rechnung.mp3 (5,75 MB)
Domols, vor 60 Johr
Werner Mühl, Kandel
Es war e schweri Zeit, domols, vor 60 Johr, wie der große Kriech sei letschte Schnaufer gemacht hot un wie kurz vor seim Enn ach bei uns in de Palz noch viel Leit hänn sterwe misse, viel Haiser kabutt gschmisse worre sin un ’s kaum Hoffnung gäwe hot uf e besseri Zukunft. Ich war domols jo noch en klänner Schulerbu un häb nit alles verstanne, was do abgeloffe isch. Awer ich kann mich noch gut dra erinnre, wie an me Freidaach im März uf ä mol kä deitsche Soldate mäh im Städtel zu sähne waren, weil se sich all uf de Wech gemacht hän fer iwwer de Rhei zu kumme, bevor die Brick bei Maxau g’schbrengt werd. Ich wääß ach noch ganz genau, wie an sellem Freidaach Middaach vun Weschde her amerikanische Panzer kumme un in de Ort nei g’fahre sin. Un mit dem Daach war de Kriech fer uns vorbei.
Ich will jetzt nit verzehle, wie viel schlimme Sache ach denooch noch bassiert sin. Vor allem, wie d’Amis weidergezoche waren un an ehre Stell d’Franzose es Saache g’hat hän. Eichentlich waren jo bloß d’Offizier un vielleicht ach noch e paar vun de Unneroffizier richdiche Franzose. De große Reschd isch aus Nordafrika kumme. Un Schwarze aus de franzeesische Kolonie waren ach debei.
E paar Daach nooch em Eimarsch, ’s war am Karsamsdaach, isch dann was bassiert, wu ich mei Lebdaach nit vergesse duh, ach wann ich hunnert Johr ald werre deet. Die Franzose hän domols Order gäwe, dass e ganzi Strooß hot geraimt werre misse, weil ehrn General dort sei Hauptquardier hot ufschlache welle. Ich wääß nit, hot er immer noch Angschd g’hat vor de Deitsche odder wollt er bloß kännie um sich rum hawe. Uff jeden Fall hän nooch re Stunn kää Deitsche mäh in de Strooß wohne derfe.
Mer waren domols ach in dere Strooß dehääm, weil unser Haus bombadiert worre war un kä Dach mäh g’hat hot. Un so hän ach mer unser Bindel packe un uns uf de Wech mache misse. Wuhi, des hän mer noch nit gewisst. Wann ich sach mer, so waren des mei Mudder, mein klänner Bruder, der grad e halwes Johr ald war, un ich. Dann mein Vadder isch, wie all die annre deitsche Männer, die beim Eimarsch dehääm waren, vun de Franzose eigschberrt gewest. Mei Mudder hot sich beim Zammepacke vun dem Zeich, wu mer hot mitnemme derfe, arch schwer gedu un so hot’s halt lang gedauert, bis mer fortkumme sin. Ich heer heit noch des „dutswit, dutswit“ vun denne franzeesische Soldate, wu uns agetriewe hän, dass es e bissel schneller gehe dut. Im letschte Moment hot mei Mudder noch e irdenes Häffel, wu Millich fer de Klänne drin war, vum Herd genumme. Des hot ubedingt mitgemisst, dann Millich hot mer domols jo kaum kriecht, die war fer d’Franzose b’schdimmt.
Mer waren kaum e paar Schritt gange, do isch uns enner vun denne Franzose iwwer de Wech geloffe – es war en Weißer – un hot uns ag’halte. Bevor mer iwwerhaupt gewisst hän was los isch, hot er des Millichhäffel gepackt un uff de Bodde gschmisse. Des Häffel isch in dausend Scherwe ausenanner g’fahre un d’Millich isch im Gassegräwel geland. Ganz wiedich hot der Franzos dann noch was geblärrt, wu sich ag’heert hot wie „Bosch“. Was des hääße sell, häb ich domols noch nit gewisst. Ich häb bloß ganz genau g’sähne, wie mei Mudder g’heilt hot weche dem wieschde Kerl. Awer sie hot jo nix gechen mache dirfe.
Mer hän jetzt ganz schnell vun dere gschberrte Strooß runner kumme welle, dann die Stunn, wu d’Franzose gsetzt g’hatt hän, war schun bal rum. Awer wie mer grad in e Seitegässel eibieche wänn, hän mer mit de Schees en Neecher agerempelt, wu grad vorbei kumme isch. Ich sähn en heit noch vor mer. ’s war en Kerl wie en Bääm so groß un dodezu noch kohlraweschwarz, grad zum fierchte. Mer hännen jo nit fer gern iwwer de Haufe gerennt. Awer wie hetten mer des erkläre selle. Mei Mudder hot jo kä Franzeesisch gekinnt un ich ach nit. Awer all zwä hän mer großi Angschd g’hatt vor dem, was jetzt kumme dut.
Un wirklich, die Angschd war nit umesunscht. Dann der schwarze Ries langt doch tatsächlich mit seine große Pranke in de Kinnerwache nei un holt mei Briederle raus. Mei Mudder isch so verschrocke, dass se kä Wort mäh hot sache kinne. Un ich häb bloß geplärrt „mach em nix, mach em nix“, weil ich mer vorgschdellt häb, dass er des Biewel uff de Bodde schmeiße dut, so wie der anner wieschde Kerl des Millichhäffel.
Awer dem Klänne isch gar nix bassiert, im Gechedäl. Der Neecher hot en bloß lang betracht, hot en e bissel gschdrächelt un dann wieder in d’Schees nei gelecht. Un dann hot er in sei Hossesäck gelangt un in sei Jackedasche, hot dort Keks un Schoklad un Gutsle rausgholt un alles schä ufs Kisse vun de Schees gelecht. Un dodezu hot er gschdrahlt iwwers ganze G’sicht un hot e paar mol „pour le bébé“ gerufe. Un mer hot er ach was in d’Hand gedrickt un hot e Wort dezu gsacht, wu ich noch nie nit g’heert g’hat häb. ’s hot geklunge wie „Schewing gumm“ odder so ähnlich.
Un dann isch er äfach weider geloffe, der große Neecher in seinre franzeesische Uniform. Un mer hän noch nit emol dankschää zu em sache kinne, so baff waren mer iwwer den schwarze Mann, weil der ach fer uns Deitsche e gudes Herz g’hat hot.
2005, Kategorie: Prosa, Platz 2
Beitrag anhören: mawdh05-12_domols.mp3 (2,94 MB)
Bawett, Lisett un em König sei Lieweslewe
Gerd Becht, Edenkoben
Bawet (Zimmermädchen) und Lisett (Waschfrau), Bedienstete auf der Villa Ludwigshöhe, treffen sich während eines Besuches Ludwig I. auf der Villa Ludwigshöhe auf dem damaligen Marktplatz (heute Ludwigsplatz mit dem Denkmal König Ludwigs) in Edenkoben.
B (schnippisch): Lisett, ich kumm grad ausm bombejanische Zimmer vun de Ludwigshöh.
L (den schnippischen Ton aufnehmend): Unn ich aus de königliche Wäschkich! (neugierig aufgeregt) Bawett, was Neies vun unserm König Ludwig?
(B ziert sich, dreht sich stolz hin und her.)
L (ungeduldig): Ei redd doch schunn! Odder hoscht e Geheimnis?
(B zieht mit spitzen Fingern ein Blatt Papier aus der Bluse)
L: Aaaach! Zeich!
(B schwenkt das Papier vor Lisettes Augen)
L: Hoscht die Sbeisekaart vun de Königsdafel Ja, was hot er dann gesse, de König Ludwig? Kommer’s noochkoche?
B (bedeutungsvoll): Nix zum Verzehre – was vum V e r n a s c h e!
L: Un was hot er Gudes genascht, unsern durchlauchdigschde König Ludwig? (irritiert) Vum V e r n a s c h e?
B (mit spitzem Mund, vertraulich tuschelnd, sich vergewissernd, dass niemand sonst mithört, hochdeutsch) Ihre königliche Hoheit haben auf dem Balkon der Villa gestanden und sehnsüchtig nach Süden geblickt – so Richtung Rom. Und sind gedankenvoll, tief atmend auf und ab geschritten. Und… (Pause)
L: Was unn…?
B: Und – er hat vor sich hingesprochen – ach was g e s e u f z t.
L: Isch er grank?
B: (überlegt, vieldeutig) In gewissem Sinn: Ja. Er hat geseufzt: M a r i a n n i n a!
(im Folgenden blickt Bawett ständig mit Sehnsucht im Blick Richtung „Rom“)
L: Saach blouß! Sei Fraa, die lieb Königin, häßt doch Therese! Sei Schweschtre Charlotte un Auguschde. Un die Döchder Mathilde, Adelgunde, Hildegarde unn Alexandra Saach blouß!?
B: M a r i a n n i n a, hot er geseufzt. Mit sooume Blick. Sou hot mein Jakob nie geguckt.
L: Ja unn - der Zeddel?
B: M a r i a n n i n a!
L: De Zeddel! Zeich emol!
B (hält den Zettel weg): Wie ich leis uf de Balkon gange bin – uff de Ludwigshöh – fer de Kaffeedisch zu decke, sacht er M a r i a n n i n a!
L: Du hoscht dich verheert! Er hot „Maria“ gerufe, un domit die Mudder Goddes gemänt. Sou gut katholisch isch er. Jo (innig betend): Maria, Mutter Gottes, gebenedeit unter den Weibern und gebenedeit ist die Frucht deines Leibes…
B: Pha! Mudder Goddes! Un dann hot er des Gedicht g’sproche (liest vor, zuerst formal betonend und dann leidenschaftlich): “Von Neuem lodern ihre Liebesflammen,die ich so lange schmerzhaft musst entbehren,Entzückend sich die meinen jetzo nähren,Die aus der Liebe heil’gen Tiefen stammen.“
Un hot ganz weit fort geguckt, wie wann er ebbes vun weit her un vun lang her beigucke wollt.
(Sie bleibt in der Geste wie erstarrt)
L: Nä, so ruft mer nit die Mudder Goddes um Hilf! Sollt’s wirglich stimme, was mein Alwis immer sacht: De Ludwig, sacht er, isch en Weiwerheld. En Scharwenzler un Damedätschler. Er det Mädle un Dame fer sei Schönheidegalerie mole losse. E Galerie vun de scheenschte, die wu ihm iwwer de Wech geloffe sin. Ach ganz äfache Mädle wär’n drunner (aufgeregt) – wie du un ich. Un während de Stieler, sein Hofmoler, die Dame molt, sacht mein Alwis, det de König Luwig denne uffgerechde Mädle un Dame ’s Händsche halde. (stockt, streckt selbst die Hand hin) Un manchmol, un manchmol, det de Ludwig em Stieler zublinzle. Dann sacht de Stieler, er misst neie Farwe hole. Un losst de Ludwig un s Modellsche ganz allä. (Taschentuch heraus holend, wischt sich eine Träne aus dem Auge) Un debei hot er doch e sou scheeni un gudi Fraa, die Königin Theres. Un neun Kinner, des g’storwene midgerechent.
B (erwacht aus der Erstarrung): Haa! Wann er mir doch ämol im Leweach so iwwer de Wech laafe det!
L (stampft): Jesses un Maria! Des det uns in de Palz grad noch fehle! (zögert) Obwohl – mein Alwis sacht, in Mannem hett mol e Froilein Friederike gelebt, die …
(Babette un Lisett gehen kichernd und prustend in entgegengesetzte Richtungen ab, halten an, kehren wieder zurück.)
B: Du, stimmt des eichentlich, was de Revoluzzer Bumiller aus Edekowe behaupt hot? Der hot gsacht, de König Ludwig hett weche de Lola Montez die Kron an sein Sohn König Maximilian, abgewe müsse.
L (gewiss): Also unser neier Borjemääschder behaupt, er hett’s vun de Kreisrechierung in Speyer schriftlich: König Ludwig isch am 18. März 1848 ganz freiwillig zurigg getrete. Er hett äfach nimmi gewellt. Er wär en König un wann ihn de Landdach un die Minchner nimmi grad mache losse deten, was er wollt, dann wollt er a nimmi König sei!
B (verständnisvoll zustimmend): A ja, König isch König. Do losst mer sich ugern neiredde Ämol hot ehm de Erzbischof Reisach weche denne Frauegschichte die Levidde gelese. Un was war die Andwort vum Ludwig? „Bleiben Sie bei Ihrer Stola, wie ich bei meiner Lola!“
L (Blickkontakt zu Frauen im Publikum): Des macht ehn unner uns Fraue jo ausg’sproche simbadisch!
B: Velleicht hot er’s awwer weche de Lola Montez mit de Minchner verschisse?! Weche der Lola, der dolle Nudel mit de Reidbeitsch. Un isch dann gezwunge freiwillig zurigg gedrete. Des isch immer noch freiwillig. (auftrumpfend) Mir Weiwer sin sei Schiggsal!
L: Mein Alwis hot gheert, ’s gäb ach Fraue, die hetten Ludwig nit “erhört”!
B: Waaas, gibt’s des ach? Kann e Fraa em König widderstehe?
(L nickt)
B: Ach wann er e Kron uff hot?
(L nickt bedauernd)
B: Wann er ehr sou scheene Liewesgedichte schreibt, wie’s de Ludwig kann?
(L nickt seufzend)
B (frech und triumphierend): Un wann er ehr 20 000 Gulde in seim Teschdament vermacht, wie dem siebzehjährisch Karolinche?
(L nickt bedauernd und achselzuckend)
B: Also die mecht ich emol kenne lerne! (beiseite) Die bleed Kuh!
L: Bawett, versündich dich nit!
B: Ich bin nit kadolisch wie du!
L: Dann versetz dich wenigschdens erscht in die Königin Theres, bevor du dich mit em König Ludwig eiloscht! Aus Solidaridät unner uns Fraue.
B: Versproche! (Hand ausstreckend anbietend) Noch nit, wann er mirs Händche halt. (Kinn hochreckend und siegeszuversichtlich) Awwer soball er’m Stieler zublinzelt, denk ich ganz fescht an die Theres! (Die Hand ausgestreckt haltend ab)
L (ihr giftig nachschauend): Die Welt isch sou uugerecht! Dere Mamsell vum bombejanische Zimmer laaft en König jeden Dach dutzendmol iwwer de Wech. (zieht ein Taschentuch heraus, schluchzt) Zu mir in die Wäschkich kummt’s Schiggsal nie! (in entgegengesetzter Richtung ab)
Nachbemerkung:
„Bawett, Lisett un em König sei Lieweslewe“ ist Teil eines „Edenkobener Bilderbogens“, in dem bis jetzt elf Theaterszenen vor dem Hintergrund der Gegenwart ein Verständnis für die bayerische Zeit der Pfalz und die Person König Ludwig I. wecken wollen. Im Mittelpunkt der Szenen steht König Ludwig I. in all seinen Stärken und Schwächen: Arbeitswut und Kunstsinn, Geiz und Verschwendung, Herrschsucht und Verbundenheit mit der Pfalz und den Pfälzern... und nicht zuletzt sein etwas chaotisches Liebesleben.
2005, Kategorie: Szenische Darstellung
Beitrag anhören: mawdh05-14_lisett.mp3 (5,58 MB)
Plato platt
Günther Hussong, Kirkel
Ehepaar sitzt schweigend am Frühstückstisch. Mann liest Zeitung. Frau räuspert sich mehrmals.
Frau (kopfschüttelnd, ärgerlich): Saa moo, kennsche emoo korz uffheere, Zeitung se lese. Mett deer kann ma joo kaum noch e Wort schwätze. Manchmoo menn ich, dass du mich iwwerhaupt nimmie gääre hascht. Lääs ruhig weiter, ich gehn mich ins Bad fertig mache.
Mann (geistesabwesend, liest weiter Zeitung): Geh fort – bleib doo! Allemoo hann ich dich gääre, mei Schätzje! (zögert, blickt dann zu Frau) Heit halte bissje meh platonisch wie frieher, wie ich zu da uff die Freierei gang sinn!
Frau (lacht, Gesichtszüge heitern sich auf): Ach, platonisch saat ma jetzt doodezu, wann enner immer mied iss! „Plato-nisch“ – mei liewer Freind, willsche ma schun in aller Herrgottsfrieh mett so geschwollene Ausdrick ankomme?!
Mann (überheblich, belehrend): Du brauchscht nett gleich de Storze se krien, wann de ebbes emoo nett kabbeerscht. Geb emoo Oowacht! De alt Plato, das war e griechicher (Aussprache ‚ch’ gekünstelt hochdeutsch) Philosoph, wo vor zwääehalbdausend Johr an eener Tuur gegriwwelt hat – iwwer Gott unn die Welt.
Frau (ironisch): Iwwer Gott unn die Welt gegriwwelt! Awwei krien ich ebbes an mich: unn du griwwelscht also aa – awwer doch heechstens nur stännig an de Zeewe!
Mann (lauter, verärgert): Een ebbes kann ich deer saan: vun Weibsleit hat de Plato gar nix gehall. Ehr wäre allegar raulisch, verätscht, vegrammetschelt, schisserisch unn dorchtriewe (Kunstpause) – dorch Triewe. E Fraa se sinn, das wär e Stroof Gottes.
Frau (lachend): Joo, d e i Fraa se sinn, das iss e Stroof Gottes! Jetzt heer awwer uff mett Deim Gefoozjes, unn schenk ma liewer noch e Ideesche Kaffee in!
Mann: Was hasche awwei gesaat? E Ideesche! Jetzt hascht du awwer widder memm Plato angefang! Der hat nämlich e ganzer Haufe iwwer „ Idee “ geschrieb.
Frau (winkt ab): Unn wann du moo e „Idee“ hascht, iss das meischtens e fixie Idee – obwohl de beim Denke gar nett so fix bischt. Iwwerischens, i c h hätt e Idee: selle ma heit oowed moo ins Kino? Ich bin schun Wuche nimmie aus de Hehl enauskomm!
Mann (zuerst ärgerlich, geht dann sofort auf Stichwort ein): Ei Schätzje, das werd joo immer doller: Idee, Hehl – siehsche, schun simma aa noch beim „Hehlegleichnis“ vum Plato geland!
Frau (schüttelt Kopf, winkt ab): „Hehlegleichnis“, was soll dann das schun widder sinn?
Mann (triumphierend): Pass emoo uff, ich duun deer das emoo veklickere. De Plato saat, meer Mensche wäre allegar innerer Riesehehl ingesperrt.
Frau: Die muss wärklich riesisch sinn fa meh wie 6 Milliarde Leit!
Mann (untermalt Worte durch Zeigen mit Finger): Unn in der Hehl wäre – ganz weit owwe – nur e paar Lecher, dorch die wo ’s Licht erinkommt. Unn meer hucke e Lääwe lang gefesselt unne uffem Boddem, kenne nett hochgucke unn stiere nur die Wänn an. Bekeppschte das?
Frau: Ei allemoo, ich bin joo nett beschränkt. Awwer das iss joo wie im Kitsche!
Mann (stärker): Wie imme Velies! Unn noch nimmand hat lewendig unser Velies veloss. ’S geht awwer immer noch weiter! (Frau will aufstehen) Jetzt sei nett widder gleich owwedrauß! Owwe – drauß vor de Hehl – iss dann die richtig Welt, hell, farwig, scheen unn gut – die ideal Welt, die „Ideee-Welt“. Heit däät ma „Himmel“ dezu saan. Unn wann drauß jemand vor de Hehl vorbeigeht oder ebbes vorbeigetraa werd, menne meer – bleed wie ma sinn – die Schatte unne an de Wand wäre die richtische Leit oder Sache.
Frau (zögernd, nachdenklich): Awwer wann ich all mei Lebdaa immer nur die Schatte siehn, wie will ich dann wisse, was was in Wohrhäät in de gut Welt doo owwe iss?
Mann: Das wääscht du, well dei Seel, bevor se in dei Hehlemensche-Kärper ( Frau reagiert empört) – so hann ich das doch nett gemennt: in dei Kärper – geschluppt iss – in de Ideee-Welt geween war. Unn die Seel erinnert sich veschwumm dran, wie ’s dort owwe war. Unn wann de später doot bischt, kommt se widder dorthin. Nemm emoo zum Beispiel e Hinkel. Dei Seel hat frieher ’s richtische Hinkel gesiehn – ’s Urhinkel ’, de Plato däät saan: ’s Idealhinkel. Unn wann du an de Wand vun de Hehl e Schattehinkel – oder sellt ma besser Hinkelsschatte saan? – siehscht, wääschte sofort: e Hinkel. Doodebei isses aa ganz egal, ob ’s braun oder weiß, ob’s kleen oder groß iss. Sogar wann’s e ab’nes Been oder nur eener Flittich hätt, gängsche saan: e Hinkel!
Frau (nachdenklich): Oder e Hahn!!!
Mann: Das iss doch jetzt egal. De Hahn iss halt e Hinkelmann, unn deswää greeßer unn bunter. Wann e Hinkel ebbes Kleenes – s’eerscht hääßt das Ei – kriet, isses dann e Gluck. Unn de Hahn kräht, unn ’s Hinkel gackert.
Frau: Wie willsche dann das heere, wann de nur de Schatte s i e h s c h t? Heert ma in de Hehl vielleicht Tonuffnahme vum „Urkrähe unnem Urgackere“? Awwer moo ebbes anneres: ich hann deletscht gelest, e Hinkel kräät . . .
Mann (unterbricht, tippt sich an Stirn): Was issen das jetzt fa e Kabbes ? Seit wann kräht dann e Hinkel!?
Frau: Loss mich emoo ausschwätze: E Hinkel kräät! (betont) . . . e Haufe Eier – sticker 250 im Johr. Dass das das schafft! Außerdem iss e Hinkel e arisch praktisches Dier. Ma kann’s – wann dei Plato Recht hat – zwäämoo als „Idee“ esse. Bevor’s geboor iss, als Ei: als Spischelei, Eierpannkuche, als wääsch- oder hartgekochtes Ei. Zur Stroof kriema dann e hoher Cholestrinspischel. Unn wann e Hinkel doot iss, gebt ’s e Suppehinkel oder e Briehwärfel. De Hahn werd widder e Hehnsche oder zwää halwe – iss das nett kloor?
Unn was noch doller iss: solang wie ’s Hinkel lebt, hat’s an eener Tour neie Ideee – also Eier. Gell, wanner das heere däät, doo wär dei Plato platt!
Mann: Saa moo, ich schwätze iwwer de Plato, unn jetzt dei Blabla doo!
Frau (lässt sich nicht unterbrechen, Mann verzweifelt): Wobei ich gar nimmie so sicher bin, ob im Plato seiner komisch Welt ’s eerscht ’s Hinkel doo war unn dann ’s Ei oder omgekehrt, wie de Kolumbus gesaat hat. . . .
Mann springt vom Tisch auf, geht weg – hält sich die Ohren zu.
2005, Kategorie: Szenische Darstellung
Beitrag anhören: mawdh05-15_plato.mp3 (4,32 MB)
Dorothee Schweitzer am 28. April 1709
Monika Schönbucher, Hochdorf-Assenheim
Mudder, Vadder,
do bin ich – vielleicht isses s’ledschde mol. Nä, net vielleicht – ich glab s’iss nix mä dra zu ännere. Wann ich domols gewisst hett, was jetzt uff mich zukummt, ich wäßes net, ob ich’s gemacht hett.
Awwer ich wäß jo gar net, was uff mich zu kummt. Des isses, was mer de Aageblick so schwer macht. Des Ugewisse un vielleicht ach e bissel des Unumkehrbare. Wann ich heit den Weg vun Assrem do riwwer uff Ellerstadt gemacht hab, dann wäß ich, dass ich’n heit owend widder zurick geh. Wann ich awwer neggscht Woch’ mit meim Michel un zamme mit’m Chrischtel uffpack . . .
S’änzigschte, was ich wäß, iss, dass mer unser Päckel mit me drei Woche alte Biewel nemmen un de Groß – ja, jetzt wu mer minanner noch e Kind hänn, iss de Anton unsern Große – awwer der iss halt aa noch kä zwä Johr alt – mit’m Laafe isses bei em noch net so weit her.
Schä iss jo, dass em Michel sein jüngere Bruder, de Chrischtel, mitgeht. Er hot gemähnt, dass er als sechstes Kind in denne Zeite do in de Palz kä Zukunft hett. – Also geht er mit uns. Vielleicht kann er jo alsemol de Anton e bissel trage.
Un wammer nerre wissden, wu’s eigentlisch hiegeht. De Michel drämd vun Amerika – un de Chrischtel erscht rescht. Awwer fer mich iss des so weit weg. Die englisch Känischin hot ach was vun Irland sage losse. Ich kann iwwerhaupt net glawe, wie mer des mache kennen. Mer sollen jetzt erscht emol nunner an de Rhei. Vun dort aus geht’s nunnerzus. Wann ich recht wäß, kennen mer dort uff e Schiff. Awwer – ich wäß doch gar net ob des geht. Wammer dann mit de zwä Kinner dort hoggen un net weiterkummen. S’iss jetzt ausgangs April un mer wern de Summer gut brauche bis mer am Wasser sinn.
Was machen mer, wann mer dann de Winter kä Dach iwwerm Kopp hänn. Isses net sogar gscheider, wammer bleiwen?
Mudder – ich glab, ich kann des net –
Vadder – ich glab, ich will des net!
Wissener noch, vor annerthalb Johr . . . Domols bin ich fort vun eich. Vadder – Du hoscht domols eigfädelt, dass ich uff Assrem geh. Domols hoscht Du Mitlääd ghatt mit sellem junge Mann, wu die Fraa im Kindbett verlore hot un allä mit dem Biewel dogschdanne hot. Un wie ich dann niwwer bin iwwer de Fußgännemer Weg uff Gronaa un weiter uff Assrem, hab ich mich selwer gfrät. Ich hab mich gfrät, dass ich net so weit vun dehäm fort bin un dass ich e wichtichi Uffgab hab – un s’war noch e schäni dezu. Un de Michel iss jo ach en ganz liewe Mann. Er iss so ernscht un uhne e bissel e Fräd gewest, wie ich glei nooch’em Dot vun seinere Fraa kumme bin un erscht emol hab helfe misse, dass mer des Kindel durchkriegen – un er iss so en liewe Bu worre, der Anton. Grad weil de Michel so en liewe Vadder war, hot sich des dann halt ach so schnell mit uns zwä entwickelt. Ich hett domols bloß dräme kenne vumme Mann wu mich so lieb hot, dass mer gut e Johr nooch unsre Heirat schun unser ägenes Kind hänn – unsern Johannes.
De Michel iss jo ach immer gut zu mer gewest. Un wann er jetzt weg will, dann isses jo bloß, weil er segt: er muss. Un er muss es fer uns – fer uns all minanner.
Dauernd hot unser Palz leide misse. Erscht war’s der lange Krieg, dann sinn dauernd annere Soldate kumme. Kaum hänn die Leit gemähnt, s’kennt ball besser gehe, dann hänn ach schunn die neggschte vorm Derfel gschdanne un hänn alles mitgenumme, was mer selwer gebraucht hett. Die Franzose sinn mäh wie ämol schlimm iwwers Land eigfalle. Manchemol hänn se sogar noch zammegschlage was gange iss un verbrennt, was se net de neggschte losse wollten.
Un letschtes Johr war’s nooch all denne Soldate dann die Nadur, wu uns so zugsetzt hot. Erscht der häße Summer mit re schlechte Ährn, dann der eisische Winter, in dem mer net gewisst hänn, wie mer enanner iwwerhaupt warm halte kennen. So e Johr kann’s Derfel net nochemol verkrafte.
Em Schwiervadder fallts aa net leicht. Er wäß, dass des bissel, was er hot, net fer all sei Kinner lange kann. Un wie sollen mer dann mit zwä Kinner do weiter mache?
Vadder, wäscht net Du, wie’s annerschtgehe kennt? Guck emol, die Enkelsche deht sicher gern in de Palz uffwachse. Un unser Kinner sollen doch ach en Großvadder un e Großmudder hawwe un so uffwachse dirfe, wie ich.
Awwer all minanner sagen se, dass es bei uns do nimmi weiter geht. Un wann ich mer iwwerlegg, dass mer s’Antonsche durchkriegt hän, dann will ich doch ach erscht recht, dass er mit’m Johannes groß werre derf. Wammer jeden Dag bloß Angscht hawwe missen, dass unser Kinner Hunger leide missen, dann bleibt uns jo nix anneres iwwerisch. –
De Michel macht jo ach nix Leichtsinniges. Mit seine 28 Johr iss er ähner, wu Verantwortung trage kann. Er hot extra beim Schultheiß gfrogt, dass der uns e Papier mitgibt, wu drinsteht, dass er en ordentliche Kerl iss, un dass er’s wert iss, dass mer’m helfe duht, wann mer wu hie kummen un Hilf brauchen. Ich wäß jo net, ob des Papier was nutzt, awwer ich wäß, dass mein Michel an alles gedenkt hot. Wann der kenn annere Weg mer sieht, dann muss es so sei! – Un eigentlich kann ich mer sicher sei, dass mein Michel es nur gut mit uns alle mähnt. –
Aller – Mudder, - Vadder,
ich pack widder mei Päckelsche Johannes un mach mich uff de Weg. S’letschte mol werd’s de Weg vun Ellerstadt uff Assrem sei. Un wann des Schreiwe vun de Gemäh do iss, dann packen mer s’Nötigschte uff en Ochsekarre un machen uns uff, uff unsern neggschte Weg – vielleicht bringt er uns jo doch uff Amerika?
Historische Daten:
Johann Michael Schweitzer, geb. 1681 in Assenheim, verh. 1706 mit Gertrud, gest. 1707; Sohn Johann Anton geb. 24.10.1707; {in 2. Ehe} verh. 1708 mit Dorothee; Sohn Johannes geb. 2.4.1709
Christoph Schweitzer, geb. 1686 Assenheim
Attestatum vom 4.5.1709 zur Auswanderung nach Pennsylvanien oder nach Irland.
Niedergelassen in Rathkeale / County Limerick, Irland.
2005, Kategorie: Preis des Kultur- und Heimatkreises
Beitrag anhören: mawdh05-16_mudder.mp3 (3,85 MB)
Pälzer Bu
Gerd Becht, Edenkoben
Ich män, ich wär en Pälzer Bu - de stärgscht nit vun de Klass.
Ou, wann ich an die annre denk - mich schlaggert’s - ’s esch kän Spaß.
Kän Kraache un kä Margehoos’, so wie doher ich kumm,
des schmeißt mein deidsche Freind, de Rob, so sacht er, manchmol um.
Ich horch schun hie! Die babbeln pälzerisch - hollarijaho!* -
un schlabbern uhne Stopp;
ich finn als Werder nit,
dann brummt mer so de Kopp.
Vor so rer Dusslichkeit hot mancher kän Reschbeckt,
es esch nit äfach, grad fer mich, im pälzer Dialekt!
Un wann zwä Buwe Hännel hänn, des macht de annre Fräd.
Mer dut, der wu verliert, vum ganze Herze läd.
Des Johle un des Kreische kann
ich werglich kaum verschdeh’;
wann ich de Unnerlechne dann im Bäbbel liche seh’.
Ich guck schun hie: Die klobben ferchderlich - hollarijaho!* -
un heffdich uff die Kepp.
Do bleibt beim Kläne iwwerich en Kopp mit blooe Knebb.
Vor soner Riggsichdslosichkeit läf ich am beschde weg
un seh mich liewer uff de Fieß als unne dren im Dreck.
„Ei du Bangert, ei du schäler, ei du Rindviech, du Kamel!“,
so beschmeißen sich mit Werder
die un guggen nit mol scheel.
Du, des macht mer Kummer un vor Angscht werr ich ganz krumm;
was die mit Werder treiwen,
des hacht en Mensch wie unsereens doch um!
Ich kumm grad vun dehäm, trau mich kaum uff die Gass;
de Mudder langt nits Kinnergeld, sie sacht: „Mach dich nit nass,
schun garnit dreggig, des do esch s ledschde Hemd,
wann des verreißt!“, ou wie se schelt, weil sie käns käfe kennt.
Guck do mol hie, mer esch ganz schummerich! Hollarijaho*!
Was die im Beidel hänn
un wie im Iwwerfluss sich Kläder käfe kenn!
Jo, so veel Generosidät winsch ich mir ä emol.
Mei Mudder gibt mer n Kuss un sacht:
“Nit schämme, bleib dehäm!“
Vor zeh Johr simmer ageschwemmt.
D Beherde war’n nit mies;
die Leit, die hänn uns ageguggt
vum Kobb bis zu de Fieß.
Doch känner hot uns ageschbuggt.
Seit zeh Johr simmer fremd.
Du fielscht, ’s isch wie im Sand gelandt. Hollarijaho*!
Die Worzel sucht en Spalt
un findt doch kaum en Halt.
Nä, so geschwemmde Sand, den hämmer nit verdient.
Ich fiehl mich in dem Wunnerland nit selde arch bedient.
Mer sinn vun Kasachschdan, dert esch es nit so schää;
doch war ich deidsch in Kasachschdan, nie klä un so ellä.
Mer mechden in des Land
beschdimmt nimmie serigg,
bloß in de Palz, de schäne Palz, kummen mer nit iwwer d Brick.
Do bleib ich – so en Stuss -
mei Lewe lang: „De Russ!“
* Das „Hollarijaho“ ist in wechselndem Ausdruck zu sprechen, um die Gefühlslage des Sprechers auszudrücken (von jubelnd, verwundert, überrascht bis verzweifelt).
2006, Kategorie: Lyrik, Platz 8
Beitrag anhören: mawdh-2006-paelzerbu.mp3 (1,77 MB)
Am Samsdaach werd die Gass gekehrt
Rolf Büssecker, Beindersheim
Am Samsdaach werd die Gass gekehrt,
des is bei uns so Sitt.
Am Samsdaach werd die Gass gekehrt,
vum Trottwa bis zur Mitt.
Mer schiebt soin Bese hie un her,
kehrt Blätter, Kippe, Dreck,
des is doch werklisch net so schwer
un ball is alles weg.
Die Gass leit widder sauwer do
un des is wunderbar.
Mer is zufriede un is froh,
de Borjemäschder aa.
Doch gebt’s bei uns, wie iwwerall,
aach Leit, des is kään Spaß,
die kimmern sich um jeden Dreck,
bloß net in ehrer Gass!
2006, Kategorie: Lyrik, Platz 7
Beitrag anhören: mawdh-2006-gassgekehrt.mp3 (447,35 KB)
Òòmend im Dorf
Georg Fox, Püttlingen
Am Enn vum Dorf pischberd de Bach
unn gluggerd häämlisch schdill.
Es Wasser hadd kää Sinn fier Grach,
wo aus der Kneib kummd – hunnerdfach
unn gar kää Ruh genn will.
Vum Fussballgligg dser Bolledigg
gebbd dòrd die Weld verdähld.
Digg sinn die Faggse, wo mer gridd,
mer dischbedierd, es gebbd geschdridd.
Dò saad mer alles, wass ääm gwääld.
Hie hadd die Weldlaach e Gesischd,
verdrähd unn gräädsich wie die Flemm.
Gans figgs gebbd dò gereescheld unn gerischd,
mer schreibd fier sisch die Weldgeschischd.
Mid Gas im Kobb gehn all schbääd hemm.
Weit hinne, hinnerm Newwellischd,
falld dann de Himmel in die Naachd.
Schbääd òòmends huggd mer in de Kisch
unn simmelierd am glääne Disch,
wanns Dorf schunn dräämd – gans sachd.
Unn hinnenòò am Enn vum Daach
do falle alle Aue dsuu.
Mer mummeld sisch in Kaule ninn,
will allwei nurmeh bei sisch sinn,
find dann erschd rischdisch Ruh.
Wo schbääder iwwer Blaschderschdään
schdreischd e Ladärn ihr Lischd,
dò gähnd die Dorfschdraas leis unn mied,
es Brunnewasser drobbd sei Lied,
verschwimmd
in digger
Newwelschischd.
2006, Kategorie: Lyrik, Platz 1
Beitrag anhören: mawdh-2006-omend.mp3 (787,55 KB)
Was ganz Alldäächliches
Gisela Gall, Bad Dürkheim
Fer annre gucke,
fer annre horche,
fer annre debei soi.
E Zeidung verbasst nix,
net emol moi Mundartlesung.
En schääner Oowend
wärs gewesst,
Johreszeide,
Frääd iwwer e Radiesel,
Frääd iwwer en Schmedderling.
Ganz Alldäächliches
däät in dene Gedichde
zu was Bsonnrem werre.
Ganz Alldäächliches? Ich stutz.
Novembergedanke so schwarz wie en Grabb –
was Alldäächliches?
Alzheimer so alldäächlich
wie e Radiesel?
Un sterwe –
dut ma des
vielleicht alle Daach?
Un mudderseeleallää soi
iss schlimm.
Die Leit waren
richdisch bedroffe.
Komisch – kää Wort doodevun.
En Bekannde
klärt mich uff:
Ei der Zeidungsmensch
der hot sich glei nooch de Paus
schunn widder devun gemacht.
Der hot vum Herbscht
un vum Winder
gar nix mitkrischt.
Nix vun dene dunkle
beese Seide vum Lääwe.
Vielleicht noch en zwädde Termin.
Dort grad noch
de Schluss verwischt.
Vun allem e bissel
un was Gscheids draus mache.
So genau kummts net druff aa.
Auseme halwe Oowend en ganze,
en Reporder kann so was.
Un Krankheide un de Dood –
fer e Zeidung eh was Alldäächliches.
Grad wie die blindwierische Bombegewidder
un des nanner Umbringe –
alle Daach.
Sch glaab, ma kummt net drum rum,
es Schlimme des iss stännisch.
Es iss was ganz Alldäächliches.
2006, Kategorie: Lyrik, Platz 3
Beitrag anhören: mawdh-2006-alldaechlich.mp3 (1,15 MB)
Kinnermord
Albert H. Keil, Dirmstein
En Raiwer, schmuck in Schwarz-Weiß-Grie(n),
Schleicht zu’re klänne Wohnung hi(n),
Wu, oigerahmt vun dichde Hecke,
Sich dut zum Gaade naus ve’stecke.
Der Raiwer huscht dorch Strauch un Ascht
Un is schunn an de Wohnung fascht.
Er sieht, de Vadder kummt grad raus,
Un halt fär u(n)bewacht däss Haus.
Doch wie’r sich in die Wohnung schwingt,
De Mudder ehr Lamendo klingt.
Ehr Stimm steicht nuff uff heegschde Stufe,
Fär Hilf vun annre beiserufe.
Wild dut der Raiwer nooch’re hacke,
Kriecht beinoh se am Hals se packe.
Naus stärzt se sich in ehre Not,
De’weil de Kinner’s Schlimmschde droht.
Sie find de Vadder in de Neh,
Glei sinn serick se alle zwä.
Doch drin gäbbt’s nimmi viel se erwe –
Familljeglick in dausend Scherwe:
Drei Kinner doot un’s virde fort!
E großi Blutspur! Kinnermord –
Däss duner doch bestimmt jetzt määne!
Kännt sowas märr ach annerscht sähne?
De Starke dut de Schwache presse,
Wärd selwert vum noch Stärkre g’fresse.
Un Amselmord, so isses äwe,
Helft junge Atzle iwwerläwe!
2006, Kategorie: Lyrik, Platz 5
Beitrag anhören: mawdh-2006-kinnermord.mp3 (836,94 KB)
Die Spatze in de Heck
Karin Ruppert, Speyer
Noch Schnee im Gaardeeck do vorn
Verdorzelt groo die Struwwelheck
Kää junges Blatt am Feierdorn:
De Friehling is noch ganz weit weg.
Un doch: im kratziche Gebisch
Do wusselts, hupst un flatterts schun
Do meld’t es junge Lewe sich:
Die Spätzle hocken in de Sunn.
Zwää noh beinanner uff ääm Fleck
Die gewwen grad emol noch Ruh
Se ducken sich in ihr’m Versteck
Die Äschtle wacklen ab un zu.
Die ann‘re fliechen kreiz un quer
Dann landen se uff äämol: schwups!
Se wippen korz mol vorne her
Un gewwen selwer sich en Stups.
Se strecken Baichel raus un Bruscht
Un pluscht’ren sich ganz u’verschämmt
Dass d‘ asn e Fraa grad denke muscht
Wu ihr Faischt in die Hifte stemmt.
Se leechen mol ihr Keppel schepp
Un riwwer, niwwer mit ääm Ruck
Die Äächelcher wie schwarze Knepp
Gucken dich gnitzich aa: „Do guck!
Was glotzscht dann? Immer in ää Loch?
Mir hupsen jetz, mir sin so frei!
Was simmelierscht dann ewich noch?
Kumm raus, de Winter is vorbei!“
2006, Kategorie: Lyrik, Platz 6
Beitrag anhören: mawdh-2006-spatze.mp3 (741,83 KB)
Im Ehregrab
Lothar Sattel, Waldsee
Im Dood noch uff em Sterwekisse
Hab ich em fescht verspreche misse:
Im Riewebeet muscht mol net ligge,
Du sollscht e bess’res Plätzel krigge!
Grad war ich korz mol mit em Spaade
Mitsamt em Klää im Kerchegaade.
Jetzt ruht er mit em Domprälat
Zusamme im me Ehregrab.
Kriggt hohe B’such un frische Blumme,
Fascht jedi Woch un ganz fer umme.
Es Ewisch Lichdel vorne draa,
Des hot aa meim Bu gut gedaa.
So kummt ma dann – es kännt jo soi –
Zum Herrgott in de Himmel noi.
Des sieht selbscht der net alle Daag:
En Hamschder newer ääm Prälat!
2006, Kategorie: Lyrik, Platz 4
Beitrag anhören: mawdh-2006-ehregrab.mp3 (354,90 KB)
Summernaachtsweg
Helga Schneider, Kaiserslautern
’s letscht Finkelche Sunn
längscht verschlubbt zwische
de Haiser.
Hochdrowwe iwwer de Dächer
am samtdunkele Sternemantel
wie e Riesesilwerknopp
de Mond.
Leiser ’s Autogebrumm.
Weiter als
weiter hinner mer
uffene Deere,
Pommes- un Pizzagebrozzel,
Biergläsergeklingel,
Stimmegesumm,
Musik.
Hart hallen
mei Tritt ins Brunnegedrebbsel.
Aus duuschdere Doorheehle
schnauft Angscht,
hockt
hinner de Heckepetsch,
lauert zwische
de Auto uffem Parkplatz.
Im Mondlicht
e Schatte.
Direkt newer mer.
Meiner.
2006, Kategorie: Lyrik, Platz 2
Beitrag anhören: mawdh-2006-summer.mp3 (610,41 KB)
Eigesinn
Helma Schönthaler, Kaiserslautern
Alsemol,
wann ich ganz un gar
verkrumbelt sein,
brauch ich sunscht niemand –
noor mich!
Dann
muss ich Luft hole,
mei Lunge uff – fille,
mei Herz freimache
fer neie Gefiehle,
mei Kopp uff tanke
met neie Gedanke!
Un dann
muss ich mich
gut schittle, domet
de Staab erausflieht,
der wo sich met de Zeit
bei mer
aagesammelt hot!
Hinnenoo
do fiehl ich mich
grad wie nei
gebor!
2006, Kategorie: Lyrik, Platz 10
Kein Audiobeitrag verfügbar!
Deitsche unn Franzouse
Rudi Steiner, Billigheim
Ma hot uns gsaacht, in unsrer Juchendzeit,
daß Deitsche unn Franzouse Feinde sinn,
wu nie sich gecheseirich traue kinn.
De Krieg hot Haß vemehrt uff jeder Seit . –
Denooch war ma zu ääm Vesuuch bereit:
„Sich kinne lerne“ hääßt de Neibeginn.
Im Nochberland war ma jetzt effders drinn
unn hot gemerkt, dort wuhnen guure Leit.
Beim Zelte hot ma sich als zammegsetzt,
sich schließlich zu re Freindschaft vorgewaacht,
die wu inzwische 40 Johr schunn bschdeht,
unn bei de Kinner sicher weirergeht. –
Voll Dankbarkäät hänn meer uns neilich gsaacht:
„Wie Brierer unn wie Schweschdre sinn meer jetzt.“
2006, Kategorie: Lyrik, Platz 9
Beitrag anhören: mawdh-2006-dtundfranz.mp3 (511,63 KB)
Nix wie Huddel met „ihm“ unn „ihm“
Günther Hussong, Kirkel
Viel Leit, sogar in de Vorderpalz, kenne eenfach nett bekeppe, dass in de wescht-pälzisch unn in unserer saarpälzisch Sprooch die Fraue kenn weibliche Wese sinn: e Fraa iss Neutrum, also sächlich ! Dass ma uns richtig vestehn: nadeerlich gebt’s bei uns aa ganz dolle weibliche Forme - awwer halt niemools in de Grammatik !!!
Das losst sich ganz eenfach erkläre. Alle Frauename fange bei uns met „ ’s “ an: ’s Luwwies, ’s Helga, ’s Nadine ’s Kättsche, unn so weiter unn so fort. Huddel kried ma bei Vorname, wo met zwää „ s “ anfange wie „ ’s - Sophie “ oder „ ’s - Silvia “; doo veknoddelt ma sich ball die Zung, fa das ausseschwätze. Well das „ s “ jetzt joo awwer die Korzform vun „ das “ iss, sinn Fraue sächlich – nett se vewechsele met sachlich. Ganz klor iss, dass enns vun de schenschte Komplimende fa e Fraa bei uns iss, sie wär e ganz goldisches, badendes unn liewes „ Ding “.
Een Problem hat’s frieher gebb: e Fraa, wo nett veheirat war, war „ ’s Frollein “, die Lehrerin war awwer „ die Frollein “. Unn well Lehrerinne lang gar nett hann veheirat sinn däärfe, war „ ’s Frollein “ in de Schul aa „ die Frollein “.
Ich hann die Probleme, wo ma ma met Frauename krien kann, am eischene Leib erfahre misse. Ich hann mei Ausbildung bei Mannheim gemacht. Dort hann ich mich unn mei Fraa vorgestellt: „ Ich bin de Klaus (*), unn Meins iss ’s Ulrigge.“ Die hann sich ball schebb gelacht unn mich vebessert, ich wär zwar de Klaus (*), awwer mei Fraa wär die Ulrigge. Später simma noo Norddeitschland gezoo. Ich hann uns – in beschtem Hochdeitsch – vorgestellt: ich wäre „ der Klaus (*) “ und meine Frau „ die Ulrigge “. Dann hann die doo owwe uns aa noch de Artikel geklaut, unn iwwer eemooo ware ma nur noch „Klaus (*) “ und „ Ulrieke “.
Om awwer noch emoo sericksekomme uff unser Mundart: Meer misse die sächlich
Form vewenne, wamma vun Fraue schwätze – unn das mache meer Männer joo halt
an eener Tour. Als Fürwort ( Pronome ) werd also aus „ ’s Monika “ „ es “ – unn
dorch e starkie Vokaldehnung e – hoffentlich nur sprachlich – zimmlisch bräädes
„ ääs “. Unn aus dem „ ääs “ werd im Dativ, im Wem- Fall, „ ihm “. Das kann jetzt zu
große Probleme in de Grammatik unn in menschliche Beziehunge fehre.
Ich will das emoo klar mache met enner vun denne vehasste Iewunge aus de Schul noo dem Schema „ Ersetze die unterstrichenen Satzteile durch Pronomen ! “
De urspringliche – hochdeitsche - Satz hääßt:
Karls Frau hat ein Verhältnis mit Amalies Mann.
Unn in dem Satz ersetze ma jetzt noo unn noo alle Hauptwärter unn Name.
’S eerscht ersetze ma ein Verhältnis - dann werd doo draus :
-> Karls Frau hat ebbes mit Amalies Mann.
Dann ersetze ma Mann. Doo kriema das Problem, dasses im Pälzische kenn Ge-
nitiv gebt. Deswää misse ma aus „ Amalies Mann “„ ’m Amalie sei Mann “ mache.
Unn wammer schun dran sinn, mache ma ausem „ Amalie “ e pälzisches „ Malsche “
unn krien so unser zwetter Satz :
-> Karls Frau hat ebbes met ’m Malsche Seinem.
Oder, wamma uns dummele misse, korz: ’m Malsche Seim.
Als nächschtes ersetze ma Frau unn komme dann zu:
-> ’M Karl Seins hat ebbes met ’m Malsche Seinem / Seim.
Meer ersetze jetzt: Malsche - unn dann simma schun ball ferdig:
-> ’ M Karl Seins hat ebbes met Ihm Seinem / Seim
oder: met demm Seinem / Seim
’ S allerletscht kommt de Karl weg - unn dann hat ma endlich:
-> Ihm Seins hat ebbes met Ihm Seinem / Seim
oder: demm Seins hat ebbes met demm Seinem / Seim
Unser Herz schlaat joo meischtens fa die Schwächere, in unserm Fall fa die
zwää hinnergangene Ehepartner. Wie däät dann jetzt die ganz Geschicht in
denne ehre Aue aussiehn ?
Das iss dann so, dass ihm Seiner ( de Karl ) unn ihm Seins ( ’ s Malsche )
Ehr’m ( das kann ’ m Karl sei Fraa oder aa ’m Malsche sei Mann sinn ) die Hell
heiß mache, wenn er ääs met ihm oder ääs ihne met ihm vewitscht.
(*) = Name anonymisiert
2006, Kategorie: Prosa, Platz 3
Beitrag anhören: mawdh-2006-huddel.mp3 (3,60 MB)
War er do – odder war er nit do
odder
Die Ortschronik
Werner Mühl, Kandel
„E Ortschronik muss her, un zwar ganz schnell.“ Do driwer war sich de Gemääneroot vun dem klänne Derfel am Bääwaldrand änich. Dann schließlich wollt mer sich jo nit blamiere vor all dänne annre Ortschafte in de Nochberschaft, wu all zu ehrm Dorfjubiläum so e Chronik hän schreiwe losse. Sogar de Vertreter vun de Opposition, wu doch sunscht immer aus lauter Gradselääd was zu meckre hot, war desmol eiverstanne mit dem Vorschlaach. Also: E Chronik muss her. Des war jetzt b’schlosse. Blos, wer soll se schreiwe? Awer ach uf die Frooch hot mer schnell e Antwort g’funne. „So was kann blos en ganz G’scheider mache, so änner wie unsern Schullehrer, de Schneider Hannes“, määnt der Borjemääschder. Die annere Männer vum Gemääneroot hän dezu genickt un der vun de Opposition sacht noch: „Hajoo, des isch genau de Richtiche fer die Ärwet. Un Zeit dezu hot er jo ach, noochdem en grad neilich de Schulrat feierlich in de Ruhstand verabschied hot.“
De Hannes war Feier un Flamm wie er g’heert hot, dass er die Chronik schreiwe sell. Er hot ach gleich ag’fange d’alte Leit auszufrooche, in noch äldere Biecher zu wiehle un Akte un Urkunde iwer’s klänne Derfel zu suuche. Awer dodebei hot er sich arch schwer gedu. Dann viel hot er nit g’funne un des, wu em die Leit verzehlt hän, des hot er alles schun selwer gewisst. Desweche hot er ach en Ufruf ins Dorfblättel setze losse, wu drin g’stanne isch, dass jeder dehääm mol in seim Krempel suche sell. Dann ’s kinnt jo sei, dass mer dodebei noch Sache finne dut, wu mer fer die Chronik brauche kinnt. Na ja, ’s isch jo schun was zamme kumme debei. Awer fer e richdiche Chronik braucht mer halt doch e bissel mäh.
An me schäne Owend hot dann de Poscht-Michel beim Schneider Hannes an de Deer geklopft, weil er däm ebbes wichdiches zu sache g’hat hot. De Poscht-Michel, des war de Wirt vun de ‚Alte Poscht’, de äldschd un heitzudach ach de äänzichschd Wirtschaft im Derfel. „Hannes“, sacht de Michel, „Hannes, mer isch do geschder was eig’falle. Ebbes wu ubedingt in deinre Chronik stehe misst.“ „Jo, was dann? Numme raus mit de Schbrooch“, hot de Chronik-Schreiwer do druf als Antwort gäwe. Un de Michel dann: „Wäschd eichentlich, dass de Herr Geheimrat vun Goethe, wie er noch en junger Mann war, in de alte Poscht mol iwernacht g’hatte hot? Des hot mer mei Großmutter verzehlt. Un die hot des vun ehr’m Vadder g’hat. Un der hot die G’schicht vun seinre Urgroßmudder g’heert, die wu sellemols als junges Mädel dem Dichter e Glass Millich une Stick Quetschekuche an de Disch hot bringe misse.“
„Michel, des isch jo wirklich e schäänie G’schicht“, määnt do druf de alde Lehrer. „Awer kannschd des ach beweise? Dann uf Lieche mecht ich nit neifalle. Du wääscht jo: ich sell e Chronik schreiwe unk ä Märchebuch.“ Beweise hot de Michel die G’schicht nadierlich nit gekinnt. Awer weil se em Schneider Hannes halt doch gar zu gut g’falle g’hat hot, isch er dere Sach noochgange. Sein Enkel hot sogar im Internet fer en suche misse. Awer g’funne hän se nirchends was. Nä, rein gar nix.
Doch de Michel hot kä Ruh gäwe un hot alle Gebott wisse welle, ob nit doch irchendwu was vun dere Iwernachtung zu lese wär. Am Enni sch dem alde Lehrer die Froocherei so uf de Wecker gange, dass em de Geduldsfade gerisse isch. Desweche hot er sich de Michel vorgeknepft un sacht zu em: „Du, jetzt kann ich der’s beweise, dass - - -“. „Was, dass de Johann Wolfgang vun Goethe wirklich in de alt Poscht iwernacht hot?“ „Nä, des nit. Ich bin mer jetzt awer ganz sicher, dass er niemols in unserm Derfel gewest isch un dass er desweche ach nit in eire Wirtschaft hot iwernachte kinne.“ De Michel hot d’Leffel g’hänkt, so hot en die Auskunft gedroffe g’hat. Awer wieso de Hannes uf ämol so sicher war, des hot er doch wisse welle. „Wäschd, Michel“, dut er den uffkläre, „die Sach isch so: De Goethe, des war jo nit blos en große Dichter. Des war en noch viel greeßerer Weiwerheld. Un iweraal wu der hikumme isch, in jedre Stadt, in jedem Dorf, do hot er ach e Dächdelmächdel g’hat. Des kann mer alles in alde Biecher noochle. Awer in kämme vun dänne Biecher steht was devu drin, dass er ach mit me Mädel aus unserm Derfel was g’hat hot. Un du sachscht jo immer selwer, dass unser Mädle so schä sin, dass mer sich gar kä schänre vorstelle kinnt. Un so schä wie die heit sin, so schä waren b’schdimmt ach schun denne ehr Urgroßmidder. Dann vun nix kummt nix, ach kä liewes G’sichtel unk ä Puschdur zum Äächerausgucke. Wann awer de Goethe wirklich bei uns im Dorf gewest wär un hät all die hibsche Mädle links lieche gelosst, do misst er jo en Simpel gewest sei. Awer des war er ganz bestimmt nit. Also isch bewiese, dass er niemols do war.“
Wie des de Michel g’heert hot, do war er erschtmol baff. Un dann hot mer richdich gemerkt, wie’s in seim Hirnkaschde rumore dut. Awer er hot nix g’funne, wu er geche em Hannes sein Beweis hät vorbringe kinne. Un drum hot er ach blos gemäänt: „Schad, es wär halt doch so schä gewest.“
Doch ganz ferdich war er mit dere Sach noch nit. Dann nooch e paar Minute hot mer de Michel ganz dief seifze g’heert: „A do werd jetzt jo gar nix mit dem ‚Saumache à la Johann Wolfgang’, em ‚Filetstick Goethe’ un em ‚Geheimrats-Bier’. Un grad dodemit häb ich doch beim Dorfjubiläum en ganz großer Rewach mache welle. Awer trotzdem: Nix fer Ugut, Hannes, ach wann d’mer mein schänschde Drääm genumme hoscht.“
2006, Kategorie: Prosa, Platz 2
Kein Audiobeitrag verfügbar!
Niß
Gerd Runck, Landau
E Verzäilsche aus de 70er Johre
Sticker fimf, sechs Meerer vu’meim Schloffstobbfenschter, im Gaarte vun de Lydia un em Pirmin, meine Nochbersleit, steht en mords Trumm vu’me Nußbääm! Schier bis niwwer uff d’anner Strooßeseit, ball bis an de Lenche-Bas ehr klää Haisel, streckt er sei langke Äscht aus, schmeißt er summers sein Schatte uff d’Gass.
Sou ausgangs September rumm, wann naachts d’ erschte Herbschtstirm wie’s Wilde Heer durch sei Kron fäächen un ’s Rächewärrer wie en iwwermiericher Fuhrmannsknecht sei Blärrerwaijk beitscht, springen die zeirch woorne Niß aus ehre dicke aißre Schale – aus de Lääfle – un fallen runner; ich heer se uff die Plaschterstää klatsche un noch e Stick weit fortkullere.
Jetzert esch häichschti Eisebah’, daß ich aus em Bett kumm! Dabber hängk ich mar ebbes iwwer un – e gewitzich, wu sinn dann wirrer mei Galosche? – nix wie naus! Wu ich doch zeit Johr un Daach wääß, daß d’Lenche-Bas driwwe genausou scharf uff die millichweiße Nußkerne esch wie ich selwerscht, awwer hoscht gemäänt: d’Lenche-Bas war – wirrer emol! – schneller wie ich. Mit de äände Hand halt se de houchgekrempelte Kutteschurz iwwer ehrm Naachthemb zamme un mit de annere schnappt se mar die letscht Nuß direkt vor de Nas ewäck! Un däß, wu d’Lensche-Bas doch e paar guure Jeehrlich mäh uffem Buckel hot wie ich; ich glääb, die lecht sich oweds schun mim Kutteschurz a’ ins Bett!
. . . Vorchsjohr häwwich mich nimmi se dummle brauche: Zeit em letschte auguscht licht d’Lenche-Bas drauß uffem Kirchhouf, awwer komisch: jetzert, wu ich die Niß jo all fer mich ellää häbb, kann ich mich gar nimmi sou richtich druff frääe.
2006, Kategorie: Prosa
Beitrag anhören: mawdh-2006-niss.mp3 (1,03 MB)
Em Kaiser sei neie Kläärer
orrer
Vun Kinschtler unn annere Leit . . .
Norbert Schneider, Rehborn
Vor verzeh Daach war ich met meiner Fraa in ere Ausstellung met Kinschtler aus em 19. unn 20. Jahrhunnert. In dem eerschde Raum war e Kandinsky ausgestellt unn aach e paar van Gogh. Dem sei Bilder gefalle mer besunnersch gut, awwer vor allem die aus seiner Zeit in Siedfrankreich met dene helle Farwe. Diedoo Bilder ware aus seiner Friehzeit unn harre so e erdbrauner Grundton unn hunn so e duschderer Indruck uff mich gemach. Awwer trotzdem ware se ganz schee. Dann sein ich ums Eck in de neegschde Saal unn hunn vor eme Datumsoozeicher gestann. E Daach aus em Johr 1971 war oogezeijt. Do hunn ich zu meiner Fraa gesaat: „Gummol, do ess jo es falsche Dadum ingestellt, wahrscheint’s war vor korzem de Strom ausgefall.“ Do hot mei Fraa gelacht unn saat: „Nää, nää, die Oozeich hot e Nummer, das ess e Kunschtwerk.“ Unn tatsächlich hot newer dem Abberat e Zeddel gehonk, wo druffgestann hot: „Das Kunstwerk lässt sich als melancholischer Versuch lesen, Zeitgebundenheit gerade durch das Insistieren auf der Benennung eines Datums außer Kraft zu setzen!“ Jetz guck emol dohiene, wer hätt dann on so ebbes gedenkt! Ganz vorsichdich hunn ich mich dann umgedreht unn hunn geguckt, ob iwwer dem Aschebecher met dem ingebaude Abfalläämer, wo ich korz vorher mei Bananeschal eninngeschmess hatt, nit aach so e Beschreiwung hängge deet. Awwer do harrich noch emol Glick gehatt unn es war werklich e Abfalläämer.
Beim neegschde Kunschtwerk muscht ich aach seerscht stutze, awwer es war e Rohme drum unn dodeweje muscht’s jo aach Kunscht geweescht sei. Newedroo hot als Erläuderung gestann: „Der Künstler ist ein Vertreter der Ästhetik der souveränen Nachlässigkeit . . .“ Do ess mer eerscht bewuscht worr, was ich doch fa e Kunscht- banaus sei. Ich hatt neemlich bei meer gedenkt, wann bei uns in de Schul in de 5. Klass e Kind so e Bild abgewwe deet, mischt mer sich Gedangge mache unn sich glei mol e Termin beim Schulpsychologe gewwe losse. Derdoo Saal hatt’s in sich, do war neemlich noch e Bild, das war e bloo Leinwand unn alles in dem selwe Blooton gehall. Newer mer ess e Fraa ganz neegscht met ehre Brill on das Bild droo, fa genaau se gugge. „Gell“, saarich do, „do freet mer sich doch, warum der Kinschtler das Bild nit ferdich gemolt hot. Dasdoo ess jo bestimmt nore de Hinnergrund.“ Hot die mich oogeguckt, wie wann ich se nit all hätt . . . „Haben Sie denn die Erläuterung nicht gelesen? Da steht doch: `Das Werk setzt Farbe als geistige Qualität frei´!“ „Ach, wann das so ess, ess das jo ganz klar“, saarich do, „awwer dass die geistiche Qualideet nore bei dere blooe Farb freigesetzt werd, das ess doch komisch.“ Unn dann hunn ich weirer gefroot: „Was määne Sie dann als Kunschtkennerin, deet mer jetz zu weit gieh, wammer die Behauptung uffstelle deet, dass der Kinschtler wahrscheint’s Alko- holprobleme gehatt hot? Unn korz vor so ere Entzuchstherapie horrer nommol so richdich in ere blooe Phase losgeleet?“ Hot die bleed Kuh mich doch ääfach stieh geloss unn ess ab in de neegschde Saal, ohne ää Wort Losung se gewwe! So langsam ess in mer drin es Gefiehl hochkumm, dass die eichendliche Kinschtler in dere Ausstellung nit die Moler ware, nää, die eichentliche Kinschtler ware die, wo die Beschreiwunge uff’s Babier brung hunn, was der Määschder vun dem jeweiliche Werk zum Ausdruck bringe wollt. Do muss mer schun kreadiv sei unn e Haufe Fandasie entwiggele.
Ich sein dann aach weirer in de neegschde Saal unn hunn mich bei ere Besuchergrupp debeigestellt. Jedes hot so eme Museumsmensch zugelauschdert, wie der ebbes vezehlt hot iwwer drei Stigger Eiseschiene unn, ich hunn se genau gezehlt, siwwe annere Eisedääle, wo uff erer Fläch vun stigger 20 Quadratmeder uff em Borrem vedäält erumgelee hunn. Ich sein jo immer prakdisch ingestellt unn so war mei eerschder Gedangge: Eh, dasdoo wär ebbes fa de Alteisehännler. Das geeb sogar noch e paar Euro. Do hot der Mann vum Museum oogefang se vezehle: „Meine Damen und Herren, Sie sehen hier ein berühmtes Kunstwerk von Joseph Beuys mit dem Titel „Haltestelle“. Hintergrund ist die Erinnerung des Künstlers an seine Jugend, als er in Kleve von einer bestimmten Straßenbahnhaltestelle aus seinen Schulweg aufnahm. Die verstreuten Eisenteile erinnern daran, dass sich in unmittelbarer Nähe ein eisernes Preußendenkmal befand. Die Komposition zwischen dem Material selbst und der Anordnung der Gegenstände erzeugt beim Betrachter eine faszinierende Spannung.“ Die Leit drum erum hunn all zustimmend genickt unn e paar äänzelne hunn sogar ehrm Staune Ausdruck gebb met eme „Oh“ orrer „Ah“. Das Ganze hot mich direkt on die alt Geschicht vun dem Kaiser seine neie Kläärer erinnert.
Ich hunn noch fa mich gedenkt: Mei liewer Mann, der Beuys hot’s geress, der denkt on e paar Sache aus seim Lewe serick, leet ebbes uff de Borrem unn die annere Leit dun ne als großer Määschder feiere. Insgeheim muscht der sich zu seine Lebzeide doch ins Faischdche gelacht hunn. „Vun dere Spannung merk ich awwer nix!“, saarich do, „das ess doch dem Beuys sei Problem, wann der alsemol on sei Schulzeit serickdenkt. Was brauch der dann anner Leit dodemet se belaschde unn dene ganze Kruusch fa Kunscht aussegewwe? Ei, wisse Se was, ich hunn als klää Kind in de Kinnerschees in unserm gepläschderde Hof vor unserm Haus als zugeguckt, wie mei Oma in de Friehjohrssunn Grumbeere gescheelt hot. Do kann ich Ihne aach e Rädche vun meiner Kinnerschees, e paar Plaschderwagge, e Äämer voll Grumbeerschale unn e Hoornool vun meine Oma vorbeibringe. Mache se mer mol e oostännicher Preis!“
Wie do e ganz wild Gepischber oogang ess unn mich die meischde Leit wie e Gewaltvebrecher gemuschdert hunn, wollt ich mer die ganz Sach nit länger oodu unn do hunn ich mich Richdung Ausgang uffgemach. Awwer vorher hunn ich mich uff e Bank serickgezoo, hunn die Rickseit vun dere Ausstellungsinformation unn e Stift genumm unn dann hunn ich oogefang, met große Buchstawe se schreiwe . . . Wie ich ferdich war, hunn ich dene Zeddel on dem Aschebecher met dem ingebaude Abfalläämer feschtgemach, wo ich vorhiene mei Bananeschal eninngeschmess hatt. Jetz konnt jeder Kunschtliebhawer lese: „Dieses Objekt gewinnt seine Spannung dadurch, dass es den Betrachter in die Lage versetzt, das Nützliche vom Unnützlichen zu differenzieren. Dies impliziert beim Betrachter das Gefühl des Loslassens von lieb gewonnenen, aber im Fortlauf der Zeit als subjektiv wertlos erachteten Gegenständen. Die persönliche Pertimikulation sowie die mit ihr korrespondierende hypertoktische Verzahnung von Gefühl und Handlung lassen die Gedanken des Betrachters in ein Meer der Phantasie münden.“
So, hunn ich gedenkt, jetz sein ich aach e Kinschtler!
Anmerkung:
Die in der Geschichte aufgeführten Erläuterungen zu den Kunstwerken sind Originalzitate zu Exponaten einer Ausstellung im Kunstmuseum Bonn im August 2005
2006, Kategorie: Prosa, Platz 1
Beitrag anhören: mawdh-2006-kaiser.mp3 (4,37 MB)
Des is mei Fraa un des bleibt mei Fraa *
Alfons Kaiser, Ludwigshafen
Ort der Handlung: Garten in einem Alten-Pflegeheim
Personen:
Heiner, rüstiger 78jähriger
Hedwig, seine Frau, 80 Jahre, demenzkrank
Heiner fährt seine Frau im Rollstuhl im Garten des Altersheims. Sie kommen an eine Bank, Heiner setzt sich. Hedwig sitzt im Rollstuhl und drückt einen Teddybären an sich.
[Die nachstehende Schreibung wurde unverändert von dem Original übernommen! H.]
Heiner: So, do kenne mer uns werre e bissel hiehocke un ausruhe. Do is immer e schee Plätzje. Un heit scheint aa noch die Sunn. Un was hots heit Mittag bei der se esse gewe?
Hedwig (spricht immer langsam): O, des war gut.
Heiner: Hänner widder Schnitzel gehabt?
Hedwig: Gute Schnitzel.
Heiner: Un was fer Gemies hots dezu gebe?
Hedwig: O, des war gut.
Heiner: Hänner werre Gelleriewe gehabt?
Hedwig: Gute Gelleriewe.
Heiner: Ich habe mer heit e bissel Gebrorenes und e paar Hooriche Knepp vun geschtern gewärmt. Des is mer awwer leicht agebrennt, weil die Maja agerufe hot, do haw ich ans Telefon gemisst. Un du wääscht jo, wann sellie am Babble is, dann hert se jo nimmi uff. Un wie ich zurück kumm bin, wars Fläsch halt e bissel arg braun.
Ich soll der iwrigens en Gruus vun unserer Maja ausrichte.
Hedwig: Ja, die kummt die nägscht Woch in die Schul.
Heiner: Hedwig, unser Maja is doch schun 50 Johr.
Hedwig: Du musch noch e Schuldut kaafe. Die griet a e Schuldut wie all die annere.
Heiner: Ja, ich hab domols e schenie Schuldut fer se kaaft.
Hedwig: Die is doch so krank. E schenie Schultut.
Heiner: Schun gut.
Heer, Hedwig, geschtern hot unser Kerchechor sei Jubiläum gfeiert. Des war e großes Fescht. Unser Kerchechor besteht jetzt schun 100 Johr. Wäsche, früher glei nohm Kriech henn mer dort a immer mitgesung. Do simmer fascht jedie Woch singe gange.
Hedwig (sie sagt positiv gestimmt): Kerchechor. Kerchechor.
Heiner: Ja un no de Singstunn simmer immer in de „Griene Bam“ noch äner trinke gang. Un henn dann oft noch äner gesunge. Des war immer schee.
Hedwig (sie lacht, kichert etwas): De Fritz un sei Lisbeth.
Heiner: Richtich. De Fritz un sei Lisbeth waren a oft debei. Die henn a immer gern äner gebloos. Ja und geschtern war dann des große Fest. Geschtern Mojnd war e feierliches Hochamt, wäscht somit Weihrauch und so; un de Kerchechor hot gesunge. Die ganz Kerch war voll.
Hedwig: E scheni Kerch.
Heiner: Un geschtern Owend war dann in de Turnhall de Feschtakt. Es waren arg viel Leit do. Unsern Kerchechor hot scheee gesunge. Un de Kerchechor vun Gunderschblumm war a do.
Unser Herr Parre hot gered; er hot awwer e bisje zu lang gebabbelt. Awwer unser Bürgermäschter hot e gutie Redd gehalt.
Hedwig: Unser Bürgermäschter is en fromme Mann. (Kurze Denkpause) Dem sein Bu is jo a Parre werr.
Heiner: Ei Hedwich, jetzt is doch de Fritz Bürgermäschter. De Hannes is doch schun 10 Johr doot.
Hedwig: Ja, dem sei Bu is Parre werr. (Sie beginnt in leichter Disharmonie zu singen): Großer Gott wir loben dich.
Heiner: Ja, uf dem seiner Primiz waren mer und henn bei dem seiner Primiz des Lied fescht gesunge.
Hedwig (sie singt wie vorher): Großer Gott wir loben dich.
Heiner (Er singt im Text weiter): Herr (Das „Herr“ betont er kräftig) wir preisen deine Stärke
Hedwig (Sie singt sofort mit): Herr wir preisen deine Stärke.
Heiner: Ja, des war en scheene Tag bei uns im Dorf.
Üwrigens moje kummt de Franz erüwer zu uns un guckt, was an unserm Video kaputt is, weil’s nimmie geht. Uff den Franz kannsche Dich velosse. Seitdem der im letschte Monat de Kannel repariert hot, regens nimmie in de Speicher. Ja un wann er dann de Video repariert hot, dann kann ich mer widder abunzu en Film agucke. Wäscht, so en scheene Sissifilm oder en Film vum Heinz Rühmann.
Hedwig (sie sagt etwas freudig): Fernsehe; Rühmann.
Heiner: Och wie oft hemmer uns die Rühmann-Filme ogeguckt, wo de Heinz Rühmann als Parre die schwerschte Kriminalfäll gelöst hot.
Hedwig: Rühmann.
Heiner: Ja ich frä mich, wann ich widder die Film gucke kann.
Üwrigens, vorgeschtern hatten de Schaa un sei Lisbett werre so richtich Zores. Die henn gekrische, dass es in de ganz Stros geheert hoscht. Des geht doch schun Johre lang so mit denen zwe; wann die sich norremol vetrache deten.
Üwrigens, am negschte Sunntag ist Wahl. Du heerscht und siehscht sunsch nix mee im Fernseher als wie Wahl. Wie die sich gegeseitisch fertich machen. Ich bin froh, wanns e rum is des mit de Wahl.
Hedwig: Adenauer.
Heiner: Ich geh gelich mojens no de Kerch wähle; do kann ich mittags gleich widder bei deer sei.
Hedwig: Adenauer.
Heiner: Ich glab diesmol schaffens die Rote
Hedwig: Adenauer.
Heiner: Na, die negscht Woch vezähl ich der dann, wies ausgange is.
So, jetzt fahr ich Dich widder e nei. Heit gehen mir awwer e mol do unne rum, net wie sunscht immer do owwe riwwer. (sie wird ungeduldig; ängstlich; sie drückt ihren Teddybär ganz fest an sich) Jo schunn gut, schunn gut. Fahrn ma halt widder wie immer do owwe rum. Dann trinken mer nochher Kaffee un essen vun dem gute Riwwelkuche.
*Mit unserer Entscheidung für die Auszeichnung dieser Szene würdigen wir auch das vielfältige Bemühen um die Betreuung unserer Demenzkranken, denen dadurch ein Leben in Würde ermöglicht wird.
Die Jury
2006, Kategorie: Szenische Darstellung
Beitrag anhören: mawdh-2006-meifraa.mp3 (2,98 MB)
Genesis
Hermann Josef Settelmeyer, Lingenfeld
Wer herrscht iwwers endlose Meer,
lernt s Chaos e Ordnung erkenne,
hääßt Himmel un Erd, sich zu trenne,
bringt Licht, wu s noch öd isch un leer?
Wer schickt Mond un Sterne fer d Nacht
un d Sunn, fer am Daach sich zu zeiche,
zwingt s Land, aus de Flute zu steiche
mit uuwidderstehlicher Macht?
Wer formt jeden Baam, jeden Strauch,
wer richts, dass se grienen un bliehen,
in herrligschte Farwe ergliehen
un wiecht se mit zärtlichem Hauch?
Wer gibt all de Tiere die Gstalt,
fer flink durch die Welle zu strewe,
fillt iwwerreich s Wasser mit Lewe
un sorcht, dass sich s mehrt un entfalt?
Wer schenkt aa em Land un de Luft
Die Vechel, wu peifen un singen,
die Herde, wu leichtfießisch springen
un klettern in felsischer Kluft?
Wer macht dann de Mensch nooch seim Bild,
losst staunend ihn alles beschaue,
lechts ihm in die Hand voll Vertraue,
bestellt ihn zum Schutzschirm un Schild?
Wu licht s erschte Glied vun de Kett?
En Knall wars, wu alles begrind hot,
wu sich aa noch selwer entzind hot!
Wem langts als Erklärung? Meer net!
2006, Kategorie: Preis des Kultur- und Heimatkreises
Beitrag anhören: mawdh-2006-genesis.mp3 (873,06 KB)
Aus mir is was worre
Edith Brünnler, Ludwigshafen
He-a, aus mir is was worre. Des hätt a känner gedenkt, domols im Hemshof …
Vor ugfähr drei Johr hot des agfange. Do hot mich moin Chef zu sich gerufe un hot gsaat: „Sie haben sehr gute Arbeit geleistet. Alle Achtung! Ich könnte Sie mir durchaus in einer höheren Postion vorstellen, nur Ihr Outfit …“.
Do haww’ich die Jeanshosse in de Schrank geraamt und hab mer drei Koschdiemcher gekaaft: in Dunkelgrien, dezendem Beige un Anthrazit – des dät immer elegant wirke, hot die Verkoiferin gsaat.
„Henn se dich jetzt soweit?“, hot moi Froindin gfroocht. Awwer ich hab gelacht un hab gsaat: „Jo, des sin doch bloß Klamodde! Des verännert doch net de Mensch!“.
A – moin Chef, der hot sich gfräät. Der hot mer dann Rhetorik-Kurse empfohle, dass ich lern iwwer nix zu redde, awwer dodefu viel un mit jedem. Er hot gsat, des braucht mer, wammer Karriere mache will. In emme annere Kurs henn se mer gezeigt, wie mer Hummer isst, un dass mer’s Besteck vun auße nooch inne nimmt un so. ’S war schun intressant. Ich mään, fer moi Froindin haww’ich do nadierlich kä Zeit mer ghabt. Des waren jo alles Owendkurse. Awwer die hätt des sowieso net verstanne.
In dere Zeit war ich aach oft uff so After-Work-Parties. Des mit dem Hummer hab ich do allerdings net gebraucht. Do gebts meischtens doch eher Hähncher- bähncher – all you can eat, die Kategorie. Des Kloore an so’re After-Work-Party is, du braugscht dich net umzustelle. Du triffscht die gleiche Leit wie im Gschäft, die redden iwwer die gleiche Sache – es is nur gut. Un du kannsch Kontakte knipfe mit Heechere, wääscht, un die helfen der dann weiter nooch owwe.
Johoo, ich hätt mich schun als a gern mit moinere Froindin getroffe, awwer helft mer des weiter? Nä! Alla!
Un noch’m dridde Englischkurs hawwisch dann a uff Gschäftsrääs gedirft. New York – Sao Paulo – hi un zurick.
In New York, do hawwisch den American Way of Life kennegelernt. Also des geht so: Jeder froocht dich, wie der’s geht, awwer eigentlich interessiert’s kä Saun un du muscht immer bloß saache: „n’good“ – un bleed grinse. Des is so schä ääfach. Bei uns, wann dich änner froocht, do muscht iwwerlegge, was verzehlscht dem, hoscht Vertraue zu’em odder net – un do saagsch ääfach: „n’good“. In Sao Paulo, do braugsch des net. Do braugsch bloß en gude Maache fer des gebrodene Flääsch am Spieß un e gudi Lewwer un drei Sprich:
Erschtens: „Also wer so ein Essen in der Churrascaria noch nicht erlebt hat, dem fehlt wirklich was.“
Zwäddens: „Mir is schon wieder nach’m Caipi“
un Driddens: „Mein Gott sind die Menschen hier arm. Da kann man ja froh sein, wenn man nicht entführt wird.“
Uff so’re Gschäftsrääs reddsch jo bloß englisch odder hochdeitsch. Jo, un dann haww’ich mer des Hochdeitsch a fer dehääm agewähnt.
Es wirkt einfach viel professioneller. Nach der Reise hatte ich endlich ’n bisschen Luft. Da habe ich auch meine Freundin mal wieder besucht und sie in ein Restaurant eingeladen. Aber – es war ein Desaster! Als ich ihr einen Prosecco als Aperitif vorgeschlagen habe, da sagt sie doch tatsächlich zu mir: „Ich hab frieher kä klääni Reblaus getrunke, no mach ich’s heit a net. Hosch kä Geld fer’en Riesling Sekt?“
Na ja. Ich habe ihr dann von der Reise erzählt und dass ich mein berufliches Spektrum entscheidend erweitert habe – und was war ihre Reaktion?
„Hääst des, du konnsch jetzt nix mehr richtich, redscht awwer iwwerall mit?“ Ich hab ihr das nicht übel genommen. Uns trennen einfach Welten. Die eine entwickelt sich eben weiter, und der andere kann da nicht Schritt halten. Sie hat auch nicht verstanden, dass im Zeitalter der Globalisierung Flexibilität und Spontaneität gefragt sind. Erzählt sie mir doch, ihre Schwester sei mit dem dritten Kind schwanger, und der Mann werde jetzt nach Leipzig versetzt, und alles sei so schrecklich.
Da sag ich: „Das ist doch toll. Die sollen das doch als Chance nehmen. Der Mensch braucht Herausforderungen.“
Wie ich widder zu mer kumme bin, hab ich erfahre, dass se mer die Dekantierkarraff iwwer de Kopp ghaache hot. Ich hab nimmi gewisst, wer ich bin; awwer ich hab uff äämol widder pälzisch geredt.
Wo ich dann aus’em Krangehaus raus war, bin ich als erschdes durch de Hemshof geloffe, die alde Plätz suche. ’S war schun troschtlos. ’S Leinerhäusl is abgerisse, de Hemshofmarkt uff’m Gördelerplatz besteht bloß noch aus drei Ständ, un ob die Ficke Paula noch ihr Wertschaft hot, des hab ich mich gar nimmi getraut zu gucke.
Awwer vielleicht gebt’s jo do in de Näh irgendwo noch so es richtich aldes Woilokal. Do det ich jetzt gern mit Eich en Schoppe Riesling trinke. Ich hab allerdings nicht viel Zeit. Ich muss heute noch auf’n Short-Trip nach L.A., Teambuilding-Training, sorry.
Ja, sehn’er, aus mir is was worre. Ich wäß bloß net so recht, was.
2007, Kategorie: Prosa
Beitrag anhören: mawdh07-was_worre.mp3 (6,26 MB)
Zahweh
Hans Ehrhard, Gossersweiler-Stein
Mollich waarm, maiselstill, Medizingeruch in dämm elektrisch beleichte Raum. Ich uff ämme gepolschderde Eckbänkel. Schreech gecheniwwer e Daam vun de feinschde Art. In de Mitt e geduckdes rundes Dischel mit ’me Haufe Illustrierde owwe druff. Beim Houle vun dämm owerschde Schmeekerle häbb ich vestohle meer mool dass Dämel aageguckt. Nää …, bei dämm uffgedackelte Perlhingel hoscht kä Glick mit ’me G’spreech – also Gosch halte.
Kaum war ich e paar Seire weirer in dämm farwiche Heftel, schun war’s rumm mit dere Ruuch im Waartesäälche. Im Flur drauß hot mer e Kend jämmerlich heile heere. Die Deer geht uff un e Frää mimme seirene Koppduuch iwwer ehrm glatte G’sichtel kummt ins Waartezimmer vun dämm Zahdokder. An de Hand hot se ehr veheiltes Biewel hinner sich her g’fiehrt. Sie setzt sich uff de erscht beschte Stuhl un nämmt das aarme Treppel uff d’ Schouß. Dämm Biewel sinn sou die Trääne iwwer die Bäckelcher geloffe, dass mer sälwer hett mitheile kenne. Der Blick vun dere Schicki-Micki-Dam hot das vun sich gäwwe, was dann eigetroore esch: E hibsch Mädel kummt aus’m Sprächzimmer un saacht: „Der Nächste bitte!“ Jetzt häbb ich druff gewaart, dass dass junggetrimmte Schrullche dämm Tirkebiewel de Vortritt losst. Dass war in Irrdum vun meer. Die hochnäsich Madam steicht uff un stolziert deere Sprechstunnegehilfin hinnenooch.
Weil dass Biewel sei Zahwehbäckel mit aller Gewalt uff die waarm Bruscht vun seiner Mudder geprässt hot, missen die Schmärze noch gre(i)ßer worre sei. Aus Erfahrung wääß mer jo, dass Wärm dass Zahweh nit klänner macht. Dämm Kerlche sei Kerperle hot rechelrächt gebebt.
Nochre Weil die gleich Szene nochemool: „Der Nächste bitte!“ Jetzt weer ich draa gewässt. Ich häbb dämm Tirkefrääle e Zääche gäwwe, sou, dass sie jetzt an de Reih weern. Sie guckt e bissel veduzt un geht mit ehrm Klänne zum Zahdokter nei.
Sou um die acht Woche speerer fahr ich im Kreisstädtl in dere 30 km-Zone Richdung B 10. Uff ämool sähn ich das Zahwehbiewel un soi Mudder uff’m Trottwa lääfe. Im sälwe Moment hänn die Zwää mich in meim Golfel erkannt. Sie gucken mich aa un lächlen; un das Lächle esch meer ehrlich vorkumme.
2007, Kategorie: Prosa
Kein Audiobeitrag verfügbar!
Schaad
Lieselotte Kast, Gönnheim
’S hätt’em so gut g’falle hier. Mit denne Kurpälzer is er gonz schnell zum Lache kumme, awwer er hot halt e Oostellung g’sucht, mideme sichere Verdinscht. Die Dachwohnung im „Pälzer Hof“ war klää un billich, wenn ma net so g’frore hätt, ’s Holz zum Heize war gonz schää deier. Kaum ham se sich e bissel oigericht, die Mudder un er, do hot er sich beim erschde Kabellmäschder gemeldt, awwer en zwedde Kabellmäschder hots leider schun gewwe. Do is er glei noch zum Kerchemusiker, un wie er dem beim Orgelspiele zuguckt, wie der die Teen wie anneme Gummi aus de Daschde zieht, do hot er sich net halde känne un zu arg gelacht, un des war net gut.
De erschde Kabellmäschder war vun soim Vorspiel beoindrukt, awwer wie er’n zu de Proob vun de Hofkabell mitgenumme hot, do ham donn die Musiker gelacht iwwer den junge Kerl, wie der doher kummt, sich sofort ons Klavier setzt un gonz doll zu spiele oofongt, ob mit Noode odder ääfach so aus em Kobb raus. Wie er donn endlich beim Kurferscht vorspiele gedirft hot, is der a hochbegeischdert vun soim Spiel, un voller Bewunnerung hot er zu’m g’saat: „Ich habe gehört, dass ER in München eine Oper geschrieben hat“, un sofort hot er druff g’saat, dass des soin allergreeschder Wunsch is, hier in de Kurpfalz e Oper zu schreiwe. Er hätt halt domols schun e klää bissel frieher do soi misse, wie die Kurpälzer e neies Theader oigericht hänn, sogar de Lessing hawwen se dezu gewunne, un der is tatsächlich kumme, awwer net long, do is er widder gonge. Froocht net warum.
Die Kurpälzer wollden all mitredde und ’s letschde Wort hawwe. Genau so is es em Wieland gonge, dem sin die selbschtg’schriwwene Theaderstickelcher vun denne Kurpälzer iwwer de Kopp gewachse, awwer ER hätt donn blooß soi gudi Musik dezuschreiwe misse un schun wärs e Oper gewest, des Orchesder war nämlich tatsächlich mehr als wie gut un sogar berihmt.
Klavierstunde hot er gewwe dirfe, un do hot er donn sei Kompositioone dezu gemacht, do e Sonat, do e Liedel. Sogar zwee Kinner vum Kurferscht hot er unnerricht, dem junge Graf hot er sechs Variatioone iwwer e Menuett g’schriwwe un wie er endlich soi Present, also die Bezahlung, hole sollt, fer die Noode, fer de Unnerricht un fer des, dass er als Klaviersolischt mit großem Erfolg ufgetrede is, so war’s e goldni Uhr. Am libschde hätt er alle Uhre, die ihm schun statt Geld gewwe worre sin, an soin Hossebund gebunne, dass ma sieht, dodevu hot er schun genug. Des war halt net gut. Des Rondo, wo er de Comtess komponiert hot, is vorg’spielt worre, in einer Gala-Akademie, sogar vun ihre selber, un des war schää un gut.
Wie er vun de Familie Weber nach Kirchheim-Bolande zu de Prinzessin Caroline mitgenumme worre is, do hot er a glei e paar Arie un Symphoni’e aus soim Vorratskefferle rausg’sucht. Die hät nämlich e gonz gudes Orchesterle g’habt un do is dann jeden Owend bis in die Nacht noi musiziert worre. Nach Worms hawwen se’n mitgenumme un nach Oggerschem, wo die Kurferschdin gern un oft residiert hot. Doo e paar Daag un doo e paar Daag, so richdich freindschaftlich war des, awwer deswege hot er donn a kaum Geld häämgebrocht, un jetzt merkt ma, dass do noch ebbes dehinner war: Die Äänd vun denne Webermädcher hot soo schää g’sunge un dere hot er aa Klavier un G’sangsunnerricht gewwe, in die hot er sich verlibbt.
Ball war er rundum bekonnt, die Leit hawwen en zum Esse oigelade un sich gfräät un ihrn Spass g’habt wonn er kumme is. Awwer a die zwee Hofkabellmäschder ham sich net long die Kepp verbreche misse was fer’n Poschde ma dem begabde Kerl am Kurferschliche Hof gewwe kennt. Als Kammerkompositeur hädden sen gern bei sich g’habt, awwer de Kurferscht hot soi Entscheidung alsfort nausgschoowe. Die Briefe aus Salzburg vun soim Vadder sin immer ugeduldicher worre. Er sollt nach Paris fahre un dort soi Glick versuche, awwer er hot kä bissel Luscht in so e billischi, wagglischi Kutsch zu steige un fortzufahre, wo er un die Mudder jetzt viel besser bei Freinde, fer’s Klavierstundegewwe unnergebrocht sinn, un wo er bei dere liewe Familie Weber so gern oi un ausgonge is. De Vadder wird bees. Er hot doch den Kerl fortg’schickt, dass er orndlich was in die Familie oibringt. Awwer de Kurferscht hot vor lauder Erbschaftsgroom nach Bayern gemisst und alles Onnere vergesse un mir arme Pälzer hocken bis heit
– soo doo.
2007, Kategorie: Prosa
Beitrag anhören: mawdh07-schaad.mp3 (4,76 MB)
Gratwannerung
Hermann Josef Settelmeyer, Lingenfeld
D’ Oma werd achtzich un ich kann net mit. Meer ischs sou was vun schlecht schun seit ännere Woch. Noch emol en Samsdaach verschleicht, en Sunndaach un en Feierdaach, dann endlich ruf ich aa im Krankehaus un sell sofort kumme. Mit em Chefarzt war ich mol in de Schul. Wu duts weh? Er wiecht ernscht un bedenklich de Kopp: „Du bleibscht do!“ Gott sei Dank! Wammer sou do hängkt, macht Krankehaus kä Angscht. Infusione, Tablette, bal gehts besser. „Negscht Woch derfscht hääm!“
Warum wern pletzlich mei Bää sou dick? Widder muss ich mich iwwer e elend langes Wocheenn wegrette. Mondaachmorchens kummt de Chef sofort rei. Ultraschall, dann määnt er: „So was hat noch kein Arzt gesehen!“ Ich selwer leech in dem Moment gar kän Wert druf, ebbes zu hawwe, was noch känns gsähne hot, un was es eichentlich gar net gibt: totaler Blutstau an ännere Stell, wu sich normal nix staut. Wichtiche Organe fallen aus. „Mer dun dich ins Klinikum. Die hän annere Meechlichkeite!“
Elend langie Fahrt im Sanitätswache. Ich heer, wie se beroten un Umweeche fahren, dass es jo kä Erschitterunge gibt. Irchendwie fiehl ich: Es isch ernscht, douternscht. Aakunft. Ultraschall, CT, dann steh ich zwää Stunn im Bett uf em Flur rum. ’S isch eklich kalt. „Ich guck emol, was lous isch“, sacht e Krankeschweschter. Glei druf kummt se zurick: “Do vorne stehn mindeschtens zeh Ärzt um ehr Röntgebilder rum un kinnen sich net trenne!“ Ich wär liewer gsund als uf die Art intressant.
Sie schiewen mich wu nei. E Zimmer misst’s sei, awwer ich sähn blouß Umrisse, alles weit weg un wie durch Newel. Mei Fraa b’sucht mich. „Ich glaab, ich bin arch krank!“ Sie kämpft, beherrscht sich, awwer lang kann se sich net halte. Träne schießen: “Mer sellen uf e Wunner hoffe!“ Wunner sinn selde. Mei Krankheit aa, operiere uumeechlich. „Gell, ehr lossen mich net ääfach sterwe!“ Ich sach’s zu me junge Dokter, wu grad newer meim Bett steht. „Mer machen, was mer kinnen“. Ob’s langt?
Kernspin. Scheint’s kinnen se net glaawe, was se sähnen, drum glei druf noch emol Kernspin, jedesmol unner ferchterlichem Krach e Stunn imme enge Rohr. ’S Wunner gschieht. Vielleicht als äänzigschter vun sechs Milliarde Mensche häww’ich e Anomalie, wu en Versuch meechlich macht, den Blutstau ufzuleese, wann ach mit viel, viel Risiko. Intensivstation. Im negschte Bett e altie Fraa mit ämme Herzinfarkt. Die hot’s gut. Nooch zwää Daach un ämme eigeplanzte Stent derf se hääm. Ich lich immer noch uf Lewe un Dout, kriech sou scharfe Verdinnungsmittel ins Blut gejacht, dass der feine Kanal vun ännere Schmerzspritz, wu ich vor ännere Woch kriecht häb, jetz noch en Bluterguss gibt, grouß wie en Fußballe. Mei Adere bleiwen dicht, kännie platzt, kännie rinnt, kä Hirnblute oder schunscht was Ähnliches. Ich halt durch. Die Ärzt aa. ’S werd grad sou viel frei, dass die Organe widder aafangen zu schaffe.
Ich kriech net mit, wie lang ich do bin. Vier Daach warn’s, erfahr ich speeter. Dann uf d’ Station. E klää Apparätel surrt gemietlich iwwer meim Kopp, uf e merkwirdich beruhichendie Art fiehl ich mich ufghowe. Dreimol am Daach wern Sticker zeh Ampulle Blut genumme, des Summgerät denooch eigstellt, die Blutgerinnung gerechelt. Esse, trinke, alles im Bett. Vier Woche uubewechlich liche. ’S Kreiz hot sich längscht abgewähnt weh zu dau. Die Fieß wern houchgelecht. Junge Buwe un Mädle lernen an mer Bää binne. Mit ehre froindliche Uubekimmertheit sin se mer die Liebschte.
Pletzlich: „Hääm!“ Hääm? Ich verschreck. Was will ich en dehääm? De Rollstuhl hilft, ’s Auto steht direkt vor’m Eigang. Dehääm langt mers grad fer nei. Training. In de erschte Woch schaff ich’s vun de Kich ins Wohnzimmer, zurick erscht widder nooch zeh Minute Erholung. D’ Woch druf pack ich schun de Gaarde. Ich kann mich e Verdelstunn hiehocke uf de Stuhl mit wäächem Polschter un dann allää widder zuricklaafe! En Schauer laaft mer de Buckel nunner. Des war’s, was ich mer gewinscht häb, wie ich sou schwer geleche war: wennigschens lewe, widder aus em Bett kinne, dehääm mit de Fraa unn de Kinner e bissel in de Gaarde setze, verzehle! Ball geht’s sogar um’s Haus, dann um de Block.
Jetzt, drei Johr druf, e Berchtour: Mit de Säälbah houch un dann en ewener Weech uf mei geliebtie Hitt. Ewe! Wie kann ich blouß geglaabt hawwe, der Wech wär ewe! Laufend geht’s ruf un runner. Frieher häww’ich des nie gemerkt, heit isch’s fascht uuiwwerwindlich. Immer widder muss ich Pause mache. Was soll’s? Ich schaff’s! ’S letschte Mol häww’ich zwää Stunn gebraucht, jetzt finfe. Na un? Was sin finf Stunn? Was isch mei totalie Erschepfung, was sinn mei Blose an de Fieß un des Blei in de Knoche geche den uuendliche Glicksstrom, wu mich iwwerschwemmt in dere herrliche Luft zwääehalbtausend Meter houch iwwer’m Meer, umringt vun Gletscher un schneeweiße Gibbel: Ich bin widder do! Un wie schun sou oft in meim Lewe häww’ich ’s Gfiehl, dass es irchendwu irchend ebber arch, arch gut mit mer määnt.
2007, Kategorie: Prosa
Beitrag anhören: mawdh07-gradwannerung.mp3 (5,87 MB)
Die Tulp
Helga Schneider, Kaiserslautern
„Kann jemand von euch eine Tulpe aus dem Garten mitbringen? Wenn’s möglich ist, mit der Zwiebelwurzel?“ hatt die Kinnergäärdnerin gefroot, wie se geschdern iwwer Friihlingsblumme gereedt hadden. Kääns vun de Kinner hatt sich gemeldt. Er hatt e Weil iwwerleejt. Doch uff äämol war’s ’m grad, wie wann die Oma gesaat hett: Ei, Rico! Do hatt er langsam sei Händche in die Heeh geschob.
„Rico, du! Das freut mich aber!“. Die Kinnergäärdnerin hatt sich e bissje erunnergebickt un hatt ne mit glänzische Aue angeguckt.
Speeder hatten er un die Mama dann im Gaarde e schääni, roti Tulp erausgesucht. Heit morje bevor se in de Kinnergaarde gefahr waren, hatten se se ausgegrab. Er hatt gar net so aarisch viel helfe känne. Mim Häckelche un mit de Oma ehrm roschdische Gaardemesserche hatt die Mama lang gestochert un gebohrt, bis se die Tulp mit alle Blädder un aa die Zwiwwel mit de weiße Werzelcher aus’m Borrem hatt. Dann hat se die Tulweplanz vorsichdisch zwische vekrumpelt nass Zeitungsbabier ins Butzäämerche gestellt. Im Auto hot’s Äämerche nochher, dass es nor net umfalle kunnt, hinner’m Fahrersitz newer der Mama ehre Handdasch un seim Ruchsäckelche gestann. Dorch de Kinnergaardehof durft er’s traa. Fescht mit zwää Hänn hatt er’s vor sei Bauch gehall. Dodebei hann die kihle Blädder vun dere Tulwebliet alsemol – neegscht wie de Oma ehr Hänn – sei Gesicht gesträächelt. Owwacht basse! Bloß net stolwere, hatt er gedenkt un war Schrittche fer Schrittche uff die Deer zugang, die wo die Mama uffgehall hot.
Un jetzt hocken alle Kinner do uff ihre Stihlcher im Krääs um sei Tulp. Ruhisch sitze bleiwe sollen se un gucke un horche. Die Tulp deet ne vielleicht ebbes vezeehle.
Was se de annere Kinnere vezeehlt, wääß er net. Er denkt dran, wie er un die Oma vorsjohr e paar Daa noh seim Geburtsdag die Tulwezwiwwele im Gaarde gesteckt hatten.
’S war an dem Dag, wo die Mama so geheilt hat, weil de Babba morjens all sei Klääder un aa sei Computer in sei Auto gepackt hatt un fortgefahr war.
Middags war die Oma kumm. Sie hatt e Plastiksäckelche voll Tulwezwiwwele mitgebrung. Er wääß noch, wie nochher im Gaarde de Oma ihr Finger ää Loch ums anner in de uffgehäckelt Grund gebohrt hatt. In jedes vun denne diefe Lecher hatt er – schää mit de Spitz noh owwe – e brauni Zwiwwel ninngeschob. Un die Oma hatt die Lecher zugescherrt. „Rico, du werrscht siehe, im Frihjohr, wann’s widder warm werd, do blihen unser Tulwe so schää wie die do uff dem Bild. Das denkt mer net, was aus denne braune Zwiwwele erauskummt“, hatt die Oma gesaat. Un sie hatten minanner ’s Bild mit denne wunnerschääne rote un gääle Tulwe betracht, wo uff das Plastiksäckelche druffgeneeht war. Das Bild hot er noch. Bei seine Bilderbicher. Die Oma hatt’s ’m sellemols an dem Säckelche abgeroppt.
„Ich sehe aus wie ein roter Trinkbecher.“ „E roter Eierbecher“. „Eine Schifahrerkapp“. „E umgestilpt Hiitche“. „E Glas voll Kerschesaft“. „Ein Glas Rotwein“. „Ich bin schön“. „Ich war im Gaarde“. „Mich hat de Rico gebrungen“.
Die Kinner vezeehlen schun de annere, was ne vorhin die Tulp gesaat hot. Ganz still hockt er dezwische. Heert net, wie die Kinnergäärdnerin leis „Rico?“ pischbert. Will nix saa. Nää. Gar nix. Bloß noch e bissje denke. An die Oma. Die Tulp do. Er will se widder planze. Nochher. Noo’m Kinnergaarde. Sicher werd ’m die Mama helfe. Planze will er die Tulp dann an das hellbraun Holzkreiz, wo jetzt die Oma drunner leijt.
2007, Kategorie: Prosa
Beitrag anhören: mawdh07-die_tulp.mp3 (5,18 MB)
Drunner
Gerd Becht, Edenkoben
Gehe kamma iwweraal
in dere Strooß uff’m Asphalt –
obwohl drunner Plaschderstää sinn.
Uff denne hot ma se
zammegedriwwe.
An de Händ kamma sich halde
unn drigge un sträächle enanner
in dere Gass –
wu se ehr Keffersche gschleppt hänn
zum Sammelplatz.
Kigge un speele kinn’ die Kids
do sogar uff’m Trottwa,
un gehn nitemool aus’m Weech
wamma passiert –
domols hänn se nunner in de Rinnstää gemisst
dass se besser noch owwe grieße kinn’
zu dere Rass uff’m Trottwa.
Aalehne kamm’ sich
an de warme Wänd vun de Haiser,
ehrm neie Butz –
wu se domols de kalde Schwääß
vun de Händ abgewischt hänn.
Un en geeler Stern esch mit’n gange.
Uff dem Platz kammer heit un morche danze
un sich drehe, schunggle un juchze
ganz uschuldich uffem neie Danzbodde –
wu se sich gsammelt hänn
vor de Hunde
unn’m Gebell vun de Uniforme.
„Fuck you“ spriehen se heit uff e Deer
un die Leit dren klaachen
iwwer sou e frechie Sachbeschädichung.
„…verrecke!“ hot domols am Eigang gstanne.
Schun Okdower 40 war’n d i e Haiser
in de Palz leer.
Gehe kammer in denne Gasse iwweraal.
Awwer im Dunkle,
wammer nix meh sieht,
kummen ehr dotschwarze Ääche
aus de Deere
huschen iwwer’m Plaschder
newer em her
an die broggliche Wänd lang.
Un ehrn geele Stern leicht nit am Himmel,
er brennt em im Gsicht!
2007, Kategorie: Lyrik
Beitrag anhören: mawdh07-drunner.mp3 (2,26 MB)
Am Enn
Renate Demuth, Kaiserslautern
Barfuß dorch die Naacht geerrt
All die Angscht enausgeplärrt
Uffgegawwelt, weggeschberrt
Ab ins Heim
Schlapp unn schloggrich, vorgebeicht
Längscht schunn nimmi fleecheleicht
Kollert, schbauzt unn säwert meischt
Blut unn Schleim
Dreizeh Kinner großgezoo
Zwää – die sieht ma alsemoo
Hann kää Zeit halt; ungeloo
Net wie du
Kopp dief unne, Bligge leer
Fraa, redd kää dumm Zeich doher
Heitsedaas hat’s jeder schwer
Gebb jetzt Ruh
Schdill gehall, mach bloos kää Krach
Uffgeheert met Weh unn Ach
Das veschlimmert nor die Laach
’S Bett is warm
Flure lang, e jeder gleich
Fieß so lahm, Gesichder bleich
Wer do rauskummt, is es Leich
Gott erbarm
2007, Kategorie: Lyrik
Beitrag anhören: mawdh07-am_enn.mp3 (1,50 MB)
E kläänes Wunner
Gisela Gall, Bad Dürkheim
kään Platz fer Wunner
heit
wu mer alles wääß
alles kann
de Mann uff’m Mond
kää Märche
Robodder schaffen
in ääm fort
uhne schlapp se mache
un schlaue Kiehlschränk
bschdellen selwert
de Noochschub
mim Handy im Hossesack
aagekoppelt an die ganz Welt
Werder krischen Flischel
weit weg
is net mehr weit weg
doi Stimm
iwwer hunnert Keerchtirm
blitzschnell an moi Ohr
zwische Zahle un Tabelle
blieht uff moim Monidoor
wie e exodischie Blumm
doi klää Liewesgedicht
so klää so stark
’s is wie wann uff äämol
alles verzauwert wär
die Veschel peifen vergnieschder
die Stern leichden heller
moi Herz schlacht Borzelbääm
’sch glaab
meer zwää erlääwen grad
e kläänes Wunner
2007, Kategorie: Lyrik
Beitrag anhören: mawdh07-kleenes_wunner.mp3 (1,42 MB)
Nuff uffs Schloss! 175 Jahre Hambacher Fest
Albert H. Keil, Dirmstein
Was welschern sich die Menschemasse, riesegroß,
vun Neistadt nuff nooch Hambach uffs marode Schloss!
Sie rufen „Freiheit“, „Volkshoheit“ un „Äänichkeit“,
un dann un wann schwenkt änner ’n schwarz-rot-goldne Fahne.
’S wärd dischbediert, die Stimm is laut, de Kopp gliht hääß,
un jeder, was fär annre gut is, besser wääß.
Bloß äänich sinn se: Jetzt is allerheegschdi Zeit!
Un immer mäh gehen rum mit schwarz-rot-goldne Fahne.
Seitdämm sinn hunnertfinfesibzich Johr ve’bei,
wie domols iss es Wädder trucke ausgangs Mai,
uffs renovierde Schloss nuff sträme dun die Leit,
wu owwe driwwer weht ’n schwarz-rot-goldne Fahne.
Die Prominende rääsen a(n) aus viele Orde,
’s wärrn lange Redde g’halde, voll mit große Worde:
Wie gut’s uns doch in Deitschland gehje deet grad heit.
Un owwe driwwer – schlapp de schwarz-rot-goldne Fahne.
Wann d’ hi(n)guckscht nämlich, wie’s de Mensche wärklich geht,
noot siggscht, wie schlecht’s um Freiheit un um Gleichheit steht.
Ach dief in unsre Herze is de Wääch noch weit –
hopp, widder nuff uffs Schloss zum schwarz-rot-goldne Fahne!
2007, Kategorie: Lyrik
Beitrag anhören: mawdh07-nuff_schloss.mp3 (1,98 MB)
De Glaswerfel vun Mannem
Siegfried Laux, Heddesheim
Du net do voriwwer eile,
du e bissel do verweile
vor dem Werfel aus Glas.
War’n doch all mol do gewese,
Hersch un Blum un wie se heeße
uff dem Werfel aus Glas.
Hawwe aach gelacht, gehannelt,
uff de Planke rumgewannelt,
die vum Werfel aus Glas.
Un wo sinn se dann gebliwwe,
wo fer eich do druff geschriwwe
uff dem Werfel aus Glas?
Alle in de Dod getriwwe –
’s gucke unser Spiggelbilder
aus dem Werfel aus Glas.
2007, Kategorie: Lyrik
Beitrag anhören: mawdh07-glaswerfel.mp3 (964,72 KB)
Gsundheitsreform
Toni Ostermayer, Rödersheim-Gronau
Gsundheit: unser hegschdes Gut
Reform: aus Alt mach Nei …
Wommer die zwää zamme dut,
hääßt’s dann: ewisch junges Blut?
Des kann jo wohl net sei.
Schun gar net, wann die Bolidik
’s Reformprogramm erstellt.
Fer Kranke kummt’s jetzt knippldick:
Der Gsundheitsfonds, des „Määschderstick“,
schlickt nämlisch u’grad Geld.
Wu Geldung, Geld, wu Macht regiert,
is die Moral am Bode –
Dass dene Bonze nix bassiert,
sin längscht schun grindlisch renoviert
sogar die Zeh Gebode.
Bei Krieg un Terror uf de Welt
fließt – außer Blut – die Knete
„Friedensengel“ – u’bestellt –
reformier’n verbrenndes Feld
mit Panzer unn Rakete.
Gsundheit, unser hegschdes Gut
un Lewensluscht unn Frääd –
Gott erhalt’s! Un ruhisch Blut!
Packt disch – reformbedingt – die Wut,
dann peif druff – grad selääd!
2007, Kategorie: Lyrik
Beitrag anhören: mawdh07-gsundheitsreform.mp3 (1,58 MB)
Daache denooch (für Andrea, verstorben 1976)
Johanna Schmidt, Mannheim
Daache denooch –
irgendwie hell – uhne Licht,
Wordhilse imme G’dicht,
annerscht als alles vorher,
voller G’dange bloß leer,
Schdrossebohnkreische, G’schrei,
Lärm, an de Ohre verbei.
Uffene Aache, die seh’
un net mol en Bruchdääl verschdeh’.
Fieß, die laafe am Schdigg –
zwä Schritt vor, drei z’rigg.
Daache so blass, so verschwumme
hawwe, was war, mitg’numme.
Daache so hell – uhne Licht
berge dei liewes G’sicht.
2007, Kategorie: Lyrik
Beitrag anhören: mawdh07-daache_denoch.mp3 (1,46 MB)
Blaggisch Sunn
Norbert Schneider, Rehborn
Die ganz Zeit war er do,
der dunkle Blagge
in de Wohnstubb uff de Dabeet,
wo rer als klääner Bub,
wie rer noch nit
richdich lääfe konnt,
met seine Fingercher
immer annegeritscht ess,
fa sich se halle
weje dere Stuf.
Jetzt ess er fort …
Alles ess nei dabezeert,
alles frisch gestrech,
alles piggo-bello.
Wie werd die Wand
wirrer schee hell,
wann eerscht die Sunn
met ehre ganze Kraft
uff die sell Stell fällt!
Dann leicht alles!
Awwer,
kann e Sunn
heller strahle
unn mieh Licht gewwe
unn wärmer mache
wie e Blagge vun
klääne,
verschwitzde,
babbische
Fingercher …?
2007, Kategorie: Lyrik
Beitrag anhören: mawdh07-blaggisch_sunn.mp3 (1,56 MB)
Zum Heile
Helma Schönthaler, Kaiserslautern
Ich glaab,
es geht langsam,
awwer sicher, met mer
die Bach enunner!
Mei linkser großer Zeh
dut weh,
in meim Maa rumbelt’s
wie net gescheit,
in meim Kopp scheinen
Hornessle zu wohne,
un mei Hoor stehn
uff Krakeel!
Jetzt fehlt’s bloß noch,
dass mei Mann saat,
das war alles Inbildung
un es wär’n schun Leit
dodraa gestorb!
Wann er das werklich saa’e deet,
dann deet ich em all
die Wehwehcher winsche,
die wo mich jetzt so quelen,
un noch e paar dezu!
Awwer,
der saat nix,
kaa Wort, nix!
Typisch Mann!
2007, Kategorie: Lyrik
Beitrag anhören: mawdh07-zum_heile.mp3 (981,82 KB)
’S Erschdemool
Bernd Vanselow, Böhl-Iggelheim
Kannscht dich erinn’re,
als klänner Bu wollscht, wie alle annere,
in de Baggerweiher enausschwimme.
Awwer du hoscht dich net getraut
un die annere hawwen dich ausgelacht.
Des war dei Erschdemool.
Aach die Sunndaache kannscht net vergesse.
Stunnelang sinn die annere mit ihre Bonanzaräder
die Strooß hoch un runner an dir vorbeigefahre.
Du hoscht zugugge misse, weil des Rad zu deier war.
Un die annere hawwen gelacht,
wie beim Erschdemool.
Un dann, als junger Mann, hoscht dich verliebt
in des Mädel, in des aach all die annere verbliebt ware.
Du hoscht all dein Mut zusammeg’numme
un ihr en Liebesbrief zug’schdeckt.
Am nägschde Daach uff’m Schulhof
is fer dich die Welt unnergange.
Alle annere hawwen dein Brief gelese
un sie hawwen iwwer dich gelacht,
wie beim Erschdemool.
Heit sitschd dehääm un waadscht uff dein Bu.
Er is schwimme gange …
… mit de annere …
an de Baggerweiher …
2007, Kategorie: Lyrik
Beitrag anhören: mawdh07-erschde_mol.mp3 (1,43 MB)
E pälzer Welträäs
Gerd Runck, Landau
’s esch A’fang Juni, en Zeitpunkt, wu die Daache noch zimmlich lang sinn. Mer treffen uns – vier Mann houch – morchens in aller Frieh an de ILE DE FRANCE in Landaach; vun do aus starte mer mim Audo. Knapp e halwi Stunn speerer sim’mer schun an unserm erschte Ziel: in Gleisweiler, im PÄLZISCHE NIZZA. Vun do aus ess jetzat numme en Katzesprung niwwer uff die GOLAN-HEEH, BERMUDA-DREIECK saachen manche ach zu dääre direkt am Ortsei’gang vun Frankweiler gelechene Wei’wirtschaft. Se trinke krieche mer um die Uhrzeit noch nix, awwer do kumme mer jo immer wirrer emol anne.
Nooch Frankweiler, u’gfehr nooch de halwe Streck Richtung Alweschweiler, fahr’mer nääweniwwer, halten, steichen aus un genießen den dolle Ausblick ’nab in d’Äiwening, wu sich in de erschte Morchesunnestrahle die PÄLZISCH TOSCANA präsentiert; nit satt sähne kim’mer uns schier an dem wunnerschäine Bild, awwer schließlich häm’mer jo noch allerhand vor uns un missen weirer. In Annweiler dann halte mer ’s zwättemol a’ un steichen zum zwätte Mol aus: De SCHIPKA-PASS – er hääßt wirklich sou; der schmale Durchgang nääwich de Quääch – kim’mer narre uff unsre Fieß passiere, mim Audo esch dorte kä Durchkummes.
Zu unserm negschde A’fahrtspunkt geht’s glei hinnich Annweiler d’Ewwerschbach nuff, drowwe rechts ab, an Gousch (Gossersweiler) vebei un durch de KAUKASUS weirer bis an de Berwartstää bei Erlebach. Wissawie vum Hans Trapp, dem alte Raubritter seine Burch, kraxle mer sticker 200 Meerer steil de Baijch nuff, bis mer vor dem runde Turm vun KLÄÄ-FRANKREICH stäihn. Die Virtelstunn Veschnaufpaus, wu mer uns jetzt gunnen, duht uns all mäh wie gut. De Wääch zum negschde Etappeziel fiehrt uns iwwer Dah’ in en Birmesenser Stadtdääl, wu genausou hääßt, wie en Baijch im Sinai-Gebirch, nämlich HOREB. Uffem HOREB hänn johrzehtelang die Birmasenser Fußballer gekickt, d i e Klub, wie die Schuuchstädter zu ehrm FKP saachen. E Stippvisit, un schun steire mer iwwer die B 270 Lautre a’. Die bissel länger Streck nitze mer aus far ’s zwätte Friehstick; dodefor häm’mer schließlich jo unser Wurscht und Keesweck mitgenumme; ebbes Trinkbares häm’mer nadierlich a’ debei.
Uff de Vochelweh bieche mer links ab un drehen – genau wie uff unserm Pla’ vorgsähne – unser Runde durch KLÄÄ AMERIKA: ILLIONOIS-PLACE – KANSASSTREET – WASHINGTON-SQARE – GEORGIA-CICLE – FLORIDA-LOOP – CONNECTICAT. COLORADO, CAROLINA un CALIFORNIA-AVENUE – DELAWARE-LOOP – ARIZONA, ARKANSAS un ALABAMA-STREET – ARIZONA-BOULEVARD un von do aus iwwer die PARISER-STROOSS in d’Innestadt. In de LAVANDÉE (däs esch die Mühlstroß) schnaufe mer e paar Mol dief ei’, awwer vun Atlantikluft kä Spur! Denooch geht’s in d’Oschtstadt, wu uns die KRIM(M) intressiert, e Stadtvirrtel zwische de Mannemer un de Fischer bzw. Altewoochstrooß, souwie siedlich devu NEI-RUSSLAND, e gräißres Wohngebiet zwische Eisebah’strooß un Messeplatz.
Aus Lautre haus, geht’s durch de Pälzer Wald un ’s Lambrechter Dahl naus in d’Vorrerpalz. In Neistadt, nit weit vun de Poscht, paijke mer, schaffen uns niwwer uff die anner Strooßeseit un lääfen e Stick de ÄGYPTE-PAAD, e ganz schmal Gässel, nei un wirrer serick ans Audo. Weil mer gut in de Zeit lichen, erlauwe mer uns a’schließend im „Kloschterstiwwel“ in Nirrerkirche jetzat e vedienti Meddaachspaus. Nooch ’me a’stännische Pälzer Rumstick mit Beilaache un ämme spritziche Nirrerkircher Schloßbaijch-Rieslingschorle, rausche mer nunner uff Reederschem; dorte esch nämlich e ganzi Strooß lang HOLLAND dehääm!
Rund e halwi Stunn brauche mer vun Reederschem bis uff Friesnem: Die Mäichlichkeit, uff unsre Duur dorte die INSEL KRETA, e Iwwerbleibsel vum alte Doorf Friesnem a’sepeile un außerdem ach emol in den Stadtdääl INSEL CUBA neisegucke, losse mer uns nit entgäih.
Nooch denne zwää Abstecher ins Mittelmeer un in d’Karibik halte mer uns weirer freehlich, fresch und frei an die Neeh vum Rhei’: Zwische Neihoffe un Altrip macht uns die BLAUE ADRIA, en sauwrer klarer Baaresee, direkt Luscht, ehr nassi Bekanntschaft se mache, awwer känner vun uns Helde hot dra’ gedenkt, sei Badhosse mitsenemme! Alsfort – e kiehles Glas Bier im Strandhotel esch ach e Erfrischung; ’s wär jo velleicht a’nit grad ’s Richtiche geweßt, sich mime volle Bauch ins Wasser se stirze.
Dreizeh, virrzeh Kilemeerer weirer siedlich, in Speyer, bsichtiche mer nääwich em „Dum“, wie die Speyremer zu ehrm Kaiserdom saachen, de EELBÄÄRSCH (Ölberg), e relichiösi Skulptur, un denooch dieh’mer im Speyrer Weschte KAMERUN en Bsuuch abstatte. E bissel weirer eß zu unsre drittletschte Station, de TIRKEI, ännre Wohngechend ime Außevirrtel vun Wörth. Tirke herre mer awwer wahrscheins mähner getroffe wie do, wam’mer statts an Germerschem v e b e i uff Germerschem n e i gfahre weern!
Mittlerweil geht’s langsam em Owed zu. Mer saachen em Siedoschtpalzeck adschee, fahrn durch de Behwald Richtung Nordwescht un kummen iwwer Kannel – Haijxe – Offebach uff Houscht, däß wu jo – wie mer all wissen – de Häämetort vun unsre jetziche Deitsche Wei’keenichin Katja esch. In de Houschter Gemaijgung b’staune mer, nit weit vum Mausturm, de GRAND CANYON, en u’gfehr 250 Meerer langke nei a’gelechte Houhlwääch mit meererhouche Steilwänd. Ää Doorf weirer, in Essinge, kurve mer noch durch die SPANIER-Strooß, un dann …?
Dann wird sich uff de Wääch gemacht
vum letschte Stick vun unsre Walz,
un wie’s in Landaach Neine schlacht,
do häm’mer die halb Welt betracht
an ä m m e Daach – blouß in die Palz!
2007, Kategorie: Preis des Kultur- und Heimatkreises
Beitrag anhören: mawdh07-paelzer_weltreis.mp3 (8,56 MB)
U(n)gerecht
Bernd Hambrecht, Ludwigshafen
E fremdi Stadt, e fremdes Land,
e fremdi Sprooch, kä Buch zur Hand
wo’s Nödigschde erklärt drin wär.
So guck un such ich hie un her.
En Haufe Schüler um mich rum,
die sin gelangweilt, gucken dumm.
Ich soll bei dene junge Jecke
fer Land un Leit Intresse wecke.
Jetzt regents aa noch wie aus Küwwel,
s’ schwimmt so viel Dreck, es wird em üwwel.
Die Teenies fluchen Mord un Dood,
mim Stress hab ich mei liewi Not.
Weil mer Kultur vermittle muss,
besteige mer aa Tram un Bus.
De Führer ham mer net getroffe;
war klar – mer hän uns halt verloffe.
Me Mädche wern beim Cola-hole
de Pass, es Geld un’s Händy gschtohle.
Zwä Schluris nützens Chaos aus
un büxen aus der Bande aus.
Die Unnerkunft is viel zu klää,
mer kriggen aa kä Esse mää.
Weil mer zu spät erschiene sin.
Ich dääl mein Proviant mit de Kinn.
E Bett is in de erschte Nacht
mit siwe Kerl druff zsammgekracht.
De Hotelier verlangt Ersatz.
Verfüg ich üwern Euro-Schatz?
Mit wollen in die Busse steige,
die fahren net, die Fahrer streike.
Zu Fuß e grossi Stadt durchmesse
mit Kinnerschuh – des kannscht vergesse.
Me Girl halt wej(e)me Kaugummi
en City-Cop e Knöllche hie.
Ihr Daschegeld kann des net bringe.
So muss halt widder ich eispringe.
Dann werd aa noch de Jüngschde krank;
Ich hab Tablette, Gott sei Dank.
Die helfen net – es is e Qual.
Ich bring den Buu ins Hoschpital.
Des heeßt, ich muss morjens um Viere
de Chef, die Eltern informiere.
Was des bedeit kammer sich denke,
ken Mensch will mir Vertraue schenke.
Jetzt will mer mich fer all die Sache
verantwortlich un schuldich mache.
Debei war alles vorgecheckt
genaa un dibblich ausgeheckt.
Ich weeß net ob sich des geheert,
dass alles sich geh mich verschwört.
Ich hab doch alles gut gemäänt
un war schun manchen Stuss gewähnt.
So manchi Nacht geht mir’s so schlecht.
Also, ich fin des net gerecht,
dass mir im Draam so’n Mischt passiert –
ich bin doch längscht schun pensioniert!
2008, Kategorie: Lyrik, Platz 9
Beitrag anhören: mawdh08_u_gerecht.mp3 (2,44 MB)
Nie umsunscht
Rolf Büssecker, Beindersheim
Wettbewerb steht vor de Dier,
so, wie jedes Johr
un wie immer nemm ich mir
widder ebbes vor.
Vor mir leit e Blatt Babier,
aarich lang bleibts leer,
weil ich halt ganz ääfach spier,
desmol do werds schwer.
Plötzlich hab ich e Idee
un dann leg ich los,
awwer wie ich des so seh,
is moi Chance net groß.
Doch hab ich aach in dem Johr net
Erfolg mit moiner Kunscht,
wammer Pälzisch schreibt un redd,
dann is des nie umsunscht!
2008, Kategorie: Lyrik, Platz 8
Beitrag anhören: mawdh08_NieUmsunscht.mp3 (3,78 MB)
Große Uffgawe – klänni Welt
Albert H. Keil, Dirmstein
Du froogscht dich alsmol: Warum dut de Herrgott so viel dulde?
Do erbt de äände ’n Haufe Geld, de annre nix wie Schulde.
Wann du emol allmächdich wärscht, deedscht vieles besser mache,
Deedscht Not abschaffe, Hunger, Lääd un dausend beese Sache.
Bei däär geeb’s bloß noch Frääd un Glick un schäne, liewe Wärder,
Kä(n) Diewe, kä(n) Betriecher mäh, kä(n) Raiwer un kä(n) Märder,
Märr missden all, weil du’s so willscht, uff Hass un Kriech ve’zichde,
Märr braichden nimmi Bollezei un nimmi die Gerichde.
Uff dich hot lang märr schunn gewaat! So änner kännt märr brauche –
Wann die Rezepte, wu d’ ve’kinscht, dun wärklich ebbes dauche:
Doi Nochbern licht im Krankehaus, märr dut se obberiere
Un mi’me Stick vum Kerber ach die Seel ehr ambudiere.
Grad gecheniwwer wohnt e Fraa, die hot ehrn Mann ve’lore;
Drei klänne Kinner ziecht se uff, stickt drin bis an die Ohre.
Zwää Haiser weider ’n Vadder suucht ve’zweifelt Trooscht in Flasche,
Die Dochder hoddem leergeraamt fär Heroin die Dasche...
Du meggscht wie unsern Herrgott soi, meggscht Wunner mol vollbringe?
Wann d’s richdich a(n)fangscht, sollt därr däss ganz sicher ach gelinge:
Wach endlich uff un schieb beiseit doin Vorhang un doin Lade,
Uff dich hot nät die Welt gewaat – doi Strooß dut uff dich waade!
2008, Kategorie: Lyrik, Platz 3
Beitrag anhören: mawdh08_grosseUffgawe.mp3 (2,13 MB)
Moi Palz dehääm
Siegfried Laux, Heddesheim
Es zieht mich niwwer iwwern Rhoi,
dorch’s pälzer Land zu laafe,
moi Freed, kennts norre meglich soi,
wär mir net abzukaafe.
Moi alde Bää fallts awwer schwer,
sinn halt zu viel geloffe,
de Deiwel hol sell bees Maleer,
wo nix meh’ is zu hoffe.
Do packt moi Fraa mich an de Hand,
sie weeß wohie m’r gehe
un zieht mich zu de Bicherwand,
dort, wo mei Pälzer stehe.
Die stehe do in ääner Reih,
mir Lewensfreed zu bringe.
In meiner pälzer Bicherei
fangt a(n) mei Seel zu singe.
Sie singt un schwingt im pälzer Laut,
in dem moi Dichter schreiwe,
in Mudderschbrooch, mir so vertraut,
sie will mir Heimat bleiwe.
Mit Witz, Humor im Dichterwort
dut sie dich reich beschenke,
un bisch de aach an fernem Ort,
du bleibscht doch annre henke.
Die Lina Sommer mit dir lacht,
’s grießt dich aach Karl Räder,
Gerd Runck ä Riesefreed dir macht,
de Münche Paul kennt jeder.
Net zu vergesse Glücksteens Hanns
mit soine Reimereie,
’s Lewe war for ihn än Danz,
moin Dank dät ihn jo freie.
Jetz her e Fläschel pälzer Woi,
ich loß de Korke knalle,
mir gucke in die Bicher noi,
so duht mir’s heit gefalle.
Zuletschd adschee ihr scheene Drääm
in moiner Palz dehääm.
2008, Kategorie: Lyrik, Platz 4
Beitrag anhören: mawdh08_moiPalz.mp3 (83,66 KB)
Zieh e Schal um de Hals
Relinde Niederländer, Homburg
Zieh e Schal um de Hals,
nemm e Scherrm mett, s’iss Reen gemelld,
komm nett so schbääd heem,
ich mennes noor guud.
. . . Nää, so werr ich nie!
Ess dei Deller leer,
de Schbinnad iss frisch aus’em Gaade,
was ich koche, kann ma esse,
ma macht kenn Orrwesse.
. . . Nää, so werr ich nie!
Lern, du lernsch noor fa dich,
wenn ich mool die Aue zumache,
machscht du se uff,
du werrscht noch an mich dengge.
. . . Nää, so werr ich nie!
S’iss lang her, Mudder,
falls de vunn owwe runner gugge kannscht:
Lach nett,
de heerscht dich schwäädse:
Zieh e Schal um de Hals,
nemm e Scherrm mett, s’iss Reen gemelld,
ich mennes doch noor guud.
. . . Mei Dochder will nie so werre wie ich,
saat se.
2008, Kategorie: Lyrik, Platz 6
Beitrag anhören: mawdh08_ziehESchal.mp3 (1,87 MB)
Hääm(l)ischi Lieb
Toni Ostermayer, Rödersheim-Gronau
Liggscht do wie gemolt
vun leichter Hand
mit Schwung voller Charme verspielt
scheinscht fascht se schwewe
wolkegleich
un doch sediefscht verworzelt
nimmscht Licht uf vun owwe
un Farwe
versinkscht in Groo
versträäscht himmlisch Bloo
leichscht manchemol glutfeierrot
Verstehscht zuseheere
kennscht ’s Sträächle vum Wind
Gesaisels Gsumms un Gezwitscher
verhasst sin der Lüge
ehrlicher findscht
’s elend Gekrächz
vun de Krabbe
sammelscht gern zamme
was nufzus geht
Glockegelait
Gsang
gemurmelt Gebet
Bei der riecht’s verbrozzelt
wann reif die Zeit
en Duft nooch Keschde Gequellde
Schlehe Treschder neie Woi
e Wonne in doinere Neh se soi
gar Luscht uf Lierik dut sisch melde
Isch laaf
yes I love
un fin disch so glor
isch fiehls
in my heart
so zart
Isch mag ja isch lieb disch
mit Haut un mit Hoor
vun Neustadt bis Derkem
mei
Haardt
2008, Kategorie: Lyrik, Platz 5
Beitrag anhören: mawdh08_maemischiLieb.mp3 (2,28 MB)
Ordnung muß sei
Gerd Runck, Landau
De Sekredäär vun Zumbelstää,
der schreibt ans Landratsamt en Brief:
„Mer hänn“, sou schreibt er, „im Archiv
känn Platz far unser Akte mäh.
D’Regale, die sinn iwwervoll,
vum Speicher bis zum Heizungsraum
esch nimmi durchsekumme kaum
vor laurer Ordner. E Kuntroll,
e Iwwersicht esch nimmi do
un stännich kummt – vun V bis U –
en Stouß vun neie noch dezu,
vesperrn die Gäng un d’Deer zum Clo.
Mer hänn uns folchendes gedenkt:
Waß älter esch wie hunnert Johr,
däß kriecht de hiesich Männerchor
far d’Altbabierkram-Sammlung gschenkt.
Drumäwe geht an Sie die Frooch,
eb Sie mit ei’vestanne sinn,
daß mer, wie gsaacht, vefahre kinn
un daß ’s känn Stunk gitt hinnenooch.“
E halb Johr druff schun kummt vum Amt
de Bscheid: „Ehrn Pla’ esch wirklich gut!
Narr wäck demit, waß hinnre duht
un waß aus Uraltzeite stammt!
A ja . . . mer weisen noch druff hi’
– daß alles ach sei Ordnung hot:
Sie machen vun dem ganze Schrott
noch ewwer nausfliecht e Kopie!“
2008, Kategorie: Lyrik, Platz 2
Beitrag anhören: mawdh08_ordnungMuss.mp3 (1,48 MB)
Fanbrief
Karin Ruppert, Speyer
Paul Münch, Erzdichtervatter Du,
heit schick ich Der en Fanbrief zu.
Nexscht Johr hot jo Dei groß Gedicht,
Dei Hauptwerk „Pälzisch’ Weltgeschicht“
e Jubiläum: Hunnert Johr!
U’sterblich, luschtich, wohr un klor!
Was määnscht dann heit: Is unser Palz
mehr Paradies wie frier als?
Guck mol ais Dei’m Olymp erunner!
Es gebt jo manches Technikwunner,
Compjuder un so manche Bosse,
die hettscht Der mol net drääme losse!
Mir Pälzer henn als net viel g’hatt
un heit: Mer werren mehr als satt.
Du glaabscht net, was die Leit jetzt treiwe,
fer maacher, derr un schlank zu bleiwe.
Do lehnt jo ab so mancher Depp
die Griewewerscht un Lewwerknepp,
un Broote, wu vum Fett so triefe . . .
Na ja! Mer henn Alternative,
Gemies, exotische Salat,
un neies Obscht, en wohre Staat!
Nor ebbes, mään ich, gebts jetz halt,
was Dir als Neierung gar net g’fallt:
De Duwack werd jetz so verdeifelt,
dass mancher Pälzer grad verzweifelt.
Was hot de Duwack kenne biete!
Allää die schääne rosa Bliete
uff mannshoch stolzer griener Staud’. . .
Jetz werd er kaum noch aagebaut.
Do hoscht Dich frieher nooch em Esse
zurickgelehnt, un ganz gemesse,
gemietlich ’s Peifel aa’gezindt –
Heit hääßt’s, es Raache is e Sind,
weil’s alle Leit in denne Lüft’,
un grad die Kinnerle vergift’t.
Un mir gedenken noch die Große,
wie se Rauchringle fer mich blose.
Ich mään, es greeschte Gift is jetz
die U’gemietlichkäät un Hetz.
Ich mään, es Beschte an de Palz
is, dass mer aa die annre als
mit ihre klänne Macke ewe
aushalt, un losst se aa noch lewe.
Wann’s emol gar net funktioniert,
werd aa mol g’schännt un dischbediert,
mer bumbert mit de Faischt uff Dische,
’s werd mol e beeses Wort gekrische,
dann awwer hääßt’s „Na allaa“ saache,
des helft es Bescht, die Welt ertraache.
Fer unser Lewe recht zu feire
braucht’s wie beim sieße Woi aa Säure.
So is die Palz: Kraftvoll un sieß,
fer uns schun fascht es Paradies.
2008, Kategorie: Lyrik, Platz 7
Beitrag anhören: mawdh08_Fanbrief.mp3 (2,71 MB)
Das Samenkorn
Hermann Josef Settelmeyer, Lingenfeld
Thema mit drei Variatione
Ein Samenkorn lag auf dem Rücken,
die Amsel wollte es zerpicken.
Aus Mitleid hat sie es verschont
und wurde dafür reich belohnt.
Das Korn, das auf der Erde lag,
das wuchs und wuchs von Tag zu Tag.
Jetzt ist es schon ein hoher Baum
und trägt ein Nest aus weichem Flaum.
Die Amsel hat das Nest erbaut;
dort sitzt sie nun und zwitschert laut.
Variation 1 (Allegro)
Im Gaarte licht e Samekorn.
E Amsel meechts gern fresse,
do sieht se grad en Recheworm
un hot des Korn vergesse.
Der Same licht net lang do rum,
schnell sieht mer n Worzle zieche
un bal steht do en grouße Baam,
de Amsel zum Vergnieche.
Sie hupst druf rum de ganze Daach,
un dut ehr Liedel singe,
vum Giwwel aus voll Lewensfrääd
heerschts hell ins Land naus klinge.
Doch pletzlich werds re annerschter
im Friehlingswind, im laue,
sie sammelt Moos un derres Gras,
fer mit e Nescht zu baue.
Net lang druf lichen Eier drin
un do draus schluppen Junge,
ball hän se zamme um die Wett
mit ehre Mamme gsunge.
Die Mutter lernt se alles aa,
hot ääns ach net vergesse:
Die Same lossener in Ruh,
ehr nemmen Wärm zum Fresse.
Variation 2 (Andante, moll)
E klännes, armes Samekorn
werd vun re Amsel gfresse.
Nie wachsts jetzt zu me Schlehedorn,
s isch hie un schnell vergesse.
Doch trauert aa des Amselkind,
wu sich e Nescht will mache,
weils weit un breit kä Bäämel find.
Des isch „des Samens Rache”!
Variation 3 (Allegro/Presto)
Kind, merk der des bis in dei Grab,
du deinre Mutter traue:
Säch niemols je des Äschtel ab,
wud druf dei Nescht willscht baue!
2008, Kategorie: Lyrik, Platz 1
Beitrag anhören: mawdh08_samenkorn.mp3 (2,56 MB)
De Robert is nimmie do
Manfred Dechert, Ludwigshafen
Außer Konkurrenz
Do de Platz is leer
do des Blatt is leer
Eener wo de merksch –
der do fehlt
unn Dich frosch: Wo
bische
do oder dort
Do newer Deiner Wolk
e Sonnestrahl
so leicht uff emol
Do uff Deim neie Schtern
gucksch runner sasch
do fehlt doch ebbes
Ewe – so e Gedicht wie Deins
Do in dere Nacht
do in dem Dram
do in dem Moment
denksche als mo on des
wie de Robert gschreb hot
vun sorer Angscht awwer
aa vun some Glick
Do de Platz is fer Dich
unn wann ich in denne Schternehimmel
guck nuff Dei Schtern
denk ich mer
do fehlt doch ebbes
do fehlt doch eener
Anmerkung:
Das vorstehende Gedicht ist eine Hommage
an den im Jahre 2006 verstorbenen
Mundartdichter Robert Schultz, der mehrfach
zu den Preisträgern dieses Wettbewerbes gehörte.
2008, Kategorie: Lyrik
Beitrag anhören: mawdh08_DeRobert.mp3 (1,67 MB)
1944
Wilfried Berger, Lobsann/Elsaß
S’esch fascht schunn dunkel unn klänne Näwwelfetze lichen uff de Wisse.
Mer Kinner hocken barfießich uff de Bachbrick unn waarden uff d’Nachtglock.
Mucksmaiselstill si(nn) mer.
Do huschen aus’m Nachtschatte iwwer zwanzich Mummelg’stalte ’s Wissepäddel rabb.
Heere duuscht d’niggs.
Häijchschtens, dass änner mol huschte muss.
Jetzt dräbblen se iwwer ’s Blaschder, ve(r)zottelt unn mied mit houle Ääche.
Vor lauter Bart sähnscht kaum noch ’s G’sicht.
Jetzt rasselt e Kett unn d’Holzdeer vunn de Barack newers Millers werd uffg’schdouse.
Ganz nooh schiewen se sich an uns ve(r)bei. Sie stinken nooch nassem Filz unn Lauspulver. Jetzt sinn se dränn. Ma(n) heert, wie’s rumpelt uff de alte Diele.
Jetzt rasselt wirrer d’Kett. D’Wachsoldate rächene Zifgarett, unn wie d’Nachtglock leit, missen mer hääm.
Am negschte Moorche esch Sunndaach. Do missen se nit schaffe unn Grääwe aushäijwe.
Dränn heerscht d’se rumore unn e paar vun denne kannscht sähne, wie se durch’s Gitter uff d’Strooß gucken.
Änner glotzt mich als a(n).
Ich häb e bissel Angscht! ’s esch doch en Russ!
„Vor denne muscht uffbasse“, hot de Unkel g’saacht, „die sinn wie’s Viehch!“
De Nikolay-Schmidt hott’s ach gemäänt unn gfroocht, ebb’s näijrisch wär, dass mer die ach noch durchfiedre missen.
De Russ guckt immer noch. Sei(n) hooriches Maul ve(r)ziecht sich unn sei Ääche hänn uff äämol en wasseriche Glanz. Er saacht ebbes unn streckt zwää Finger aus em verressene Hängsching durch de Stacheldrooht.
Neischeerich kumm ich als neher. Do lacht er e bissel unn zeicht mer sei Zäijh!
Wie ich noch neher kumm, do sähn ich, wie er mer ebbes G’schnitzeltes zeicht.
Er häijbt’s in d’Häijch, unn do sähn ich uff emme Brettel drei Holzhiener picke.
Unn wie ich uff ämol lache muss, do strahlt er iwwer’s ganze G’sicht.
„Kardoschka?“ froocht er unn runzelt d’Stern.
De ganze Daach gäijhn mer die bloo unn rout a(n)gemoolte Hiehner nit aus em Kopp.
Unn wie oweds de Unkel d’Saugrumbeere kocht, ward ich, bis se wääch sinn unn häijb mi’m Schierhooke de Deckel vum Weschkessel houch.
Nooch äänre Weil häb ich vier dicke Grumbeere uff’m Borrem liche unn waard, bis se nimmi sou hääß sinn.
Dann steck ich se mer in de Housesack unn renn, dass mich de Unkel nit sieht, bis vor an d’Bachbrick an’s Millers ehr Barack.
Ich muss e Zeit lang gucke, bis ich en wirrer kenn.
Dann geh ich anne zu em unn drick em die Grumbeere durch’s Gitter.
In de houle Hand fangt er se uff unn gebt Owwacht, dass jo niggs runnerfallt.
E ganzi Woch häb ich en mi’m Unkel Schorsch seine Saugrumbeere fiedre misse, bis ich die drei Hiehner g’hatt häb, wu gepickt hänn, wann mer’s Holzbrettel im Krääs gedreht hot.
E paar Daach lang häb ich se ve(r)steckelt. –
Speerer häb ich se dann de Kathrine-Mutter gezeicht.
Awwer em Unkel Schorsch nit!
2008, Kategorie: Prosa, Platz 1
Beitrag anhören: mawdh08p_1944.mp3 (3,82 MB)
Mer määnt’s jo bloß gut
Edith Brünnler, Ludwigshafen
He-a, geht’e eich als a so? Do määnscht’s gut mit de Leit un was isses End vum Lied? Du krigscht’s äfach net gedankt.
Nemme mer mol die junge Nochbersleit, wu vor e paar Daach newer uns eugezooche sin. An sich ganz liewe Leit! Sie hot mich a glei zum Kaffee eugelade, dass mer uns e bissel näher kennelerne, hot extra en Keeskuche gebacke, nooch’m Rezept vun ihre verschdorwene Großmutter. Ach, war der drugge! Wahrscheunlich kennt die Fraa heit noch lewe, wann se net an ihrm ägene Keeskuche verschtickt wär. Des hawwisch erre agsaat. Ich mään, ich bin jo do de Deitsche Michel, gell!
„Katrin“, hawwisch gsaat, „ich geb Ihne mol meu Keeskuche-Rezept. Sie werre sehe, des is hunnertmol besser.“ Die war gonz sproochlos vor lauder Frääd. Tja, nur des is dann a so gebliwwe bis heit. Die red kä Wort mehr mit mir. Leit gebt’s. Un debei – a, mer määnt’s doch bloß gut.
Links vun uns, es Huwers, die wohnen jo schun länger do. Denne ihr zwää Buwe sin praktisch bei mir uffgewachse – uff de annere Seit vum Zaun nadierlich, awwer trotzdem – bei dem Gschrei, was die immer im Gaade gemacht hän, do hosch gemäänt, die stehen bei uns im Wohnzimmer. Awwer mer secht jo nix, mer will jo ken Streit. Die Klügere gebt nooch. Ja, so bin ich. Wu die dann letschd Johr Fuchzeh worre sinn, die Freckling, do hänn die so Planze in de Gaade gsetzt, spät noochmittags, ’s war schun fascht dunkel. Ganz klä ware die un die Blätter henn ausgsehe, wie so Händ mit fünf Finger. Newer die Eib henn se se geplanzt, dasse jo käner sieht. Awwer seit ich mer uffem Flohmarkt des Nachtsichtglas gekaaft hab, do macht mir so schnell käner mehr was vor. Meun näggschter Griff war zum Telefon. A, glaawen Ihr, die planzen den Hanf, fer sich Pullover draus zu stricke? Der Bolezischt war arg ufreundlisch, bloß weil ich meun Name net saache wollt. Awwer mer will jo kän Ärger mit de Nochbarn. Mer määnt’s jo bloß gut.
Wu der Strääfewache dann kumme is, hawwisch mich glei hinner meun Kerschlorbeer gschtellt – ich hätt den jo schun längscht rausgemacht, des hässlich Ding, awwer es sieht dich halt käner hinnedro, wääscht. Bloß, wu der Bolezischt dann gemäänt hot, do hätt wohl jemand schun Halluzinatione, bevor der Waldmääschder, den wu die Buwe geplanzt henn, iwwerhaupt blieht, do bin ich donn ins Haus gange. Des muss ich mir net aheere, nur weil ich mich um meu Mitmensche kimmer. Mer määnt’s jo bloß gut. Un zu allem Iwwerfluss redden es Huwerss jetzt a nix mehr mit mir. Wie die do druff kumme sinn, dass ich des gewese seu kennt mit derre Azeig, des is mir bis heit e Rätsel.
Odder de Herr Kreiselmeyer am End vun de Strooß – do wu frieher es Renners gewohnt henn – wu der eugezoche war, nooch eme Verteljohr hot der Gaade ausgsehe – Ihr machen Eich kä Bild. E Riesegrundstick un bloß Ukraut – Ukraut, wu’d higeguckt hoscht. Des hot mer in de Seel weh gedoh. Es is jo awwer a schwer fer en Mann, allä so en große Gaade zu versorge. Ich hab dann gewaad, bisser in Urlaub war un bin niwwer gange. Ich hab jo noch de Schlissel vun de Fraa Renner ghatte. Vier Daach hawwisch do driwwe gschafft. Ich hab als ausgsehe wie e Marsmännel, wu ich des giftische Ukrautvernichtungsmittel gschpritzt hab, awwer annerschd wärscht denne Planze net Herr worre. Dodefier hot’s donn aa widder schä ausgsehe. Fascht so wie der japonische Gaade vun de Fraa Renner. Wu er dann aus’em Urlaub zurick war, bin ich niwwer zu’m un hab freudestrahlend gsaat: „Herr Kreiselmeyer, in dem Gaade wachst die näggschte 20 Johr kä Ukraut mehr.“ Ich hab gedenkt, der krieht en Herzkaschber. Der hätt jo mol vorher saache kenne, dass er en Nadurkoschtlaade hot, wu er des Ukraut fer deier Geld verkaaft. Awwer nä, do redden se nix mit ääm un wann mer’s dann gut määnt, isses a verkehrt.
Kennen Ihr eigentlich die Fraa Mechtersheimer vunn schräg geggeniwwer? Die is jo so fleißisch. Fünf Kinner hot se großgezooche – un dann seh ich doch derre ihr’n Alde mit re Annere unne am Rhoi uff re Bank. Was die do gemacht henn, so Werter nimmt eune anständische Frau wie ich gar net in de Mund. Ich mään, seunere Fraa hawwisch’s nadierlich saache misse. Des war ich re äfach schuldisch. Ach Gott, war die fertisch. Ihre hotter nämlisch gsaat ghatte, er wär gschäftlich unnerwegs. Ich hab se dann getreescht un hab gfroocht, ob s’en vielleicht vernoochlässigt hätt, weil er sich e Anneri gsucht hot. Ich mään, mer will jo bloß helfe. Awwer wu se mich do dann nausgschmisse hot, hawwisch mich a nimmi um des Ganze gekimmert. Des muss ich mer jo net adue. Do määnt mer’s gut un dann so was.
Es hot sich iwwerischens später a ohne mich uffgeklärt. Des war der gar net. Awwer diese Ähnlichkeit. Des hätten Ihr a net ausenanner halte kenne.
Ja, un jetzt waad ich halt druff, dass jemand neier herziegt. Wonn so gar käner mehr mit em redd, des is schun bitter. Moiner saacht immer: „No loss halt die Leit in Ruh!“ Awwer ich kann doch net newedro stehe un zugucke, wie die ganz Welt um mich rum in Scherwe fallt. Do muss mer doch helfe. A, mer määnt’s jo bloß gut.
2008, Kategorie: Prosa, Platz 1
Beitrag anhören: mawdh08p_merMaents.mp3 (4,97 MB)
Wann die Tande kommt . . .
Renate Demuth, Kaiserslautern
„Onkel und Tante – das sind Verwandte, die man am liebsten nur von hinten sieht.“
So werd in seller Oberett iwwermidich geläschdert.
Mer hann kä Zores gehatt met unserer Vewandtschaft. Die Leitcher ware in Ordnung – allegar. Kä schrohe Mannskerle voll Nauwe, kä Flabbes, kä Hewwel, kä Dollbohrer, kä beese Weibsleit mit nix wie Ferz im Härrn, kä Babbdruschel, kä Tulla, kä Schrappnell. „Alles in Budder“ hätt ma san känne, awwer wann zu dem Haufe Fett noch jemand uff Deiwel komm raus bei jeder bassende unn unbassende Geleechenhäät sei eichenes Fett dezugewwe muss, was ma a noch schlucke soll, leit’s emm doch alsemo schwer im Maa.
Sie hat’s jo nor gut gemennt. E grundehrlichi, treiji Seel war se, unser aldi Tande, de Oma ehr Schweschder, awwer in allem e bissje zu iwwergenau, so e Hunnertfuchzichprozendichi, noh auße hin noch
erstaunlich gut in Schuss, im Innerschde awwer – so isse uns halt wäje ehrm Geduns vorkomm – ve-druckelt unn veknorzelt wie e Stick johrelang im hinnerschde Winkel vum Scheppche gelaacherdes Holz. Anno dunnemols hat se ne lärer net kriet, denne vornehme, stramme Borsch, der wo ehr so ganz arich gefall hätt. Weil se awwer die Aansprich in Bezuch uff ehr Zukinfdicher net erunnerschrauwe wollt, hat se se ewe enuffgeschraubt unn iss Diakoniss wor. Sie war net nor glaiwich wie mer; sie war fromm in der Art, dass, wär se net prodeschdandisch gewehn, ma gesat hätt: „Sie is päpschtlicher wie de Papscht.“
Mindeschdens eemo im Johr isse uns besuche komm. Do hat se immer arich wirdevoll uffem Stuhl gethront unn hat met Intresse unn greeschdem Ernscht so sellem unn jenem gefrot, fa glei druff zu alle Antworde ehr Senf dezusegewwe imme Tonfall, als hätt sie die Weishäät met Leffele gefress. Uff die Art unn Weis hammer jedesmo unser Fett abkriet. Alleen schun ehr „Hochdeitsch mit Striefen drein“ war aanstrengend. Bei uns is nämlich geredd wor, wie uns de Schnawel gewachs war unn normalerweis hat sich kenner freiwillich es Maul verrenkt, schun gar net in de eichene vier Wänn. Trotz denne Widrichkääde hammer unser Beschdes gebb, awwer so ebbes wie Stimmung is schun deshalb net uffkomm, weil die Tande so luschdische Sache wie Witzjer unn Schnoges aanscheinend iwwerhaupt net gekennt hat.
Ich war e kleenes Kind – wie alt genau wääß ich nimmi. Besonnersch gefreit hann ich mich net uff denne Besuch, weil’s do erfahrungsgemäß nie was se lache gebb hat unn all metnanner nor strack unn steif met uubewechliche Gesichder erommgesitzt han. Do isses mer schnell langweilich wor. Awwer es war enner in de Familie, der wo offensichtlich noch wenicher begeischdert war wie ich. Das war mei Onkel Kurt. Der hat nämlich – ich hann’s genau geheert – gesat: „Wann die kommt, geh ich fort.“
Unn dann war se do. Sie is widder mit ehrm schwarze Kefferche aangeräst komm, was bedeit hat, dass se gäre iwwer Naacht bleiwe dät unn sie hat brätbeenich met dorchgedricktem Kreiz ehr Platz uffem bequemschte Stuhl ingenomm, e Respekt forderndi Erscheinung in denne dunkle Kläder, wo bis uf de Boddem gang sin. Nor das gestärkte, kunschtvoll in unzähliche kleene Welle geleede weiße Haibche iwwer ehrer strenge Frisur met demm exakte Middelschädel hat e Spur Hellichkäät in die Dieschdernis gebrung.
So e bissje Hellichkäät hätt de Gespräche a gut gedun, awwer dodruff war net se hoffe. Sich met de Tande se unnerhalle – das war e dodernschdi Aangeleechenhäät. So zäh, wie de Hebdäg als am Holzleffel babbt, hann sich die Minudde gezoh.
Irchendwann hat mei Onkel e Gähne, wo’m aus diefschder Bruscht uffgeschdie is, hinner seiner Hand veschdeckele misse.
„Selwer schuld! Hasche dann dodal vegess, dass de fortgehn wolltschd, wann die Tande kommt?“ So hann ich gedenkt unn, wie Kinner so sin unn weil ich em doch uff die Spring helfe wollt, hann ich ne grad emoo laut unn deitlich draan erinnert, was er am Vordaa gesat hat: „Wann die Tande kommt, geh ich fort.“
Noch heitsedaas krie ich alsemo se heere, wie ich mei armer Onkel oms Hoor so furchtbar blameert hätt. Awwer wer jetzt glabt, demm hät’s die Sproch veschla, der hat sich geschnerrt. Während die Oma, de Oba unn all, wo noch debei ware, vor Schreck starr wie die Eelgetze do gehuckt hann unn debei doch vor lauder Veleechenhäät am liebschde in das Mauseloch näwe de Stää*) gekrawwelt wäre unn die Blicke vun de alt Tande so eisich wor sin, dass es emm geschuckert hat, is mein Onkel Kurt – so meer nix deer nix – e Ausredd ingefall, unn zwar e absolut geniali. Die war so genau noh meim Geschmack, dass ich mich met aller Gewalt am Rieme hann reiße misse, fa net vor lauder Freid memme Jukser in die Luft se huppse.
„Tande, ich hann vesproch, wann du kommscht, geh ich fort, fa in de Bäckerei feiner Kuche unn Tort se kaafe. Do hasche doch bestimmt nix degää.“
Die Tande hat – Gott sei Dank – nix degää gehat, ganz im Gäjedääl. Die is uffgetaut, is munder wor wie nie unn die hat gestrahlt wie e Batscheemer, nor viel feiner, weil das Haibche oms Gesicht das Strahle uff wunnerbari Weis vestärkt hat zu was ganz Besonnerem.
An eener Tour hann ich de Tande ehr freindliches Gesicht aangucke misse unn so, wie se jetz war, hann ich se uff emoo richdich gääre gehat.
Mei bedauernswerder Onkel awwer hat sich, ob er wollt odder net, uff denne ziemlich weide Wäg in die Bäckerei mache misse, domols noch ohne Audo, unn so isses uns zum Schluss an demm Nohmiddaa unvehofft noch so richdich gut gang.
*) Stää = hölzerne Stiege im Haus
2008, Kategorie: Prosa, Platz 4
Beitrag anhören: mawdh08p_wannDieTande.mp3 (5,49 MB)
Aus unn vorbei
Günther Hussong, Kirkel
Vor acht Johr hammer uns ’s eerschte Moo gesiehn. Nadeerlich war uns vun vornerin klar, dass irjendwann emoo Schluss sinn kennt. Nix uff de Welt iss fa immer unn ewig. Meer hann uns gesaat: „’S halt halt solang wie’s halt. Unn sellt’s emoo aus sinn, dann mache ma kenn groß Balaawer unn gehn im Gute ausenanner.“ Meer wollte eenfach e gudie Zeit metenanner hann. Ich war vun Anfang an wärklich froh, dass ich die Fraa gehat hann; unn sie misst eischentlich zugewwe, dass se ’s aa immer arisch gut bei meer gehat hat. Awwer seit gischter iss se fort! Unn ich merke schun jetzt: Sie fehlt ma.
Wie ich gischter nommiddaa heemkomm bin, hann ich gleich so e komisches Gefiehl gehat. Ebbes war annerscht wie sunscht. Ich hann die Hausdeer uffgesperrt unn bin in de Gang gang. Ehr Schlabbe hann nimmie doo gestann, ehr Kittelschorz hat nimmie an seim Hooke gehonk. Ich bin weiter in die Kisch – unn was leit dort uffem Disch: de Hausschlissel, wo ich er gebb gehat hann! Unn doodrunner e Zettelche: Ich däärfter nett bees sinn, sie wisst joo, dass das alles nett leicht fa mich wär, awwer sie hätt e feschtie Stell in Stuttgart gefunn, hätt seit e paar Wuche dort aa e neier Freind unn däät zu dem ziehe. Eerscht e Zeitlang später hann ich bekeppt, was das fa mich hääßt: sie iss fort, ich siehn se nie im Lääwe meh – unn meer iss klar woor: sie fehlt ma.
Ich gewwe joo zu, dasses zwische uns zwää als aa moo e bissje Balaawer gebb hat, awwer wo gebt’s das nett? Ich hann zum Beispiel nett leide kenne, dass se eftersch emoo ebbes unner de Debbich kehre wollt. Unn dass sie immer vor de Glotz gehuckt hat, wann ich fort war, hat ma aa nett gebasst – gää Radio hätt ich joo noch nett emoo ebbes gehat. Sie hat meer als entgää gehall, sie hätt kenn Luscht, an eener Tour dreckischie Wäsch se wäsche unn wollt deswää nett groß met ma dooromdischbedeere. Awwer trotz allem: sie fehlt ma.
Doodebei hat die Fraa bei meer nie ebbes se vemisse brauche. Was hann ich nett alles fa se geduun! Well die Nochbarschleit am Anfang gerätscht hann unn se sich deswää scheneert hat, hat se ehr Audo däärfe in mei Garaasch stelle. Morjens, wie ich uff die Arwet bin, hann ich immer zwää Tasse Kaffee fa se iwwerisch gelosst. Sie hat sogar – ohne mich se frooe - an de Kiehlschrank gehn däärfe. Unn was hat se sich iwwer de Staubsaucher gefreit, wo ich er zum Geburtsdaa kaaf hann! Wie e Batscheemer hat se an Weihnachte gestrahlt, wie ich er e neies Bischeleise brung hann unner dezu noch dreißig Euro imme Couvert geschenkt hann. Gar nett se schwätze vun de Wäschmaschien, wo se eenfach emoo zwischedrin vun ma kriet hat. Unn doch iss se fort – unn sie fehlt ma.
Heit uff de Arwet hann mei Kolleesche zu ma gesaat: „Meer vestehn joo, dass de die Flemm hascht. Awwer nemm’s doch nett so furchtbar schwer. Du bischt nett de Eerschte unn aa nett de Letschte, dem wo so ebbes basseert. So e badender Kerl wie du find bestimmt schnell e annerie.“ Ich wääß, die menne’s joo all gut met ma. Awwer trotzdem: sie fehlt ma. Unn ich mache ma halt so mei Gedanke: Wo krien ich jetzt e neiie Butzfraa her?
2008, Kategorie: Prosa, Platz 3
Beitrag anhören: mawdh08p_ausUnnVorbei.mp3 (3,97 MB)
E schee hääß Tass Kaffee . . .
Norbert Schneider, Rehborn
Person steht auf der Bühne, spricht das Wetter am Tag der Endausscheidung an und wendet sich ans Publikum, z. B.
Uah, was ess das heit so schee warm, wann ich do serickdengge on de Januar, wie ich in de Stadt war, fa im Schlussvekääf e paar Schnäbbcher se mache. Do war vleicht e Sauwerrer. Do hunn ich nix wie gemach, dass ich ganz schnell vun ääm Lare in de anner kumm sei. Trotzdem war ich nass bes neegscht uff die Haut unn was harrich do Luscht uff e schee hääß Tass Kaffee kriet. Gut, in so e normal Café wollt ich mich nit setze, das dauert mer immer so lang, bes die Bedienung kimmt, dann die Bestellung uffnimmt unn dann de Kaffee bringt. Nää, irchend so e Kaffeeshop hätt mer gelangt, wo mer uff de Stipp sei Kaffee kriet. Die Fußgängerzon enunnergeguckt, die Fußgängerzon enuffergeguckt, do siehn ich doch in stigger hunnert Meder Entfernung e Fohne met ere Kaffeebohn, wo dämbt. (reibt sich vor Vorfreude die Hände) Nix wie ab dorch dene Ree in die Richdung vun dem Tchibo-Shop.
Vor mer war e Fraa on de Reih, wo grad e Kaffee-Serwie kääfe wollt . . .
(berichtet betont langsam, mit Pausen) Unn ob das Gescherr aach spielmaschinefescht wär . . . hot se gefroot . . . unn ob’s aach e Nookääfgarandie geeb? . . . Unn wann, wie lang? . . . wollt se wisse. Dann hot se sich das Ganze noch emol in e annerer Farbkombination zeije geloss . . . Ei, die wär jo aach ganz schee . . . Awwer se kennt sich jetz nit entscheide . . . Se wollt dann doch nommol liewer ehr Mann frooe, was der zu dere ganze Sach soo deet (versucht zu bestellen): „Gun Tach, ich hätt geere e schee hääß . . .“
(berichtet betont langsam weiter) Awwer wo se jetz schummol do wär, wollt se doch emol noo dere Bettwäsch im Oogebot gugge . . . Uff wivvel Grad mer se wäsche mischt . . . Unn ob das Spannbettduch aach nit so schnell ausleijere deet unn alsfort so unneerisch Zeich . . Ei du mei liebschder Gott, in dere selwe Zeit, bes ich mei Kaffee krie, bringe anner Leit e Kind uff die Welt! (versucht zu bestellen) „Gun Tach, ich hätt geere e schee hääß . . .“
(berichtet betont langsam weiter) Unn wie das met dem Tooschder aus dem letschde Proschbektheftche wär . . . Ah, ausvekääft! Das wär awwer schad! Ob mer dene dann met dem do iwwe uff dem Regal vegleiche kennt . . Eh, do seimer awwer neegscht die Hämmeridde ums Hoor in die Gallestää geschoss! Was macht mer nit alles fa e schee hääß Tass Kaffee bei dem Sauwerrer!
Endlich war ich on de Reih unn dann hunn ich bestellt: (ist erleichtert unn strahlt) „Gun Tach, ich hätt geere e schee hääß Tass Kaffee met eme Schuss Millich, awwer kää Zugger!“ Do seet doch das Weibsmensch hinnerm Trese vun dem Tchibo-Shop: „Mein Herr, Sie können gern ein abgepacktes Pfund unseres Spitzenkaffees aus unserem Sonderangebot auswählen, dort hinten in die Mühle geben und dann zuhause das volle Aroma in aller Ruhe genießen!“ (verrollt die Augen und ereifert sich) Do hot mers awwer gelangt unn do hunn ich das Trulsche oogefahr: „Dunnerkeil, dasdoo muss mer sich emol vorstelle, jetz ess mer in eme Kaffeegeschäft unn kriet bei dem Sauwerrer, wo mer vun dem Ree bletschnass ess, noch nit emol e Tass Kaffee se tringge. Ich will se jo nit geschenkt hunn, ich deet se jo sogar bezahle. Alle Gelumbs hunner, nore kää Tass Kaffee kriet mer bei Eich. Mer määnt, mer wär in eme Kruuschlare! Do heert sich doch alles uff! Mich siehner dojinn nimmi, das stieht emol fescht!“
Met so eme digge Hals hunn ich mich dann uff de Häämweech gemach, awwer unnerweechs hunn ich on dem rore Lichtche vun de Tankuhr gesieh, dass ich ganz dringend Benzin gebraucht hunn. Ich sein dann on de neegschde Tankstell abgeboo, es war e Shell-Shop. Als Allerseerschdes sein ich eninn on die Kass unn hunn zu dem Mann hinnedroo gesaat (mit stechendem Blick und gestrecktem
Zeigefinger): „Herr Tankmääschder, bevor ich bei Eich tangge, muss ich seerscht wisse, ob mer Eier Spitzebenzin ferdich ins Audo fille kann, orrer ob mer’s bei Eich seerscht als Pulver im Kanischder
vepackt häämschlääfe unn dert oorehre muss, bevor mer’s met Genuss unn dem volle Aroma unn met eme Trichder in de Tank schirre kann!“
Der Mann hinner de Kass hot geguckt wie e Audo unn saat, er deet iwwerhääbt nit vestieh, was ich wollt, ob mer’s vleicht nit gut wär unn ob er vleicht de Doggder rufe sollt. „Wisse Se was, das macht gar nix, wann Se mer nit folche kenne,“ saarich, „schengge Se mer nore emol glei e schee hääß Tass Kaffee in, awwer halle se e bissi druff, weil de McDonalds hot Schuh-Woche, do muss ich mer e Paar Winderstiwwel hole, unn dann will ich mer hinnerher noch beim Aldi die Hoor schneire unn e paar Dauerwelle leeje losse . . .“
2008, Kategorie: Szenische Darstellung, Platz 1
Beitrag anhören: mawdh08s_eScheeHaesTass.mp3 (7,23 MB)
De Rhoi drennt so mansches
Joachim Becker, Dannstadt-Schauernheim
Als isch im Alder vunn grad mol siwwe Johr dursch Heirat in die Palz kumme bin, hot ma misch aach moiner neie Oma vorgschdellt.
Die Oma hot leischt vorgebeigt uffm Stuhl ghoggt, mit dick eigewickeldte Wasserbää, unn hot ä klägriekarierdie Kiddelscherz okabbt. Sie hot misch Klää genau beobacht, un pletzlich mim Blitze in de Aache gfrocht: „Widdu paa Grummbeere?“ Isch hann erschd ganed gewisst, was die nei Oma vun mer will.
Do aus Mannem, wo isch her kumme bin uns Redde gelärnt hab, hots des Wort Grummbeer garnet gewwe, un so hab isch kläner Knopp vor derer Oma gschdanne, unn hab erschtemol gschluggt, bevor isch mer gedacht hab, was isch hab des hab isch. Aller hab isch mim Kopp gnickt unn „joh“ gsacht. Die Oma hot uff de Kischedisch newer sich in e Dudd gelangt, unn hot mer ä paar Mazibankadoffle gewwe. Mei Endscheidung „joh“ zu denne „Grummbeere“ zu sache war also goldrischdisch un die hämmer werklisch gschmeggt.
Ä paar Woche später is moin Vadder mit mer zum Handrisch Bauer gange. Mer ware im Hof gschdanne als de Handrisch in seine schwere babische Gummistiffle uff uns zugschtappft kumme is, un gfrocht hot: „Ihr kumme wesche de Grummbeere, gell?“ Isch hab misch glei so gfräät, dass isch blitzrode Ohre griegt hab. „Kummen grad mit, die schdehn in de Scheier.“ Mir hinnerm Handrisch her. In de Scheier schdehe mar vor jede Menge Segg mit Grummbeere, ihr kenn eisch vorschdelle, mei Bewunnerung fer de Handrisch is ins unermesslische gschdigge, so rieeesegrose Segg nur mit Marzibankartoffle! So losse isch mer als Neibirger vunn Schaurumm die Palz gefalle.
Dehäm okumme hab isch denn Sack nadierlich glei uffgeknibbelt un feschtschdelle misse, was in demm riese Sack war, nämlich nix anneres als erdverkruschdede Kadoffle. Do hab isch awwer bleed aus de Wesch geguggt. Seidem wees isch, dass in de Pfalz Grummbeere ned glei Grummbeere sinn. Un dass nur e paar Meder iwwer de Rhei niwwer, er’s ä paar kleene awwer wischdische Unnerschiede gibt.
Awwer isch dät mähne, dass isch jetz enn rischdische Pälzer worre bin, denn isch ess die „rischdische Pälzer Grummbeere“, jetz wo isch ä paar Johr elder bin, liewer wie die siese noochgemachde.
2008, Kategorie: Preis des Kultur- und Heimatkreises
Kein Audiobeitrag verfügbar!
schwundinventur
odder: hans im glick
Peter Eckert, Wadgassen-Differten
verlor so noo unn noo
uff em wääsch vun dort noo irjendwann
verlor de iwwerblick unn de iwwermut
es lache wolle unn fascht ach es heile kinne
de schalk im nacke unn de mumm in de knoche
die gesundhäät im leib unn de deiwel im ranze
die dinn figur unn de brääte horizont
de blasse trooscht ‚das werd schunn widder‘
es blitze in de aue unn de dunner in de worte
verlor es gudde gedächtnis unn es vergesse kinne
die lang ausdauer unn es schnelle insiehn
es uffreesche iwwer jeder fubbes
es verschdändnis wo iwwer alles wegguggd
die leit denne er ebbes verzehle meescht
die leit wo m zuheere wolle
es wisse wohin unn wonaus
stick forr stick verlor
in de ritze zwische nit meh unn noch nit
verlor es schlechte geld unn es gudde gewisse
de schnelle gang unn s langsam klar siehn
es flinke uffasse unn s grindliche begreife
es dezugeheere sowieso unn dann ach s debeistehn
die meischte alte freinde
die meischte neie freinde
die erinnerung an die zukunft
verlor de glawe
wohr wär wohr
unn richtig wär richtig
verlor die geduld
unn vill ze vill
vun der ungeduld
verlor die zeit unn es suche denoo
verlor die antwort uff ‚warum?‘
verlor die antwort uff ‚unn jetz?‘
schwundverluscht
schad drum
degeje de hans im glick
der hat gelacht wie alles furt war
de goldklumpe unn de wetzstään
unn alles dezwische
der joo ach
der war joo ach de hans im glick
2009, Kategorie: Lyrik, Platz 4
Beitrag anhören: schwundinventur.mp3 (3,71 MB)
Vum Schwänze un Vebasse
Barbara Franke, Zweibrücken
De Kinnergaade
hätt ich geere geschwänzt
als im Kreis rumlaafe
nur net aus de Reih danze
un ich wär’s liebscht newenaus
in mei Eggelsche
des war net es Leewe
Die Schul
hat mer net schwänze derfe
des wär e Dodsinn gewest
es Kreizzeiche uf Kommando
alle Gebot „Der Engel des Herrn“
un Batschhändscher fers Schwätze
des war net es Leewe
Die Nas in de Biecher
han ich zu oft vebasst
die Vechelscher im Friehling
de Duft vum Hei im Summer
die Schwämmcher im Herbscht
die Flogge uf de Hand im Winter
des wär’s Leewe gewest
Die Summernachtsbäll
han ich net geere vebasst
e Bobbelche im Arm
die Gulaschsupp uf’m Herd
de Rotstift in de Hand
un es schlecht Gewisse im Kreiz
des war mei Leewe
Jetzert bin ich alt
muss Obacht gewwe
was ich schwänz
losst sich nimmie nohhoole
es is kee Johr an e Strick gebunn
alle Daa geht e Stick devun
des is es Leewe
2009, Kategorie: Lyrik, Platz 9
Beitrag anhören: vum_schwaenze.mp3 (2,56 MB)
Wunschlos
Albert H. Keil, Dirmstein
Moi Eltre hänn – ich war noch klä(n) –
Als G’schichde märr ve’zehlt,
Vun dänne warn die meischde schä(n),
Norr selli hot gequeelt:
E gudi Fee, so hänn se g’saacht,
Wär an moi Beddel kumme.
Sie hett ganz lieb mit märr gelacht,
Was aus de Dasch genumme.
Däss wär e Wunschlos un do deet
En Zauwerspruch druff stehje:
„Änn Wunsch vum Kind – ob g’scheit, ob bleed –
Dut in Erfillung gehje!“
Däss Wunschlos habb vun Juchend a(n)
Ich mit märr rumgetraache;
Vun frih bis owens denk ich dra(n),
Was ich fär’n Wunsch sollt saache.
Habb extra Daitsch un Relichjon
Studiert, am End noch Rechde.
Trotzdämm bringt all moi Mih känn Lohn:
Winsch falln märr oi bloß schlechde.
Erscht Hochzichfrääd un Kreißsaalweh
Moi Haldung lossen kibbe;
Wie ich am Kinnerbeddel steh,
Do fließt märr’s vun de Libbe:
„Mach, Herrgott, dass däss klänne Kind“,
So bät ich still denäwe,
„Mäh Glick wie ich un Friede find
Un leichder geht dorchs Läwe!“
Moin Wunsch is raus! E Zentnerlascht
Dut falle aacheblicklich
Märr vun de Seel; nooch Hetz un Hascht
Bin jetzt ich wunschlos glicklich!
2009, Kategorie: Lyrik, Platz 3
Beitrag anhören: wunschlos.mp3 (2,58 MB)
De Anner
Edda Kiefer, Enkenbach-Alsenborn
Von Klää uff in de Schul hammer schun so geredt:
Es war de Anner – Nä, ich war des net.
Des is dann immer so weider geloff,
nie hott es em selbscht – stets den Anner betroff.
Un es hat sich durchs ganze Lewe gezo,
de Anner hat eewisch die Leit agelo,
unseräns hott alles weit vun sich gewiss,
weil schuldig jo stets en Annerer is.
Alles was net so toll war, hat der Anner gemach,
selbst steht mer hoch driwwer iwwer der Sach.
Widderum hört mer vun nah un vun fern:
Der Anner hats – mer selbscht hätts gern.
Unseräns muss hart schaffe, dem fallt nix in de Schooß,
der Anner kriets vun vorn un vun hinne eninn geblooß.
Ob sich’s um die Karrier orrer Finanze dreht,
oder obs um de schnöde Mammon geht,
ja, der Anner is bei alle Mengenge
äfach nimmie wegsedenke.
Ich hann fer mich araus gefunn
in so mancher Musestunn:
Der Anner soll grad denke, mache un du,
Hauptsach is – er losst mich in Ruh.
Ich hann moin Platz uff dere Welt –
nur DESS isses noch was werklich zählt.
Wann ich no em Tod noch e Retourschongs hätt,
der Anner soi – nee, des wollt ich net.
2009, Kategorie: Lyrik, Platz 8
Beitrag anhören: de_anner.mp3 (1,89 MB)
Mei Lieblingsbuuch
Gerd Runck, Landau
Manche Leit hänn e Buuch,
wu se bsunnerscht gäärn lääsen,
wu se als efters emol
in d’ Hand nemmen un neigucken:
e Lieblingsbuuch.
M e i Lieblingsbuuch
– wie sell ich saache? –
mei Lieblingsbuuch
esch – leirer! – noch garnit gedruckt,
gitt’s alsou in Wirklichkeit noch garnit,
awwer ich häbb e ganz genaui Vorstellung,
w a ß far e Buuch
mei Lieblingsbuuch wär:
e Pälzer Mundartbuuch nadierlich!
E Pälzer Mundartbuuch vun meer
mit laurer gloore Gedichte,
wu ich selwerscht gemacht häbb,
e Buuch, wu alle Leit
zwäämol, dreimol lääse diehn,
vun vurne bis hinne.
Inja, s o u e Buuch mißt’s sei,
mei Lieblingsbuuch!
Allo . . . ich will’s nit iwwertreiwe:
Immer un immer wirrer
mißt änns mei Lieblingsbuuch
jo nit grad lääse,
a’nit u’bedingt zwää-orre dreimol;
awwá, s o u grouße A’sprich
duh ich garnit stelle –
äämol deht jo schun lange.
Unner uns gsaacht:
Eichentlich mißt’s iwwerhaupt känns lääse,
numme mißten’s halt alle Leit kääfe!
2009, Kategorie: Lyrik, Platz 2
Beitrag anhören: lieblingsbuuch.mp3 (2,04 MB)
Drei Nochberinne
Karin Ruppert, Speyer
Im Wingert steht e Pälzer Fraa
Se schneid’t die Rewe, bind’t se aa,
Ihr’n Hossesack is vun de Scher,
Die Stiffel sin vum Grund ganz schwer.
De Wind blost frisch ehr um die Ohre –
Grad ewe hot se richtich g’frore,
Jetz leicht e blassie, weißie Sunn’:
’s geht nauszus jetzt, mer ahnt es schun.
Jetz reckelt se sich in de Spur
Guckt niwwer uff die Kercheuhr,
Denkt: „Dass ich net die Zeit vergess . . .“
Dort geht se morche in die Mess’
Wie alle Sunndaach, geht uff’s Knie
Un setzt sich ganz aa’dächtisch hie.
Se wird gegrießt vun alle Leit.
Mer kennt sich jo seit Ewichkeit!
Zu en’re ann’re Kerchedeer
Kummt do e anner Frääle her,
Ganz krumm schun isses vun de Gicht.
Es hot e freundlich-liewes G’sicht.
Die Deer is schwer – jetz is se drin.
Do gebt die Kerchedienerin
En Kuss de alde Dante Kättel
Un ’s G’sangbuch, un en Liederzettel.
Do saacht des Frääle: „Vielen Dank!“
Un krawwelt in die Kerchebank,
Un sucht im G’sangbuch mit de Brill,
Un denkt bei sich ganz häämlich still:
„Die mit de schäänschte Melodie
Vun frieher singen die jetz nie!“
Un alle Leit sehn ehre an:
Die Pälzern kummt aus Kasachstan.
Die dritt’ Fraa is noch jung un schick,
E Lehrerin fer Mathematik.
Se gebt sich Mieh, gut zu erkläre
Die Kinner duhn se fascht verehre.
Un alsemol, im Treppehaus,
Im Schulhof in de große Paus,
Wann’s garnet sich um’s Rechne dreht,
Do grießt mer sich, un froocht, wie’s geht.
Es Lewe is net nor gemietlich
Fer die Drei, all so unnerschiedlich.
Se traachen ganz verschiednes Zeich
In Äänem sin se awwer gleich:
Die Erscht’ hot des aus guter Woll
Weil’s Hals un Ohre wärme soll.
Die Zwätt’, nooch dere alles guckt,
Hot Seid’nes, roserot bedruckt.
Die Dritt’ mit runde Kersche-Aache,
Duht’s seitlich iwwernanner schlaache,
So dass es Stirn un Hoor ganz deckt,
Aa, wann des manche Leit net schmeckt.
Un demdeweeche is se aa
Noch net so lang e Pälzer Fraa.
Drei Fraue, unser Nochbersleit . . .
Was brauche mir en Koppduchstreit!
2009, Kategorie: Lyrik, Platz 6
Beitrag anhören: 3nochberinne.mp3 (3,85 MB)
Schnauser . . .
Norbert Schneider, Rehborn
Du seesch, er hätt sich solle nor de Arme breche,
der klääne Gauner do, beim Kerschestribbe!
Loss gut sei, nore zwää, drei Hännvoll dun der fehle
do uff em Herd im große Inmachdibbe.
Du seesch, so ebbes derft mer jo nit dorchgieh losse,
weil speerer kennde das Vebrecher gewwe!
Wie war das dann vor sechzich Johr? Mach nor schee dusma
Warsch selbsch debei, fehrsch heit e orntlich Lewe.
Du seesch, das wär e Sinn: beim Nochber Kersche strenze.
Das wär vebott, wär geje die Gebode!
Ich wuscht gar nit, dass du uff deine alde Daache
uff äämol noch so fromm werrsch, alder Schode.
Heer zu! Uns Herrgott gunnt dem Bub bestimmt die Kersche
bei all deim Schenne do, deim selbschtgerechde.
Hunn aach geschnaust! Se schmegge däberlich! Genaau wie
im Herbscht dei Quetsche, die wormische, schlechde . . .
2009, Kategorie: Lyrik, Platz 5
Beitrag anhören: schnauser.mp3 (2,58 MB)
Saujachd
Hermann Josef Settelmeyer, Lingenfeld
Noch heit strahlt Karl de Grouße hell,
debei war er bescheide,
trinkt frisches Wasser aus de Quell,
tracht oftmols grad e Bärefell,
kann Prunk un Protz net leide.
Am Houf die Schranze steert des net,
die fiehrn ehr Luxuslewe
in Samt un Seide, dick un fett,
sou fressen se wie um die Wett
un dun die Humpe hewe.
Aa uf de Kaiser un sei Fell
dun se ehr Witzle mache.
Der heerts emol, schäächt uf de Stell
sie all ufd Gail nuf blitzesschnell -
im Hals verstickt ne s Lache.
Naus hetzt er in de tiefschte Wald
durch Hecke, Bisch un Dorne,
e wildes Heer, im Gaul verkrallt
vor Angscht, die Fauscht umd Mähn geballt,
er kerzegrad ganz vorne.
Stolz tracht de Karl beim Owendmahl
sei Fell, als wärs nie gschunne.
Die annre leiden Hellequal,
verdreckt, verrisse, blass un fahl,
wie Blei vergehn die Stunne.
Bassiert ischs schun vor langer Zeit,
des dut mei Frääd draa hemme,
ich winscht mer halt, de Karl det heit
die ufgeblose Owwrichkeit
samt noch sou manche annre Leit
mol mit ufd Saujachd nemme.
2009, Kategorie: Lyrik, Platz 1
Beitrag anhören: saujachd.mp3 (2,11 MB)
Iwwerlewenshilf
Günter Wörz, Brühl
Do gugg, im Kellerloch vorm Haus
liggd e brindslbrauni Grodd!
Allää kummt die do nimmie naus.
Des arme Dierle! – Jesses Godd!
Die Kulleraache ufgedrehd
linse awl zu mer her,
wie wenn des Greddl saache deed:
„Mensch, helf mer doch aus der Miseer!“
„En Aachebligg“ mään isch galand,
„hab jedsard blooß kää Mores meh!
Mach kää Gschiß in moiner Hand,
wenn isch disch pagg un mid dir geh
do iwwer die Gass un hinner de Zaun,
wo’s Sawwerladsche hod, muldum!
Dodrin genieß mid Luschd un Laun
die Friehlingsdaache! – Bleib ned schdumm,
un ruf nood laud äm Weiwl glei,
wo Noochwuchs dir kann schengge!
Nie will isch schdeere dodebei,
meeg lieb blooß an disch dengge.
Geern will isch ball in lauer Nachd
doi Hochdsischkundserd heere,
was alle Johr Blessier mer macht.
Alla, adschee! – Duh disch vermehre!“
2009, Kategorie: Lyrik, Platz 7
Beitrag anhören: iwwerlewenshilf.mp3 (2,48 MB)
Em Ungkel Willi sein Werfelzugger
Wilfried Berger, Lobsann/Elsaß
D’ Kathrine-Mudder hot immer „Sieß-Mailsche“ zu mer g’saacht. ’s esch
awwer ach wergklich wohr: ich war hinner allem her, was aus Zugger gemacht worre esch: Guutslich, Mohrekebb, Schogglaad unn an Weihnaachde nadierlich Zuggerbräjidlich.
Awwer niggs vunn all dem esch sou gut gewesst wie ’s Benders ehr Himbeergutslich! Die hämmers richdich a(n)gedue g’hatt! Ich mään die, wu fascht noch besser g’schmaggt hänn wie d’ Himbeere in de Groußmudder ehrm Blanzgaarde. Unn wu mer hinnenooch immer e rouri Zung g’hatt hott, unn hott waarde misse, bis des Roure wirrer weg war, dass känner gemerkt hot, dass mer schunn wirrer Geld fer Schnääges ausgewwe hot.
Amme schäijne Daach esch ganz u(n)verhofft unn wie aus em blooe Himmel e sießes Wunner in Form vun ännre Schachtel Werfelzugger in mei(n) Leewe gedreete. Unn des hot mim Ungkel Willi se due g’hatt, wu vun Berlin kumme esch unn seit langer Zeit emol wirrer gewisst hot, wu sei(n) Mutter wohnt unn wu er uffgewachse esch. Känner hot sich sou richtig g’fräät, wie er g’heert hot, dass de Berliner mol wirrer kummt. Mitgebroocht horrer jo nie ebbes. – Doch, halt, was saach ich? Immer e neijie Freindin horrer uns mitgebroocht: mol e Blondie, mol änni mit dunkglere Hoor unn emol änni, wu de ganze Daach numme gelacht hot unn zu de Mathrine-Mudder „Muttchen“ g’saacht hot. – Ich war dann als ganz dorchenanner im Kobb, weil mei Grouß-Mudder doch gar nit ehr Mudder gewesst esch; unn weil de Berliner nit geredt hot wie meer, wu er doch ach vunn Essinge gewesst esch; unn weil se Morchens immer sou spoot uffg’stanne sinn unn erscht um zwölfe Kaffee getrungke hänn.
Mer waren dann all minanner frouh unn sefreere, wie er unn sei Thussnelda d’ Koffer gepaggt hänn unn sou schnell wirrer ve(r)schwunne sinn, wie se vor ännre Woch iwwerraschend kumme sinn.
Im Heisel war wirrer Friere ei(n)gekehrt. Ich häbb wirrer mei Ruuch g’hatt unn känns hot mer mäh durch d’ Hoor g‘fahre unn „Buwie“ zu mer g’saacht.
Am selwe Owed lich ich in meim Bettel unn bänn korz vorm Ei(n)schloofe, wie ich uff de Ablaach iwwer de Stobbe-Deer zwische de Heftblaschder-Schachdel unn em Groußvadder sei’m Rasierzeich e klännes Päggel liche sähn: e klännes, weißes Schächdelsche mit roure Strääfe unn blooe Buchstaawe. „Des esch geschert Owed awwer nonnit do owwe gewesst“, häwwich gedengkt unn als driwwernooch simmeliert, was in dere Schachtel esch, unn wer se dort nuff hot.
’s war jo nit sou schwer se roore, dasses numme vum Berliner hot sei(n) kinne, wu des Päggel dogelosst hot, bis er ’s wirrer braucht, wanner emol wirrer kummt.
D’ Neischeer hot mich ball umgebroocht, was norre in dem Päggel dränn sei kinnt.
Uff ämol esch mer’s durch de Kobb g’schosse: „Werfelzugger! Aij joh! Werfelzugger! Was dann sunscht!“ Des Schächdelsche hot genau sou ausgsähne wie des vun de Frau Moldaner vun Speyer, wu d’ Muddi unn ich emol zum Kaffe ei(n)gelaade waren.
„Werfelzugger! E ganz Päggel voll! Ab Morche frieh fangen sieße Zeide fer mich a(n)!“ – Unner sou himmlische Gedankge muss ich ei(n)g’schloofe sei(n).
Glei(ch) am neggschde Daach, wu se all im Feld gewesst sinn, unn känner mäh dehääm gewesst esch, häwwich mer de grouße Stuhl unn de Schemel aus de Kich g’hoult unn unner de Ablaach an de Schloofstobbe-Deer uffenanner g’stellt.
Dann häwwich vorsichtshalwer noch ämol de Houf naus geguggt, dass mich jo känner sähnt orrer ve(r)wischt.
Ganz vorsichdich bänn ich nuffgegrawwelt unn häbb mer des Päggel rabbg’hoult. An de Seit war’s schunn e bissel uffgeresse – wahrscheinlich weil de Ungkel Willi unn sei Madämmel schunnemol sunndaags minanner Kaffee gedrungke hänn!
Awwer was ich dann in dem Schächdelsche g’funne häb, häwwich vorher noch nie g’sähne ghatt: lauder klänne runde Dinger, jeres fer sich nochemol ei(n)gepaggt. „Velleicht horrer sich des Zeich in Berlin g’kääft, fer sei Fahrrad se fligge, wann er mool en Bladde hott“, häwwich mer gedenkgt.
Uff jeren Fall war mer die ganz Blessier genumme, weil ich mit dem Grembel niggs gewisst häb a(n)sefange. – Vorsichtshalwer häwwich mer dann doch e Händel voll vunn denne niggsnutziche Dinger in de Housesagg g’steggt, fer se speerer em Heibel Walter unn em Kleiner Sepp se zeiche, was die dezu mähnen unn ebb se schunnemol sou ebbes g’sähne hedden. Awwer die hänn ach niggs gewisst, was mer demit hett a(n)fange kinne.
Speerer hämmer dann Wasser nei lääfe losse. Unn wie mer unser Wasserbombe iwwer’s Kichefenschder naus uff de Houff hänn blatsche losse, hämmer dann doch noch e bissel Blessier demit g’hatt.
Annerscht die gräjisere Buuwe im Dorf! Die waren uff ämol ganz neischeerich worre. Sie hänn wisse welle, wu ich die her hett, ewich noch määner devu(n) hett unn was se koschte deeten. Se erscht häwwich nit sou richdich rausrigge welle demit. Awwer wie die A(n)geboode immer besser worre sinn, häwwich a(n)g’fange die erschte se ve(r)kääfe; am A(n)fang veehl sou billich – speerer dann de Noochfrooch besser a(n)gebasst. – Souweit war noch alles in Ordnung!
Gut – die Dinger hänn langsam e bissel abgenumme, awer nochdem ich se nei sordiert g’hatt häb, hot mer ’s nimmi sou g‘sähne. –
Ich war uff ämol de Middelpungkt vunn unsere Gass. Mei(n) G’schäftelscher sinn gut geloffe unn em Ungkel Willi sei Schachtel war noch sou voll, dass ich mer noch lang vun ’s Benders ehre Himbeergutslich hett leischde kinne . . .
„Kathrine, wääscht du eichendlich was fer Sache eiern Klännschder de Dorfbuuwe ve(r)kääft?“ hänn e paar Nochbersleit meine Groußmudder zugedraache. – Wie ich ooweds ins Bett gemisst häb, war em Berliner sei Schachdel ve(r)schwunne! Mit ämme Schlaach war de Noochschub abgschnerre!
Schluss mit de G’schäftelscher! – Adschee ehr Himbeergutslich!
In dere Naacht häwwich nit sou gut g‘schloofe wie sunscht!
Daachelang häwwich uff mei Dracht Brichel gewart! – Niggs esch bassiert.
Nirremol g’scholde hännse mit mer – ja, nirremol e äänzich Werdel hännse zu mer g’saacht!
Des esch mer noch Joohre lang noochgange unn fascht bis zum heidiche Daach e Räädsel geblewwe!
2009, Kategorie: Prosa, Platz 1
Beitrag anhören: em_unkel_willi.mp3 (10,35 MB)
Ich han halt bloß schaffe glernt
Manfred Dechert, Ludwigshafen
Des war ewe e Wort zuvel, ich weeß, Ruth, dut mer leed.
Ich bin e efacher Mann, des weesche doch, kää so studierter wie die Dichter do, wo de als treffsch. – Guck mich aa – des sinn Händ, die kenne schaffe, wer hot dann unser Haus nei
veputzt, he, was sasche do? Han ich net fer Dich unn fers Renate gsorcht, unn wer issen iwwerall hi met dem Märe, uff die Firme, wee rer Lehrstell, Du weesch schun. Unn Du? Hasch dehem gehockt, statt die Wohnung mo widder richdich se putze, die Stroß sauwer se kehre, hasche widder vor Deim Roman ghockt, die Leit han sich schun deswe die Mäuler verreß. Deinn hockts Ruth, hanse gsat, denkt sich widder so romantische Ferz aus, unn de Walter kann widder uffem Hof schaffe, Holz haue, Auto putze, Rasemäher fahre, an dem arme Mann hängt alles.
Was meensche, die Leit sinn Der egal, die redde sowieso, awwer mer sinn se net egal. Ehr määnen doch, Ehr wern was besseres, die Herre unn Dame Dichter, in Eierm bleede Literaturzirkel do. Was ännert des dann, he? Meensche, die Welt hert uff Eich, was ner Eich do ausspinnen, Eier krankes Zeich? Nää, so han ich des net gmäänt, net so krank, awwer – was Du do schreibsch, meensche des kann de Herbert oder de Huck vun gecheniwwer veschteh, he? Was ich net vesteh, des is aa nix, des san die annere in de Stroß aa.
Ich schaff met meine Händ, do siehsche glei, daß do was rauskummt. Unn bei Eich? Was willsche dann, ich kann net zuhere, Du kannsch die Worhet net here, so isses doch. Wann ich mer so e Quatsch ausdenk, määne se in de Stroß – her, de Walter is aa iwwergschnappt, die Ruth hot ne aagsteckt, jetzt spinnt der jo aa. Nää, des eente Wort do dut mer leed, awwer was willsche dann met dem Achim do, dem Spinner, met seim Loch in de Hos, unn seim glasiche Blick?
Der nemmt doch sicher Nervearznei, so wie der guckt, unn schaffe dut er aa nix, jaja, Hartz Vier, des han ich mer gdenkt. Was meensche, de Achim kann so gut zuhere, der Dollbore ghert no
Landeck, so wie der plärrt bei Eierm Vortrach! Määnt der dann, er wär de neigebor Schiller, unn die annere, die sinn gut aagezo, awwer aa net besser, do de Herr Oberschtudienrat unn die alt Schachtel met ehre Liebesgedichte, die is doch schun vel se alt fer so was.
Ruth, was machsche do – was, Du ziehsch Dich aa, des hersche Der nimme aa, Du gehsch zum Achim, Ehr schreiwe im Cafe zamme? Dann hau doch ab, Du brauchsch gar net erscht häm zu kumme, nää, her mol, des war net so gmäänt, bleib doch noch.
Jo, Du hasch schun Recht – so kann mer an unn fer sich net mitenanner redde, awwer, geb mer doch eens vun Deine schäne Wörter, nää. so han ich ewe des net gmäänt, awwer, mer fallt efach kää Wort mi in, Ruth.
Weesche was, geb mer eens vun Deine schääne Wörter, nää, sinn net alle Ferz, manches hot mer aa gfall, awwer guck mich aa, ich kann bloß schaffe, schaffe, schaffe, unn so e Wort, wie mer des richdich do anenannerbaut so wie de Guschtav in de Schtroß uffem Bau, so e Gespräch, wie mer des zamme uffbaut unn daß mer saa kann – do de Ruth unn de Walter plärre nimmie metnanner, sondern… die redde metenanner, so se redde – han ich nie glernt.
2009, Kategorie: Prosa, Platz 2
Beitrag anhören: bloss_schaffe_glernt.mp3 (5,70 MB)
Redde is Silwer, Schweiche is Gold
Renate Demuth, Kaiserslautern
Se Läbdaa werr ich net vegesse, wie das war – sellemols in de Schul in de erschd odder zwätt Klass.
Das Frollein, groß, streng, unnahbar isses, erklärt uns Arwedsgeräd vun de Baure – was ma heitsedaas hat unn wie`s frieher war. Mei Zeichefingerche schnerrt hoch, weil ich grad neilich gesiehn hann, in de Scheier vun meim Großvadder hängt im hinnerschde Eck, ganz zugeschdaabt unn voll met Schbinnweb, e uralder Dreschflechel hoch owwe an de Wand.
Awwer warom nor war ich so voreilich? Warom nor hann ich mich uff so ebbes ingelosst? Warom hann ich net vorher iwwerleet, was uff mich zukomme kännt? Redde is Silwer, Schweiche is Gold.
Ich schbeer, wie mer de Dadderich in die Knoche fahrt, nämlich das Frollein, das Groß, das Streng, das Unnahbar, wo kä Widerredd duldt, wie ich schun oft genuch metkriet hann, das sat zu mer – das velangt vun mer – das gebt mer de Befehl: Ich soll denne Dreschflechel unbedingt metbringe, fa ne in de nägschd Schdunn de annere Kinner se zeiche. Vun eem Moment zum anner vewannelt sich de Holzboddem unner meine Fieß in e Reitschul, Schwääß brecht mer aus alle Pore, ich biwwere wie Herbschtlaab im Wind, vesaufe im Rot, meecht uff de Schdell dod omfalle, mich unsichtbar mache, awwer ich schlugge nor, schlugge unn sa: „Ja. Ja.“
Ich bin wie gelähmt, schwätz deheejm kaum met de Mama, geh em Großvadder ausem Wäg. Kännt ich doch alle Uhre aanhalle!
Daas druff schiddelt mich die Angscht. In meiner Bruscht schlat ebbes wie e Hammer, schlat schnell unn laut bis zum Hals enuff. Mei Hänn sinn nor noch zwää kalde, batschnasse Lumbe. Ich loss mer nix aanmerge. In de Schul sa ich, ich hätt ne vegess, denne Dreschflechel. Das Frollein, groß, streng, unnahbar, kriet Libbe – so schmal un blass wie mei Milchgriffel. Hinner der krääsrund Brill ohne Rand guggt`s schwer entteischt. Noh e paar Daa guggt`s bees unn das vun Mol zu Mol meh.
„Hast du den Dreschflegel etwa schon wieder vergessen?“
Immer es selwe Spiel. Immer dieselwe Spielreechele. Immer bin ich dasjenich, wo veleert. Immer werr ich e bissje stiller. Irchendwann werr ich nimmi gefrot. Niemols meh - so nemm ich`s mer vor – will ich mich unuffgefordert melle. Redde is Silwer, Schweiche is Gold.
Niemols werr ich demm Frollein, demm Groß, demm Streng, demm Unnahbar, san känne, wieviel Mores ich hann vor meim Großvadder (demm Vadder vun meim Babba, wo nimmi ausem Kriech komm is), demm Großvadder, wo mich noch nie liebgedriggt hat, wo noch nie met mer gelacht hat, wo an eener Tour nor do romknoddert, wann net sogar do rombaldowert. Niemols werr ich dem Frollein san känne, dass es – so hann ich`s halt vemut – a die Mama net ferdichbringt, vun ehrm Schwervadder, met demm se iwwerhaupt net dehinkommt, ebbes se velange. Vor demm hann ich alsemo richdich Angscht, unn Angscht hann ich neierdings a vorm Frollein.
„Die Mama hat Recht“, denk ich, unn ich finn`s schrecklich, dasse Recht hat. Lang hann ich sowas net glaawe wolle, awwer es is aanscheinend werklich so.
„Redde is Silwer, Schweiche is Gold“ sat se immer.
2009, Kategorie: Prosa, Platz 3
Beitrag anhören: redde_is_silver.mp3 (5,90 MB)
Pälzisch babble – Pälzisch schreiwe
Werner Mühl, Kandel
Ganz ehrlich g’sacht, ehr liewe Leit: Es gäbt Sache, die kann mer als normal denkender Mensch nit begreife un als echder Pälzer gleich zwää mol nit. Dodezu g’hert ach die G’schicht, wu vor e paar Woche in de Zeidung g’schdanne isch. Do hot mer nämlich lese kinne, dass in me klänne Derfel in de Sidpalz e Kind im Kinnergarde eigschberrt worre isch weil’s Pälzisch geredd hot. Stellen eich des mol vor: Do werd ebber g’schtroft, blos weil er in seinre Mudderschbroch babble dut, un des in re Zeit, wu mer in de Zeidung ach noch hot lese kinne, dass unser schäänes Pälzisch, wann mer nit ufpasse dun, unnergäh’ det, weil immer määner Leit määnen, sie missten Hochdeitsch redde. Die hän halt vergesse, dass des Pälzisch schun gebabbelt worre isch, wie noch kän Mensch an e deitschi Eiheitsschbroch gedenkt hot.
Die G’schicht vum Kinnergarde, wu jo jetzt erscht bassiert isch, hot mich awer an ebbes erinnert, wu ich frieher mol selwer erläbt häb.
Domols, ’s war um ’s Johr 1950 rum, war ich in de zwätte odder dritte Klass in dere Schul in Schpeyer die heit stolz „Gymnasium am Kaiserdom“ hääße dut. Ganz ehrlich g’sacht, ’s Ladeinische, wu mer do hänn lerne misse, des war jo nit grad mein Fall. Awer dodefor war ich, uhne dass ich jetzt strunze mecht, in Deitsch änner vun de Beschde in de Klass un beim Aufsatzschreiwe häb ich immer mit fuchzeh, sechzeh Punkte rechne kinne vun zwanzich. Domols hot jo in de pälzische Schule d’franzesisch Schulordnung gegolte un do waren 20 Punkte halt die bescht Not. Doch halt: Immer stimmt eichentlich nit, ich het besser fascht immer g’sacht, dann ämol, do hot’s fer mein Aufsatz kä sechzeh Punkte gäwe, statt desse awer e Tracht Prichel. „Ein Abend bei uns zu Hause“, so hot domols des Thema g’hääße, iwer des mer hän schreiwe selle. Des war so richtich was fer mich, do häb ich mich gleich druff g’schdirzt un häb g’schriewe un g’schriewe un g’schriewe. Die gude Gedanke, die sinn mer grad so zugfloche un wie ich de Schlusspunkt unner den Aufsatz g’setzt un en abgäwe häb, do war ich meinre Sach ganz sicher: „Des mol bischt bschdimmt mit deinre Not wieder ganz vorne debei.“
Awer Peifedeckel, nix war’s! Dann wie der Herr Professer, so hot mer domols noch zu me Lehrer an re hechere Schul sache misse, die Deitschärwet zurick gäwe hot, do war mein Aufsatz nit bei dänne drei beschdte wu immer vorgelese worre sin, un ach bei de annere gude war er nit debei. Än Name nooch em annere hot de Professer ufgerufe un die Note, wu er dezu g’sacht hot, die sin immer schlechter worre. Am Schluss war blos noch ich iwrich un in mer isch e Welt zamme gebroche, wie de Professer ganz am Enn uf mich gedeit un g’sacht hot: „Und dein Text ist nicht mehr als drei Punkte wert.“ Wie dann d’ Schul aus war häb ich mei Herz in d’ Hand genumme, bin ins Lehrerzimmer maschiert und wollt vun meim Klasseleiter wisse, warum er mer so e hundsmiserabli Not gäwwe hot fer en Aufsatz, der nooch meinre Asicht doch recht gut ausg’falle war. Awer do hetten ehr emol de Herr Professer heere misse. Was ich mer eibilde det, hot er mich g’frocht, nadierlich im beschde Hochdeitsch, wieso ich määne det mein Aufsatz wer gut, wu ich doch noch nit e mol richtich deitsch kinnt. Baufdich, des hot g’sässe. Dann ich häb jo tatsächlich zwää, drei Sätz uf Pälzisch g’schriewe g’hat. Awer nit weil ich die hochdeitsche Ausdrick dodefor nit gewisst häb. Nä, des isch aus voller Absicht passiert, weil zu me „Abend bei uns zu Hause“ ach mein Großvadder g’heert. Un der hot sei Läwe lang niemols ach blos ä Werdel uff Hochdeitsch g’sacht. Un außerdem war ich mer sicher, dass die Dialektausdrick meim Aufsatz sogar noch gut deten, weil er so jo viel echder wirke dut. Awer des hot mein Lehrer nit ums verrecke begriffe. Un weil ich halt iwerhaupt kä Ruh gäwe wollt, häb ich sogar noch en schriftliche Verweis kriecht.
Dodurch isch die Sach nadierlich noch schlimmer worre. Dann de Verweis un ach die schlecht Not hänn jo vun me Erziehungsberechtichte unnerschriewe werre misse. Eichentlich wer des jo mein Vadder gewässt un däm het ich die Sach ach erkläre kinne. Awer weil ich domols in Schbeyer in me Internat war, häb ich halt zum Herr Direkter gemisst un des war en ganz striefer Hund mit re lockere Hand noch dezu. Zuerscht hot er jo blos mit mer g’scholte un hot mich als en Nixnutz higschdellt, wu zu faul wär zum lerne. Wie ich mich awer gewehrt häb un die Sach mit de pälzische Werder erkläre wollt, isch er fuchsdeilfeswild worre. Dann Widderworde hot er iwerhaupt nit vertrache kinne, unser Herr Direkter. Un weil ich mein Mund immer noch nit g’halte häb, obwohl er doch laut un deitlich g’sacht hot, dass ich still sei sell, do ho er mich halt iwwer de Stuhl gelecht un hot mer aschdännich mei Hinnerdääl versohlt.
Ganz zu Urecht, wie ich heit immer noch mähne du. Ja weche dänne Schläch, wu ich vor anno Duwak mol kriecht häb, do häb ich mich manchmol sogar als „Märdirrer“ fer die schä Pälzer Schbrooch g’fiehlt. Un vielleicht isch des ach de Grund defor, dass mer die Schbrooch so gut g’falle, dut dass ich noch immer nit blos Pälzisch babble, nä dass ich sogar ach Pälzisch schreiwe du.
2009, Kategorie: Prosa, Platz 4
Beitrag anhören: paelzisch_babble.mp3 (7,96 MB)
Blooß net noolosse!
Hanns Stark, Bobenheim-Roxheim
Dass ich’s nor immer widder mach!
Ich heer net uff, bin ich zu schwach?
Vun Johr zu Johr
nemm ich mer’s vor,
dodemit uffzuheere,
dem sieße Gift zu wehre,
oft hab ich mer des g’schwor.
Ään Drooscht: Ich mach’s net alle Woch.
Awwer halt hie un widder doch!
’s is wie en Zwang,
ich streib mich lang,
will mich doch net blamiere,
blooß, was helft’s Lammediere
wann ich dann doch aafang?
So sitz ich ball an de Maschien,
schreib Oifell uff, bevor se flieh’n,
fieg Wort an Wort,
schreib hie, streich fort,
un duu an viele Daache
edliches zammedraache,
schaff fascht wie im Akkord.
Bis jetz hot mer’s net viel gebrocht.
Un doch glimmt Hoffnung wie en Docht:
Äämol gelingt’s,
wer will, der zwingt’s,
mer muss blooß zeh soi, ringe,
aa ’s Gligg losst sich mol zwinge,
Geduld un Flääß, des bringt’s !
Un wann’s dann halbwegs ferdich is,
werd g’feilt, radiert, geännert, bis
aa ’s ledschde Wort
am rechde Ort,
am rechde Plätzel steht.
Wann’s nimmie besser geht,
schick ich’s voll Hoffnung fort.
Waad dann an jedem Daa uff Poscht,
ahnt ääner, was des Nerve koscht?
Dann, grad wie Hohn,
im nette Ton
steht drin im Brief:
Leischt widder schief.
So blatzt moi Illusion!
Endgildich – denk ich – is jetz Schluss!
Wu steht dann g’schriwwe, dass ich muss?
Schweer mer voll Groll:
Es Maß is voll!
Bin richdich bees
un spier nervees:
Des war’s fer mich, jawoll!
Awwer moin Roches leet sich ball,
fahr aa no Dannstadt, sitz im Saal,
heer jedem zu
un merk im Nu,
bei Gott, die sin net schlecht,
de Runck, die Gall, de Becht!
Un schun finn ich moi Ruh.
Tatsächlich dauert’s garnet lang,
dann isser widder do, der Zwang,
lei manchmol wach,
werr widder schwach,
ich spier, wie’s wirkt, des Gift,
un greif erneit zum Stift.
Dass ich’s nor immer widder mach!
2009, Kategorie: Preis des Kultur- und Heimatkreises
Beitrag anhören: blooss_net_noolosse.mp3 (3,84 MB)
Hexenacht
Rolf Büssecker, Beindersheim
Zum Scheiterhaufe hiegezoo,
die Leit stehn dicht an dicht.
De Pöbel kreischd, verlangt denoo,
e Hex werd hiegericht.
Die Nochbern schweert en heilische Eid,
dass die verhext ehr Kuh
un innerhalb vun korzer Zeit
ehrn liewe Mann dezu.
Un hotts im letschde Summer net
mol gschneit e ganzi Nacht?
Mit Zauwersprich un Hexefett
hädd sie des aach gemacht . . .
Nooch langer Folter, großer Qual,
vor Schmerz die Buhlschaft gstann.
En Lewwerfleck als Deiwelsmal –
ins Feier mit ehr dann!
Auf, Henkersknecht, jetz du doi Pflicht
un halt die Fackel draa!
Es Feier knischdert, prasselt, zischt,
heizt aach de Mob noch aa.
De Raach verzoo, die Hex verbrennt,
macht kääner mol dem Wahn e End?!
Dann bin ich batschnass uffgewacht:
Hexenacht!
2010, Kategorie: Lyrik
Beitrag anhören: 2010_Hexenacht.mp3 (2,98 MB)
Aus mer eraus
Melanie Fischer-Krupp, Steinbach am Glan
Wenn ich am Bodde leie
un nimmie weider wehs,
wenn mei Weld iwwer mer sesamme falld,
un ich käh Auswech mäh finne,
dann komme se
aus mer eraus
die Gedange
werre zu Worde
uffgeschrieb uff was,
was grad do is,
a Schdick Reklameblähdche,
orrer a alder Inkaafszeddel,
manchemol a Briefumschlach,
orrer a Bewerwung,
die moh werrer serick komm is.
Iwwerall stehe se,
die Worde un Gedange,
die aus meim Kopp sprudele,
die net gefalle wolle,
sondern ähfach do sinn,
so wie Rähetrobbe,
die aus de Wolke falle
uf verderrder Bodde.
Se misse ähfach eraus,
damit am näckschde Dah
die Sunn werrer scheine kann.
2010, Kategorie: Lyrik
Beitrag anhören: 2010_Ausmereraus.mp3 (1,88 MB)
Winzer suucht Fraa
Albert H. Keil, Dirmstein
– Drei Zeidungsa(n)zeiche –
Winzer, finfezwanzich, suucht
fär de ganze Rescht vum Läwe
hibsches Mädel, gut beduucht
un was fer die Aache äwe.
Bei märr fiehlscht, ich halt die Wett,
Schmädderling, riegscht Frihlingsblide!
Jung un spritzich bin ich, hett
Ewich Herz un Hand se biede!
Winzer, achtevärzich, mecht
nochemol ganz nai a(n)fange.
Bin vun Fraa un Kind ve’losse,
suuch die Äänd, wu märr ve’sprecht,
dass ’re Zuneichnung deet lange.
Ich ve’zicht uff annre Bosse!
Winzer, neunesibbzich, groß,
suucht was Waames fär soi Bett.
G’sicht is näwesächlich, bloß:
Kalde Fieß, die liewich nät!
2010, Kategorie: Lyrik
Beitrag anhören: 2010_WinzersuchtFraa.mp3 (2,67 MB)
Allää dehääm
Siegfried Laux, Heddesheim
Wer schenkt mer Kaffee oi am Morge,
wer legt mer hie moi frischi Wäsch,
die dodefor deht sunscht als sorge,
macht Urlaub, so fangt a(n) moi Pesch.
Ach nä, ich will nix Böses sage,
ich gönn’r jo den Urlaub schun,
nadierlich duht mer’s net behage,
wann mir net scheint moi liewi Sunn.
Ach nä, ich du mich net beklage,
laaf bloos ä bissel dabbich rum,
allää soi kann ich net verdrage,
seh zu, dass frieh ins Bett ich kumm.
Un dort, versteckelt in de Decke,
lacht mich was klänes rotes a(n),
ä MonCherile zum verschlecke,
dezu hängt noch än Zettel dra(n).
Was du ich uf dem Zettel lese,
ach Gott, moi Aage werre drieb,
„warsch alsemool aach grob gewese,
ich hab dich allemool noch lieb“.
Do reib ich aus moi nasse Aage,
verzehr’s Cherile mit Genuss,
kann kaum erwarde, ihr zu sage,
moin Dank for den Gutsnächtlekuss.
2010, Kategorie: Lyrik
Beitrag anhören: 2010_Allaadehaaam.mp3 (2,72 MB)
Die ald Chossee
Egon Müller, Ramstein-Miesenbach
Die ald Chossee
zwische de Bääm,
holwerisch
un buckelisch,
drangsaleert
un gegääschelt
vun de Zeit
hot se Runzele
un diefe Fursche,
Schpure vun Vergangenem.
Lääwe war mol driwwer gezoo,
vierschbennisch,
im Marschschritt,
kilometerlang Gedrippels,
es Ziel im Visier,
es Enn vor de Aue.
Rää hot die Schbure vewischt,
die Schatte sin länger
Gestripp wuchert;
die Zeit hot se vegess.
---
In de Annale noch
regischtriert:
Do war se mol
– die Prachtchossee!
2010, Kategorie: Lyrik
Beitrag anhören: 2010_DieAldChossee.mp3 (1,97 MB)
Pälzer Sproochmäichlichkeire
Gerd Runck, Landau
Wamma’ d’Pälzer Sprooch betracht
un emol Vegleiche macht
mit de houchdeitsch, werd ma’ inne:
D’houchdeitsch licht – mit Abstand – hinne!
Mer war’s klar, vun vurnerei . . .
Un warum? Ich saach’s eich glei:
Unsern Pälzer Mundartspeicher
esch an Abwechslung veel reicher!
Houchdeitsch bleibt ich hab’ ich hab’,
doch meer Pälzer hänn die Gab’,
die zwää Wörtlich umsenorme
in e locke Ausdrucksforme.
Selles maijkt en jeerermann
an ich häbb, eich hunn, ich hann
un ma’ kann – ich duh druff schweere! –
ach ich habb, honn, hau noch heere!
Orrer nemm emol es ist . . .
Herren ehr sefurt gewißt,
daß uff pälzisch däß bekannt
Sätzel gitt in fimf Var’jante?
’s määnscht, do heert ma’ ’s is un ’s isch
– sou klingt’s ach uff landaach’risch -,
kummscht dann awwer zu de Baure
ringsrum vor de Feschtungsmaure,
hääßt’s dann deitlich laut un fresch
sou, wie ehr’s vun meer heern: ’s esch!
D’Houfsteller un d’Offebacher
sinn mit ’s ich zwää Ausnahmmacher.
Awwer – un däß esch känn Witz! –
noch e bsunnri Ausnahm gitt’s
in dem Deerfel Grewehause:
’s ech nit inne, ’s ech blouß auße!
Gäihmer jetz dem Wörtel nur
in de Palz mol uff die Spur:
Narre, närre, norre, nurre
diehn dar do um d’Ohre surre,
un mit norr un narr un närr
spannscht die sibbt Form schun ins Gscherr!
Glei werd noch e achti kumme
un die hääßt uff pälzisch numme!
Noch e Beispeel zum Gebrauch
esch däß houchdeitsch Wörtel auch.
Witt’s uff pälzisch iwwertraache,
kannscht dich wohrlich nit beklaache:
Ich saach ach un der saacht aach
- waß sich reimt uff Dach un Daach.
Ach als aa(a) esch auch aijch häifich,
an de Grenz esch ä gelaifich,
un en Hääschtemer saacht frech:
„Wann mäij Frää räächt, rääch ich äch!“
Souwaß kamma’mit Behaache
a’nit a’noch houchdeitsch saache!
Dodemit hot sich gezeicht:
D’Pälzer Sprooch esch u’erreicht,
eb beim Babble orrer Schreiwe . . .
Wer’s nit glääbt, der loßt’s halt bleiwe!
2010, Kategorie: Lyrik
Beitrag anhören: 2010_PaelzerSproch.mp3 (6,26 MB)
Global
Helga Schneider, Kaiserslautern
Geschafft hot der,
– Hopp, Nikos, nemm de Bickel! –
geschafft fascht ’s ganz Lewe lang
do
in unserer Kolonn beim Stroßebau
uff de Sickinger Heeh,
im Hunsrick
un im Saarland.
De Fraa schun vor Johre
ins Grab geguckt.
De Ältscht ab
noh Auschtralie.
De Jingscht jetzt
in Panama.
Die Dochter
bei de Lufthansa.
Un iwwermorje
begrawen se ne,
begrawen ne
dort,
wo iwwer knorzische Olivebääm
wolkischweiß
de Olymp
ins himmelweite Bloo leicht.
2010, Kategorie: Lyrik
Beitrag anhören: 2010_Global.mp3 (2,19 MB)
Die Glocke vun Speyer
Hermann Josef Settelmeyer, Lingenfeld
Vor langer Zeit im Vinzenzhaus gebore
un’s Schwarze Klouschter grad en Stääwurf weit –
sou klingen Speyrer Glocke in mei Ohre
schun seit de allererschte Kinnerzeit.
Im Dom seim Schatte derf ich ebbes lerne,
ich heer, wie schwer sein Schlach durchd Stadt hie schwebt
un denk zurick an Zeite, an längscht ferne,
wu dumpf d grouß Glock beim Dout vum Kaiser bebt.
De Laitturm will mein Schulwech still bewache,
er steht voll Majeschtät un innrer Ruh,
sieht mol mei Haile un aa oft mei Lache
un guckt mit Ernscht un Aadacht allem zu.
Ganz in de Neh kannschts Gleckel bimmle heere,
wann s Weiße Klouschter ruft zum Gnadebild.
Aa Edith Stein war dort, die Mädle lehre,
eh sich ehr Schicksal bal denooch erfillt.
Mein Blindarm dut mich „hääm“ ins Vinzenz fiehre.
Ich lich e elend langie, schwerie Nacht.
Als Ewichkeit muss ich d Sekunde spiere,
bis alle Vertelstunn de Retscher schlacht.
De „Albert“, s alte Tor am Poschtplatz newe
klingt mit de Josefskärch längscht still-vertraut.
Dreifaltichkeit stimmt ei ins Glocke-Lewe:
Wie oft hot mich ehrn Dreiergsang erbaut.
De Friede schreibt Sankt Bernhard sich ufd Fahne,
Sankt Guido newedraa fallt eifrich ei,
Konvikt, Sankt Hedwich, Otto sin beim Mahne,
beim Singe, Lowe, Juwle fescht debei.
Sie all hän mich begleit e langes Lewe,
hän Pflicht un Freizeit ausgfillt mit ehrm Lied
un gholfe, dass in allem Schaffe, Strewe
mer ach mol eihalt un nooch owwe sieht.
Wann dann emol, ich hoff in fernschte Zeite,
mei Lewe uf die Art zum Ausklang käm,
dass ich vun weit heer Speyrer Glocke laite,
dann denk ich: D Rääs war schäi –
un jetzt gehts hääm.
2010, Kategorie: Lyrik
Beitrag anhören: 2010_GlockeSpeyer.mp3 (4,86 MB)
Rock’n’Roll
Hanns Stark, Bobenheim-Roxheim
Er sieht kahle Äscht, wanner’s Fenschder nausguggt,
e Haus wisawie, wu die Sunn ve’schluggt.
Waade. Uff Mai, uff Auguscht, uff Dezember,
fiehle, als weer soi ganz Lewe Nowember.
Paar Mewelstigger waren erlaubt,
awwer um Wichdiches isser beraubt.
Hager die G’stalt, die Hoor groo un lang,
blooß halt statt Ledderdschiens was vun de Stang.
Geduldiche Worde, Gymnaschdik im Krääs,
Esse un Dringge – aldersgemäß.
All um en rum – mit Stegge, mit Rolle –
henn aa ehr ganz Lewe so was net wolle.
Er g’heert do net hie, geheert do net roi.
Resignation. Was halt soi muss, muss soi.
Gedanke, wu immer in ää Richdung ziehn,
zum brodelnde Lewe, zu de Mussik, de Biehn.
So alt wie er soi misst, so fiehlder sich net,
die Schweschder redd laut, is lieb un adrett.
Hell die Gardine, awwer dieschder die Daa,
er kann mit kääm redde – was soller aa saa?
Ve’lore geht manchmoo soin Bligg zu de Wand,
dann nemmder die Giddar nochmoo in die Hand,
browiert zwää, drei Riff, ve’sinkt in Gedanke,
es issem, als deet die Biehn unnerm schwanke.
Ää äänziches Mol noch – de Juuwl zu heere,
middedrin zu soi, wisse, dezu zu geheere,
äämoo noch fiehle, du bischt ehr Idol,
se himmeln dich aa, du bischt Rock’n’Roll!
Manchmoo im Radio was, do gehder mit,
macht uuwillkierlich e paar flodde Schrott,
de Riddmuss, de Gruuv sin noch innem drin,
awwer drauss kahle Bääm – un die Schwermut do hin.
Die Schweschder bringt Pille, er schiebt se beiseit.
En korze Moment nemmt se sich alsmoo Zeit,
dann redd se vun Geld, G’sundheit, Wohlstand, vun Statussymbol’,
un er niggt middem Kobb – un er denkt: „Rock’n’Roll!“
2010, Kategorie: Lyrik
Beitrag anhören: 2010_RockNRoll.mp3 (6,14 MB)
Alde unn Junge
Rudi Steiner, Billigheim
Die Alde kridisiern die junge Leit.
Veel Junge hänn kaum Mitgefiehl mit de Alde.
Die zwää, die duun mäinscht trotzdämm zammehalde,
unn sinn zu ännre Partnerschaft bereit.
Nadierlich gäbts ach ab unn zu mool Streit:
Die Alde duun s Erworwene vewalde.
Die Junge awwer, die winn Neies gschdalde
unn, dass mer mansche „alde Zepp abschneid“.
De Junge, mään ich, kann mer schunn vetraue.
Ess gäbt veel Dichdiche in unserm Land,
die wuu venimfdich, gscheit unn fleißich sinn,
unn s Wichdichschde fer all vollende winn:
Mit annre Eiropäer, Hand in Hand,
duun die am friedliche Eiropa baue.
2010, Kategorie: Lyrik
Beitrag anhören: 2010_AldeUnnJunge.mp3 (2,04 MB)
De Balzer
Wilfried Berger, Lobsann/Elsaß
De Balzer hot naachts immer im Häästall gschloofe. Glei wanner d' Lääder rabkumme esch, horrer sich sei Handduuch unn Kernssäf ghoult unn hot sich am Brunne gewäsche. D' Frieda horrem dränn schun sein Kaffee gerischt ghatt, unn glei denooch escher kumme, hot sei Hellschuuch vor de Deer stäji losse unn hot sich an de Kichedisch ghoggt. Er hot immer zwää Stigger Saftebrout gesse unn sei Schissel Kaffe dezu gedrungke. „Dungk doch nit immer dei Saftebrout in de Kaffe! Des schmaggt doch nit!“ hot als d' Frieda gscholte.
In de Kich horrer nit lang bleiwe welle unn esch immer glei wirrer naus zu seine Ärwet gange. Ärwet hot 's jo genungk gewwe. Unn weil d' Frieda des nit alles allä gepaggt hot, esse frouh gewest, dasse de Balzer ghatt hott.
Im Kriech hännsen nit brauche kinne unn glei nooch de Musterung hännsen wirrer häämgschiggt. Schun vor de Unnersuchung escher de Dogktres uffgfalle. Wie sen gfroocht hänn, wie alt dasser esch, unn weil er 's jo nie richdich gewisst hot, horrer gsaacht: „Neinzeh gebore – rechlen 's eich aus!“
Sie hännen dann noch e paar Sache gfroocht, wu er nit gewisst hot, unn nooch em Wieche unn Messe hännsen dann wirrer häämgschiggt.
Awwer de Frieda ehrn Mann unn noch annre vum Dorf hännse eigezoche. Am määnschde hot d' Schenhefer Liesel lammediert, weil se jetzt känns mäh g'hatt hot, wu er die veehl Ärwet schafft, unn ausgerechelt jetzert, vorm Herbscht.
E paar Woche speerer hot se dann de Gaston griecht. Der horrer veehl Ärwet abgenumme. D' Wachsoldate hännen morchends gebrocht unn oweds wirrer abg'hoult.Vum Gaston hänn mer Kinner als Franzäjisisch lerne welle. Er hot dann gemäänt, mer sellen „bissmokie“ sache; weil mer awwer nit gewisst hänn, was des hääse sell, unn weil de Gaston dann immer sou komisch gelacht hot, hämmers ach nit noochgsacht.
Mim Balzer hämmers liewer se due ghatt. Der hot uns als d' Hiehner fiedre losse, im Stall 's neije Kälwel gezeicht unn wanner Zeit ghatt hot, horrer uns rumg'hotzelt orrer mim Schubbkajich im Houf rumgfahre.
Er hot ach schäji moole unn singe kinne. Am liebschde horrer „Auf der Heide blüht ein kleines Blümelein“ unn „Oh, du schöner Westerwald“ gsunge. Unn wann d' zuem gsaacht hoscht: „Balzer, mool mer en Gaul“, dann horrer der en schäjine Gaul gemoolt, wu iwwer d' Wisse rennt unn de Schwanz in d' Häjich stellt. Dodevor hämmerm lese unn schreiwe beibringe welle. Awwer des horrer nit gepaggt.
„Nää“, horrer gemäänt, „des lern ich doch nimmi! Mer singen liewer e schäji Liedel!“
Äämol hänn mer Buwe bei de Frieda Vesteggels gspeelt. Ich war driwwe im Schobb, hinnerm alde Kleijefass ghoggt unn häb nausgspitzelt. Uff äämol esch de Balzer aus de Scheier kumme unn hot uffgebasst, dass 'n jo känns sähnt. Unn dann horrer d' Schale vun ausgsoffene Eier im Meschthaufe vegraawe. Des muss schunn efter vorkumme sei, weil d' Frieda alsemol lamediert hot, dass naachts de Mardl immer d' Eier aus de Neschder houle deet.
De Balzer hot ach gewisst, wu de Kellerschlissel hängt. Unn des esch wahrscheinlich de Grund gewest, weil de Balzer naachts immer sou gut gschloofe hot.
Äämol, oweds, simmmer uff de Bachbrigg ghoggt unn hänn minanner vezäjilt.
's war schun dungkel unn d' erschde Sternlich sinn am Himmel gstanne. Do hämmer de Balzer gfroocht, wie grouß, dasser mähnt, dass de Mond esch. Do horrer 's lingke Ääch zugepetzt unn als de Mond bedracht. „Sou grouß wie en Deller,“ horrer noch ännre Weil gemäänt. „Gräjißer, Balzer, gräjißer!“ „Wie en Simmre?“ „Als noch gräjißer!“ „Wie e Wacheradd? – Awwer gräjißer nit!“ Do hämmer all minanner lache misse. Unn weil mer sou gelacht hänn, hot de Balzer ach gelacht, sou arich, dasser mim Saggduuch sich hot d' Träne abbutze misse.
Sunndaachmorchends, vor de Kerch, horrem d' Frieda d' Weschbrängk in de Kuhstall gstellt unn frische Kläärer dezugelecht. Nooch ännre Weil escher dann aus em Stall kumme, unn do hoschden kaum noch gekennt. „Balzer, du glänzscht wie e aldi Dreggschibb“, horrem d' Frieda noochgerufe. Do horrer gemacht, wie wanner's nit heere deet unn esch in sei Kerch gange.
Äämol häwwichen heere beede.
's war unner de Woch, unn de Balzer hot sou veehl se schaffe ghatt, dass er sich frieh schloofe gelecht hot. Korz devor hot mich d' Frieda ghääße ghatt, vunn drowwe e paar Rewehääßlich fer de negschde Morche rabseschmeiße. Do häwwich gsähne, wie de Balzer de Häästall ruffkumme esch. Er esch ins hinnerschde Eggl gegrawwelt unn hot sich uff sei Schloofblätzel gelecht. Dann horrer dief Luft ghoult unn laut a(n)gfange se beede:
„Do licht de Borsch! – Do hoscht de Borsch! – Du wääscht, was de Borsch fer en Borsch esch! – Ge Naacht, liewer Herrgott!“
Dann hoscht niggs mäh vunnem gheert unn ball druff horrer a(n)gfange se schnargkse.
Ich bänn dann d' Lääder nab unn häb de Frieda vezäjilt, was de Balzer gebäät hot.
„Des bäät er immer! Immer 's selwe, unn nie ebbes annres!“ hot se gemänt.
E paar Johr speerer – ich war schunn lang vun dehääm fortgezoche, häwwich in de Zeidung em Balzer sei Doures-A(n)zeich gelese.
Ich häwwem e paar Bliemlich kääft unn bänn annegfahre. Veel Leit sinn nit kumme, unn hinnenooch in de Kerch waren's noch wennicher. Awwer de Parre horrem e schäjinie Prerricht mit ämme Text aus em Matthäus-Evangelium ghalde: „Selig sind die Friedfertigen; denn sie werden Gottes Kinder heißen“.
Do esch mer wirrer em Balzer sei Nachtgebet eig'falle:
„Do licht de Borsch! – Do hoscht de Borsch – Du wääscht, was de Borsch fer en Borsch esch! – Ge Naacht, liewer Herrgott!“
Besser hot 's ach de Parre nit saache kinne.
2010, Kategorie: Prosa
Beitrag anhören: 2010_DeBalzer.mp3 (14,44 MB)
Die Kombi-Diät
Edith Brünnler, Ludwigshafen
„He-a geht’s eich a so? Wann die erscht Friehjohrssunn am Himmel steht, is mer glei en ganz annere Mensch. Do werren die dunkle Winterkläder uff de Speicher geraamt, mer holt die hell Hoss vun letztschd Johr aussem Schrank, schluppt neu un – sie is zu eng. Awwer so is des net bloß mit dere Hoss, so is des mit alle Klamotte. Debei – frieher henn die im nägschte Johr immer noch gebasst. Ich hab mer des long net erkläre kenne, awwer jetzt wäß ich, woher des kummt. Des liggt an derre Heizungsluft. Ja, des hot en Professer in de letzschte Ausgab vun „Frau vor dem Spiegel“ gschriwwe odder wie des Heftel hääßt. Heitzudaach sin die Heiser im Winter doch viel wärmer wie frieher. Deswege is die Luft a viel druggener. Un die ziegt dann die Feichtigkeit aus dem Holz vun de Klääderschränk. Um des widder auszugleiche, holt sich des Holz die Feichtigkeit aus de Klamotte, wu do drin hängen un dodurch schrumpfen die. Un es nitzt a nix, wann’d der neie Klääder in de gleiche Greeß kaafscht. Die nähen nämlich die ganz Friehjohrskollektion schun im Herbscht un lagern die iwwer Winter in Holzschränk. Un was do bassiert, des hawwisch eich jo grad erklärt. Do bischt machtlos degege. Do konnscht der bloß jedes Johr greeßere Klamotte kaafe – odder halt abnemme.
Ich hab mich des Johr fer e Diät entschiede. Awwer do gebt’s jo so viele – do wääscht garnet, welles die richtig is. Ich hab mer mol vorsichtshalwer glei e ganzi Dutt voll Diätbicher gekaaft – un drei Stickelcher Obsttort, als Belohnung fer meun Entschluss. Dann hawwisch mer’s uff de Couch gemietlich gemacht un hab mer vorgschtellt, wie’s wär, am Daach mit e paar Salädelcher auszukumme un owends als Schlemmerei e abgezoochenes Hähnchebäh zu esse – ohne Fritte. Warum ich mer des bloß vorgschtellt hab? Ei, weil des erschte Diät-Buch ghäße hot: „Abnehmen beginnt im Kopf“. Ich saach’s eich glei: Es hot net funktioniert. Nooch 14 Daach hawwisch die Diät abgebroche.
Es nägschte Buch war „Schlank im Schlaf“. Des kennt gehe, hawwisch gedenkt. Schloofe du ich jo gern. S’war a grad Wocheend. Des is immer ginschtisch fer so e Diät azufange, weil sich der Kerper do in Ruh umstelle kann. Freidaach Owend nooch em Schaffe hawwisch mich glei hiegeleggt und hab mer gedenkt, jetzt bleib ich ligge bis am Mondaach Morge. Zum Esse wär ich nadierlich uffgstanne awwer fer sunscht nix. Do hätt ich jo immer noch mehr gschloofe wie gesse un deswege hätt die Diät a bschtimmt geklappt, wann am Samsdaach Middaach net moi Freundin dezwische kumme wär. Ach, hottse gsaat, des wär jo alles Quatsch, was ich do mach. Ich sollt uffsteige un mit re Jogge geh. Bewegung wär iwwerhaupt ’s änzigschte Mittel fer abzunemme.
Joo, hawwisch gedenkt, die is so derr wie en Reche, die werd’s wisse. Un was war’s End vum Lied? Owends hot mer alles weh gedoh un ich hab Hunger ghatte wie’n Wolf. Wann die net dezwische kumme wär, hätt ich heit vielleicht e Figur wie die Heidi Klum. Hätt se mich mol ligge losse …
Awwer so schnell geb ich net uff. Es dritte Buch hot „One Day Diet“ ghäße, Ein-Tages-Diät. Erscht hawwisch gedenkt, des is jo klor, än Daach Diät un dann widder normal esse un schun nimmscht ab. Vun wege! Do derf mer än Daach in de Woch gar nix esse – fer immer. So ein Quatsch. Des war bestimmt en Iwwersetzungsfehler. Des kennt mer jo vun denne chinesische Uffbaualeitunge fer die Schränk aussem Baumarkt – hauen auf Mutter mit Hammer un so. Awwer net mit mir. Des Buch hawwisch glei fortgschmisse.
Am nägschte Daach hot in de Zeitung gschtanne, die ganze Diäte dete nix nitze, weil se viel zu ä-seitisch wären. Hinnenooch hätt mer bloß Häßhunger uff Sießes un dann käm de Jojo-Effekt. Des hot mich uff die Idee gebrocht mit derre Kombi-Diät – äfach e Kombination aus verschiedene Diäte. Do is alles drin, du kriggscht kän Häßhunger uff irgendwas un nimmscht trotzdem ab – weil s’is jo Diät. Also dass do noch käner vor mir druff kumme is. Fer morgens hawwisch mer die zwä Nutella-Breetcher aus „Schlank im Schlaf“ rausgsucht, weil mer dann zufrieden in den Tag startet, schreiwe se. Hot a gschtimmt. Fer mittags e a-stännische Portion aus „Dinner Cancelling“- do kann mer soviel esse, wie mer will, bloß ab Viere gar nix mehr – awwer fer Owends hawwisch jo sowieso e anneres Buch ghatte. Do war nämlich e Kohlehydratmahlzeit aus „Trennkoscht für Berufstätige“ ogsaat, also im Klartext: drei Weck. Weil ich jo awwer aus „Schlank im SchIaf“ gewisst hab, dass Eiweiß nachts zehrt, hawwisch mer bissel Hausmacher druff gelegt. Nur – ganz wichtig – immer ohne Gurke – des soll mer nämlich gar net esse, des saure Zeig – bei känere Diät. Glaawener des, ich hab mich als owends rischdich zwinge misse, dass ich die drei Weck noch pack. Awwer in „Glücklich mit der Traumfigur“ hot gschtanne: „Abends niemals hungrig ins Bett!“ Nooch 14 Daach hawwisch mich uff die Woog gschtellt – un was war? Drei Kilo mehr! Was ich uff mich genumme hab – un alles fer die Katz!
Do hot Moiner gsaat: „Des is jo kä Wunner, dass du net abnimmscht, wann du immer dehäm hockscht un Diät-Bicher liescht. Do denkscht nadierlich bloß noch ans Esse. Du muscht unner Leit. Werscht sehe, do bischt abgelenkt.“
Jo, hawwisch gedenkt, prowiere kann ich’s. Un ich muss ehrlich saache, er hot Recht ghatte. Ich hätt mer die ganze Diäte spare kenne. Heit, mit denne klore Leit do un ich mittedrin, e Schlachtplatt fer nochher is bestellt, zwä Rieslingschorle hawwisch schun getrunke – ich bin so abgelenkt, ich denk wirklich iwwerhaupt nimmi ans Esse.
2010, Kategorie: Prosa
Beitrag anhören: 2010_Kombidiaet.mp3 (14,32 MB)
Wo die Lieb hinfallt…
Renate Demuth, Kaiserslautern
Es gebbt Leit, die hann Hoor uff de Zähn odder sie hann kä Zähn odder sie hann kä Hoor.
Das is alles denäwe. Jetzert hann ich enner, der hat vun alldemm nix, unn der is mei Schennschder. Wo die Lieb hinfallt…
Frieher e Läschdermaul wie`s im Buch steht, hann ich uff mei alde Daa am eichene Leib se speere kriet, wie das so is, wann e aldi Scheier brennt. Do trät enner in unser Läwe, wo bis dohin alles in ruhiche, geordnede Bahne geloff is, es trefft emm wie Dunner unn Blitz gleichzeidich, unn nix, awwer a gar nix is meh so, wie`s vorher war.
Ach, du liewes Bissje, was bin ich doch fa e Piems gewehn! Kaum ebbes Wichdicheres hat`s fa mich gebb wie Edikedde met all denne Ferz, demm Gemachs unn Geduuns, wo dezugeheert, z. B. Dischmaneere. Weh demmjenich, der sich in meim Haus nohme gude Esse an em Luther sei bekannde Sprich hätt halle wolle. Hätt der, als Beweis, dass es geschmaggt hat, noch am Disch die Wutz erausgelosst, wärer vun mer dabber vor die Deer bugseert unn se Läbdaa nimmi ingelad wor. Unn heit? Es Rilpse kann gar net laut genuch sinn – ma lacht driwwer. Unn was noch? Redde ma net devun! Wo die Lieb hinfallt…
Mei Liebschder hat e gewaldicher Abbedit. Ma sieht`s em aan. Na unn? Ich hann`s net so met de Rabbelgääßiche. Fa meiner is Kohldampschiewe ebbes ganz Ariches. Is net uff de Stell e Ims baraad, zieht er e Schlärr, fangt aan se nängere, unn wie`s Gewidder werd balawert unn baldowert, dass die Wand waggelt. Mer is das Gedeens peinlich wäje de Nochbarschaft, awwer die issem so egal wie nore was. Wanner die Fudderaasch vemisst, heert bei ihm die Freindschaft uff. Dann issem eenfach net beisekomme vun weeche Geduld unn so…
Er schalt uff stur unn die Ohre uff Dorchzuch unn zieht sei Nummer ab. Erschd wanner babbsatt is, isser widder se hann.
Klar hat er sei Nauwe, mei Liebschder, awwer – Hand uff`s Herz! – wer hat die net?
Z. B. macht`s em e Mordspläseer, sich so richdich volllaafe se losse, obwohl ich debei bin.
Er läbbert unn schlorbst gemäß demm Moddo „Liewer seviel getrunk wie sewenich gess“. Vetraan dut er läder iwwerhaupt nix. Allegebott isser strack, lallt worres Zeich, kann sich net uff de Been halle – unn schunn hammer de Schlamassel: `s werd gehiggst, geworgst, geullricht. Ich du mich in so Fäll immer besonnersch fiersorchlich om ne kimmere; er is doch mei Een unn mei Alles. Wo die Lieb hinfallt…
Was Klääder aangeht, isser zimmlich logger druff. Designer-Klamodde misse`s net uff Deiwel komm raus sinn, awwer er hat a nix degää. Knalliche Farwe hann`s em aangedun, je geggicher, desdo liewer, unn die Muschder känne gar net veriggt genuch sinn. An ihm kamma alles siehn; e scheener Mann kann nix vehunnse. Nadeerlich traat er außer seine Aanzich geleechentlich neimodische Jeans – wie das so is heitsedaas. Wanner sich met mer veluschdeere will, der alt Schluri, hat er`s allerdings gääre bequem. Fa uffem Schesslong eromserollze dut`s dann de schloggerich Schlofaanzuch.
Mei Freindinne, neidisch bis dort enaus, krien sich gar nimmi in vor lauder Gestichels.
Die ganz Bagaasch – Dummschwaller allegar! Ich wääß selwer, dass ich demm Kerl met Leib unn Seel vefall bin. Reechelrecht näwe de Kapp bin ich alsemol unn das in meim Alder. Derweil geht der Raubauz werklich net immer ricksichtsvoll met mer om, vor allem dann net, wann er`s Tourche kriet. Aangeplärrt hat er mich, dass mer nägschd die Ohre abgefall sinn, mei deierschdi Halskett hat er mer verriss, noh meine Hoor hat er wie wild gegrabscht, met aller Gewalt dran gezobbelt unn mer neilich sogar e paar ausgeroppt. Voll ins Gesicht gebattscht hat er mer, mei neiji Brill veschammereert, mich aangespauzt unn mich so wieschderlich gepetzt, dass grien-bloe Blagge serickgeblieb sinn. Fa nix unn werrer nix werr ich geschlaa unn geträt. Sei Temprament geht halt manchmol met em dorch. Er männt`s net so.
Gemänerhand isser de greeschd Schmuser. Wanner mich aanguckt met seine große, diefbloe Aue, met mer lacht, mer ebbes Liewes zupischbert, mer de Bagge dättschelt unn mich abknutscht, werd`s mer ganz annerschder. Drurlich vor lauder Glick, glaaw ich jedesmol, ich däät uff rosanich gefärbde Welgcher schaugele – irchendwo arich weit owwe.
Neierdings gerot ich immer effders ins Simmeleere. Ich gebb`s zu: Ich hann richdich Mores, ich kännt mei Schennschder, mei Liebschder an emme scheene gude Daa veleere an e anneri – so wie der aussieht unn wie die Weibsleit uff denne abfahre. Unn genau so werd`s komme – do brauch ich mer kä Illusione se mache. Ich därf mei Alder net vegesse. Ich bin schließlich nimmi die Jingscht, unn der eenmolich Prachtkerl, mei Schennschder, mei Liebschder, mei erschder unn bis zum heidiche Daa eenzicher Enkel, is grad emol siwwe Monat alt.
Wo die Lieb hinfallt…
Neierdings gerot ich immer effders ins Simmeleere. Ich gebb`s zu: Ich hann richdich Mores, ich kännt mei Schennschder, mei Liebschder an emme scheene gude Daa veleere an e anneri – so wie der aussieht unn wie die Weibsleit uff denne abfahre. Unn genau so werd`s komme – do brauch ich mer kä Illusione se mache. Ich därf mei Alder net vegesse. Ich bin schließlich nimmi die Jingschd, unn der eenmolich Prachtkerl, mei Schennschder, mei Liebschder, mei erschder unn bis zum heidiche Daa eenzicher Enkel, is grad emol siwwe Monat alt.
2010, Kategorie: Prosa
Beitrag anhören: 2010_WoDieLiebhinfallt.mp3 (13,55 MB)
„Mem Odysseus kammer nit kuschele . . . !“
orrer:
Iwwer die Trepp in die Juchendzeit
Norbert Schneider, Rehborn
Geschdern war ich sesamme met meiner Fraa in meim Elderehaus, wo jetz leerstieht. Mei Fraa hatt noch ebbes in dem alde Rundbooekeller met dem gestambde Lehmborrem se erlediche unn ich sein in dere Zeit dene lange Hausgang ehinner unn die Trepp enuffgang. Heit ess se aus Traverdin, vor verzich Johr war die Stee noch aus Holz geweescht. Die ewwerschde zwää Tritt harre immer geknaarzt, do hatt mer kenne noch so sachde ufftrere, die harre immer Stimme gemach.
Die eerscht Stubb owwenuff glei newer de Trepp war die Schlofstubb vun meine Eldere. Jedes Mol, wann ich als junger Kerl samschdaachs uff die Danzmussik gang war, hatt mei Mudder e sammegezooenes Paar Strimp in die Deer geleet, dass die jo nit zuflabbe konnt. Se hatt wolle neemlich sell Knaarze heere unn heit hunn ich on dere Stell als noch im Ohr, wie mei Mudder sich in dem Moment erumgeleet unn vor Erleichderung dief dorchgeschnauft hatt: De Bub war dehääm. Es war em nix basseert. Alleritt war mer oogetermt worr: „Fahr mer nore nit met eme Besoffene. Liewer hole mer dich!“
Im eerschde Stock uff em Gang hinne links war die ehemalich Stubb vun meim Brurer unn meer. Zwää Bedder harre dringestann unn e Eelowe. Wie fa mei Brurer – er ess sechs Johr älder wie ich – dann met de Zeit e eije Stubb abgedäält worr war, ess fa mich e Schreibdisch eninnkumm unn dezu e Bicherregal. Es war schun e komisch Gefiehl, wie ich die Deer uffgemach hunn: Mer war’s uff äämol so vorkumm, wie wann ich uff Besuch in mei Juchendzeit kumm wär. Mei Konfermandebild met dem Spruch aus em 1. Korindherbrief hot noch newerm Fenschder gehonk. Die links Wand met dere alde Dabeet war ganz leer, nore e paar Wanzelecher ware se sieh. Do hatt frieer manchemol de `Star-Schnitt´ aus de „Bravo“ gehonk unn newer de Deer uff dem Bicherregal hunn noch e paar vun dene Bänn gestann, wo ich als Bub geles hatt: die „Sagen des klassischen Altertums“, „Deutsche Götter- und Heldensagen“, „Schild des Glaubens“, „Berühmte Entdecker“, e Fußballbuch vun de Welt- määschderschaft in England met Sammelbilder vun ARAL unn e Lexigon aus dere Zeit. Rechts newe om Rand vun dem allerunnerschde Regalbreet hot ganz schepp mei alder Schlofbär gehockt, wo aus dere Zeit gestammt hot, wie ich noch e Stobbelhuppser geweescht war. Er hot werklich bees ausgesieh: Äa Bää war ab, das anner war ausgehonk unn hot do erumgebambelt, ää Aau hot gefehlt, das hellbloo Leibche hatt kää Knepp unn war veknoschdert unn dezu war ää Ohr ingeress . . .
Wie mer der vetraude Geruch vun dem Bohnerwachs unn dene alde Mewel in die Nas steijt, do ess mer`s jo uff äämol, wie wann ich Gespreecher heere deet. Seerscht e bissi weirer fort unn zimmlich undeitlich. Awwer dann alsfort neegschder, bes ich se om Enn immer besser vestiehn . . . Ei, will do ääner Spuchde met mer mache? Uff äämol heer ich ganz deitlich e Knodderstimm: „Schaut euch diesen zerlumpten Kerl an, man muss sich schämen, dass man zusammen mit solch einer Gestalt auf dem selben Regal stehen muss! So einer gehört in die Mülltonne! In seiner Erscheinung ist er eine Beleidigung für uns alle!“ Mer kimmt’s jo werklich so vor, wie wann die Stimm aus dere Richdung vun dene „Sagen des klassischen Altertums“ kumme deet. Ei, allemol, das Buch dut rerre! Unn dann noch e paar annere Bicher: „Wo hat er denn sein Wissen her? Doch von uns!“ „Wir haben für seine Bildung gesorgt!“ „Uns hat er es zu verdanken, dass etwas aus ihm geworden ist!“
Do krien ich met, wie mei alder Schlofbär met dem ausene Aau unn dem abbene Bää met ganz ruischer Stimm Losung gibt: „Ehr ehrwürdiche Bicher, allemol horrer sei Wisse vun so Leit wie eich. Do horrer gelehrt, was frieer basseert ess, wie die veschiedene Dääle vun de Welt entdeckt worr sei, wie unn vun wem wichdiche Sache erfunn worr sei. Ehr hunn ne gescheit gemach. Das stimmt schun! Awwer soon’t emol ehrlich: Met wem vun eich horrer jemols gekuschelt? Wene vun eich horrer in de Arme genumm, wie rer Fiewer hatt? Unn on wem vun eich horrer sich feschtgeklammert, bes er Ruh gefunn hot unn in de Schlof gefall ess? Mei Kopp ess wie oft ganz blott worr, wie sei Träncher die Bagge erunnergelääf ware, weil er alsemol weje seim Bauchweh hatt heile misse. Wissener, vun eme Odysseus kammer bestimmt lehre, wie mer sei Kopp gebrauche kann, dass mer aus ere schlimme Laach wirrer erauskimmt. Awwer eme Odysseus kammer kää Sorje vezehle, dem kammer nit sei Lääd klaae, wammer met Nochbersch Manfred beim Kliggere Krach kriet hatt. Bestimmt kääm vun eich horrer stolz vezehlt, dass er nummedaachs beim Bolze drei Dore geschoss hatt! Unn kääm vun eich horrer gebeicht, dass er ganz allää die groß Lääder in de Scheier enuffgestee war, wo’s de Vadder doch extra vebott hatt! Siehner, awwer meer horrer so Sache vezehlt. Ich wääß veel mie vun em wie ehr all sesamme. Ehr hunn all fa sei Kopp geschafft. Awwer ich war so ebbes wie sei Freind! Meer horrer all die Sache oovetraut, wo rer uff em Herz gehatt hot unn wo ne gedrickt hunn . . .“
Dann war’s e Aaueblick ganz ruisch in meine alde Stubb, bes ich vun weirem die Schritt vun meiner Fraa geheert hunn. Glei druff hot se die Deer uffgemach unn saat: „Im Keller drunne sein ich ferdich, vun meer aus kenne mer gieh.“ Uff ääne Schlaach war der Zauwer vorbei unn ich saat nore: „Gieh doch grad als schummol vor, ich kumme glei noo, ich muss nore noch eme Juchendfreind die Ehr ooduu.“ Mei Fraa hot e bissi vewunnert geguckt, ess dann awwer schun emol vorgang. Wie ich dann wirrer allää war, hunn ich mei verobbder Schlofbär uff es zwettewwerschde Breet genaau in die Mitt uff Aaueheeh hiegesetzt unn die Bicher hunn ich all drumerum uffgestellt. Do ess mer’s doch werklich so vorkumm, wie wann der Schlofbär met seim ääne Aau, wo rer noch hatt, e Petzaau in mei Richdung gemach hätt. Grad so als wann er hätt wolle soo: „Danggeschee, bei uns zwää hot sich nix geännert, meer zwää halle fescht sesamme, do kann kumme, was will, grad so wie frieer in de alde Zeide . . . “
2010, Kategorie: Prosa
Beitrag anhören: 2010_Odysseus.mp3 (18,80 MB)
Nei in de Palz
Anne Naumann, Ellerstadt
Vor ganz viele Johr
- ich verrot Eich kä Zahle -,
bin ich uf die Welt kumme
in Nordrhein-Westfale.
Do lernt ich ihn kenne,
en Mann aus de Palz.
Ich kann Eich glei sage,
ich hatt Probleme am Hals.
In de Palz wollde mer lewe,
die Landschaft so schä.
Die Mensche so freindlich,
bloß – ich konnt kens versteh.
Gelernt hatt ich Englisch,
Franzesisch, Ladoi,
doch die babbelden annerscht,
e nei Sproch musst des soi.
Grumbeere sin Kartoffeln
un Stampes is Pürree.
Ich war am verzweifle,
des tat ganz schä weh.
Dann hatt ich’s geschafft
un konnt mit verzehle,
doch glei ging es weiter,
jetzt musst ich mich quehle:
Moi Figur war mer wichtisch,
so schlank un so foi.
Dochs Esse bei de Pälzer
muss schää deftisch soi.
Ich hab oft gefaschtet,
doch dann gab ich uf:
Ich bin liewer runder
un dodefor gut druf!
Dann kams Woi drinke,
des kann mer schun lerne.
Bloß sollt er ach schmecke
des wollt ich so gern(e).
De äne zu sieß,
de anner zu trocke.
Um „Moiner“ zu finne,
do musst ich lang hocke.
Ich hab jetzt gelernt
Als Pälzer zu lewe.
Kann esse un trinke
un Antwort ach gewe.
Des Beschte vun allem:
Do g’fallt mer’s extrem
un ich kann laut sage:
DO BIN ICH DEHÄM!
2010, Kategorie: Preis des Kultur- und Heimatkreises
Beitrag anhören: 2010_NeiindePalz.mp3 (3,53 MB)
Zweifl
Gustav Knauber, Heidelberg
Mer lewe in ere dolle Zeit,
mer redd souviel vum Friede
un hot en doch in Wirklischkeit
aadauernd blouß vermiede!
Guckt mer sich rum in derre Welt,
do brennt’s an alle Ecke.
Die Erwed fer de Friede war
noch nie e Zuckerschlecke!
Soulang mer Waffe produziert,
muss mer sie ausprowiere
un irjendwu uff dem Planet
en Krieg fer Fortschritt fihre.
Ob mer des wolle odder net,
des intressiert kaan Deifl.
Mer kumme, wann ich Friede heer,
die allergreeschde Zweifl!
2011, Kategorie: Lyrik, Platz 5
Kein Audiobeitrag verfügbar!
Großes Frihlingslob
Peter Eckert, Wadgassen-Differten
Die Sunn hat fascht schunn richtich Kraft,
in Bäm unn Straicher steit de Saft.
Die Weide tran ihr Kätzjer.
Die Krotte krawwle aus de Gräwe.
Es Zickel freit sich noch am Läwe
unn wäß noch nix vum Metzjer.
Poete denke an Sonette,
die Stuwehucker ans Entfette,
es drickt de Winterspeck.
Kaum kummt de Maulwurf zum Verschnaufe.
Er stoßt jetz Haufe näwe Haufe.
Es stinkt de Hundedreck.
Die Wutzjer genn vum Fresse rund,
de Osterhas vum Presse wund.*
Die Krokusse, die lache.
Jetz werd’s, fascht is’es schunn so weit,
in de Geschäfte heechsti Zeit:
Ball gebbt’s die Weihnachtssache.
De Buntspecht hämmert morsche Strutze,
unn brave Leid gehn Umwelt butze:
die Bäch, die Bisch, die Wälder.
Selbscht de Naturfreind denkt jetz draan,
er mellt‘s Geländeaudo aan
unn rast durch Wies unn Felder.
De Nachbar flämmt sei nasse Wiese;
er sitt wohl‘s eerschte Unkraut spriese,
ball wachst’s schunn wie bekloppt.
Guck, wie die Osterglocke blihe,
unn die, wo sich besonnersch mihe,
die werre ausgeroppt.
Wer liewer schunn ins Freibad will,
leit uff dá Sunnebank noch still,
mer muss sich halt gedulde.
De Guckuck kam’mer jetz erläwe,
der dut uff scheene Sache kläwe
weje de Weihnachtsschulde.
De Ränschirm kam’mer kaum entbehre,
de Gummistiwwel kummt zu Ehre,
kaum mo die kurze Hose.
Erdbeere gebbt’s mit goldne Schwänz,
ach Bleistiftsparchel bringt de Lenz
aus Spanje – unn aus Dose.
Die Mädcher, gehn’se jetz vor’s Haus,
packe die scheenschte Sache aus,
so rund, zart, rosa, knackich.
Doch krien’se dodevun die Freck,
packe se alles widder weg
unn gehn nim’meh halbnackich.
Es Vochelhähnche geht uff Balz,
de Menschegockel ewefalls,
die Weibcher dirfe wähle.
‘s is alt unn immer widder nei,
unn wär mer nim’meh mit debei,
ich glab, es dät emm fähle.
Die linde Lift sinn schunn erwacht,
es webt unn säuselt jetz mit Macht**
unn fascht termingerecht.
De Frihling losst sei blaues Band
halt widder flattre, wie bekannt.***
Unn los geht’s. Hall dich fescht!
* s.a. Joachim Ringelnatz: Wenn die Schokolade keimt
** s.a. Ludwig Uhland: Frühlingsglaube
*** s.a. Eduard Mörike: Frühling
2011, Kategorie: Lyrik, Platz 1
Beitrag anhören: grosses frihlingslob.mp3 (3,18 MB)
Unser Weg
Johanna Schmidt, Mannheim
Unser Weg war so wie unser Läwe,
miehseelisch erschd, dann iwwerwiegend ewe.
Bräd genuch, fer Hand in Hand ze geh’,
lichd genuch, fer weit ennaus ze seh’.
Schdiggweis schaddisch, dunkel, kalt,
dann widder sunnisch, mid re Bank fer Hald,
fer uffzetanke, Sunneschdrahle ze genieße,
fer zuene Deere uffzeschließe.
Es ledschde Schdigg, was wars so schää ze wannre,
zu zwätt, än Herzschlach wie de annre.
Dann Schdolperschdä fer Schdolperschdä,
am End vum Weg war ich allä.
Vor mir en Berg, en zweifußschmaler Schdeg,
iwwerm Gippel unsern doppeltbräte Weg.
Uff alle Viere bin ich nuffgekroche,
holschd mich doch ab? Verschbroche is verschroche!
2011, Kategorie: Lyrik, Platz 6
Beitrag anhören: unser weg.mp3 (2,12 MB)
Das Bildche
Helga Schneider, Kaiserslautern
Bloß e Moment vielleicht
hoschde uff dere Bank gehockt
im Rosegaarde,
jung wie jetzt unser ältschter Enkel.
Hoscht net gewisst,
dass du fer mich
länger wie e halb Johrhunnert dort bleibscht.
Guckscht mich an.
Riihrscht dich net.
Werrscht net alt.
Warscht so bei mer un de Manmme
immer stumm
wie e Denkmal
do uff dem Stickelche Babier,
e bissje angeknickt vun de Mamme ehre veschaffte Hänn,
fleckisch vun meine babbische Kinnerfingercher,
werwääßwieoft betracht.
Nor naachts im Drääm
hann ich alsemol gemäänt,
ich deet dich heere.
2011, Kategorie: Lyrik, Platz 3
Beitrag anhören: das bildche.mp3 (1,75 MB)
Die schlecht Zeit
Hermann Josef Settelmeyer, Lingenfeld
Wäscht noch, domols, die schlecht Zeit?
Vum Wind hän im Zimmer die Vorhäng gewackelt,
im Speicher unnerm Dach sin die Äämer gstanne,
de Klo war iwwer de Houf,
in de Kich hoscht gebade – im Zuwwer!
Obwohl – du warscht glicklich, dassd unner warscht.
Wäscht noch, domols, die schlecht Zeit?
Ää Stubb war gheizt als im Winter,
D ganz Familie war zammeghockt,
gewesche hoscht dich mit kaltem Wasser,
in de Schlofstub warn Blume am Fenschter aus Eis.
Obwohl – gut gschlofe hoscht immer un krank warscht ganz selte.
Wäscht noch, domols, die schlecht Zeit?
Kaum was zu esse hoscht ghat,
Worscht un Flääsch mol schun gar net.
Was hot mer net alles erfunne,
bis ebbes uf em Disch war.
Obwohl – gschmeckt hots jedem!
Wäscht noch, domols, die schlecht Zeit?
Fer Spielzeich war schun emol gar kä Geld do.
Stunnelang bischt uf de Stroß rumgerennt,
hoscht Dänzer un Rääfe durchd Gässle getriwwe,
mit Klicker drauß gspielt un mit Lumpe gekickt.
Obwohl – Spaß gemacht hots.
Wäscht noch, domols, die schlecht Zeit?
Am Schulhaus warn d Scheiwe mit Babbedeckel gflickt,
im Winter im Eck hot de Oufe geglieht.
gerechelt isch wore mit Stäänle un Finger,
de Griffel hot furchtbar gekratzt uf de Dafel.
Obwohl – aus de Kinner isch all ebbes wore.
Wäscht noch, domols, die schlecht Zeit?
Obwohl – wiesou eichentlich dauernd „die schlecht Zeit“?
2011, Kategorie: Lyrik, Platz 2
Beitrag anhören: die schlechte zeit.mp3 (2,26 MB)
Statt Blumme
Hanns Stark, Bobenheim-Roxheim
Kumm, setz dich mo, moin Sunneschoi,
mer fallt jetz nemmlich grad so oi,
dass ich schun seit
geraumer Zeit
blooß waat’ uff e Geleechenheit,
un heit, mään ich, weer’s net ve’kehrt,
des, was schun lang mo g’saat geheert,
doch aa se saa.
Jetz mach’ ich’s aa:
Ich wääß genau, ich hab moi Magge,
reit manchmo schneidiche Attagge,
philosphiere
un dischbediere,
mich oft im Griwwelgram ve‘liere,
des kann ich. - ’s macht mich gar net stolz,
bin awwer halt mo aus dem Holz,
e raues Haus,
un du halscht’s aus.
Wann ich gut druff bin, flott in Fahrt,
dann werd mit Witz un Charm net g’spart,
im Iwwermut,
mit frecher Schnut,
fiehl ich mich uffgeraamt un gut,
mit Geischt odder aa flache Sache
duu ich dich dann als lache mache,
’s gebbt awwer aa
ganz annre Daa.
Do bin ich dann richdich ve‘schlosse,
bin u’gemiedlich un ve‘drosse,
knodder un brumm,
wääß net, warum,
ranz dich aa odder bin stumm.
Aa den Kerl duuschde dann ve’draa
un nix, odder nix Falsches saa,
drum steht ääns fescht:
Du bischt die Bescht!
So isses nix wie selbschdve’stendlich,
dass ich mich heit - ich saa mo - endlich,
bedanke duu,
ganz ohne Schmuu
un ohne Blummestrauß dezu.
Un wann’s dann widder mo so is,
erinner mich – un sei der g’wiss,
dann mach ich kusch -
un halt die Gusch!
2011, Kategorie: Lyrik, Platz 9
Beitrag anhören: statt blumme.mp3 (2,91 MB)
Vesaimder Friehling
Rudi Steiner, Billigheim
De Friehling kummt mit aller Macht,
mit Vochelgsang unn Blierepracht.
Ma hot sich Monade druff gfräät,
die Winderzeit esch jeder lääd.
Doch sähnschd die mäinschde Leit nit drauß.
Im Gechedääl, die sinn im Haus.
Sie duun im wääche Sessel hugge
unn stunnelang blouß Fernseh gugge.
Wass selle mäinschdens vorgsetzt kriechen,
geht vun „banal“ bis „hanebiechen“.
In annre Sache duun doch selle
gewehnlich häichre Aasprich stelle.
Derweil s drauß keimt unn grient unn blieht,
unn Wunner iwwer Wunner gschieht,
richt sich de Blick in ämme fort
uff Schau, Gebabbel, Hännel, Mord. –
Mach oft de Fernsehkaschde aus
unn geh zum herrlich Friehling naus,
duu dänn mit Luscht unn Frääd begrieße
unn jeden Friehlingsdaach genieße!
2011, Kategorie: Lyrik, Platz 7
Beitrag anhören: versaimder friehling.mp3 (1,38 MB)
fer die Muddi
Matthias Zech, Speyer
’s liebschd issre jo
wann all do sin
’s Haus voll Leit
’s Zimmer voll Kinner
’s Bett voll Enkel
des issre ’s liebschd
braukschd nix mitbringe
kän Kees
kän Konjak
kän Kuche
’s hot se jo alles
’s liebschd issre
wann all do sin
’s Haus voll Leit
’s Zimmer voll Kinner
’s Bett voll Enkel
des issre ’s liebschd
kannschd alles mitbringe
Bichelscher
Blimmelscher
Bildelscher
’s fräät se alles
awwer
’s liebschd issre jo
wann all do sin
’s Haus voll Leit
’s Zimmer voll Kinner
’s Bett voll Enkel
des issre ’s liebschd
was sommern norre mitbringe
2011, Kategorie: Lyrik, Platz 8
Beitrag anhören: fer die muddi.mp3 (1,73 MB)
De Bombel-Fritzel
Wilfried Berger, Lobsann/Elsaß
’s war gleich nooch em Kriech, wu in Ludwigshafe alles zammegschmesse war, unn d’ Leit nit gewisst hänn, wu anne. Wu se frouh waren, wann se jemand g’funne hänn, wu se uffgenumme hot unn unnerm Dach e aldi Kammer mit ämme Schibbebaure-Oufe, zwää Better unn ännere Kocheck fer se eigericht hott.
Unn sou esch’s kumme, dass amme schäjine Morche e fremdes Biewel uff unserm Schulhouf g’stanne esch. De Lehrer hot g’saacht, des wär de Frieder, unn mer sellen oarndlich zu em sei.
Ich häwen glei wirrer gekennt! Des war des Biewel vun denne Leit, wu de letschte Freidaach mit Koffer unn Handdasche vun de Bah(n) rabgeloffe sinn unn wu mich g’froocht hänn, ewwich wisst, wu d’ Vorrergass esch, unn wu ’s Hörners wohnen.
In de Paus simmer all ummen rumg’stanne. Er hot e bissel g’frore mit seim korze Mändelsche, unn sei Kabb warem e bissel se grouß. Mit seine braune Lerrerschuuch horrer nit sou richdich zu uns gebasst, wu mer Dorfbuuwe doch all mit Sogge unn Hellschuuch rumgeloffe sinn. Er hot ach annerscht geredt wie mer, awwer nit veehl unn sou leise, dass mern kaum verstanne hot.
Er hot ach noch kää Schulbiecher unn kää Schreibzeich bei sich g’hatt. En klänner Stumbe vun Bleistift unn e bloes Heft, wu auße „Lieferscheine“ druffg’stanne esch, des war alles, was er vun dehääm mitgebroocht ghatt hot. In de grouße Paus horrer immer en Abbel gesse. Awwer Lewwerworschdebrout hänn mer Buuwe domols ach nit g’hatt!
Weil mer ganz in de Neeh vun denne Leit gewohnt hänn, hot de Lehrer gemähnt, de Frieder kinnt sich neewer mich setze. – Dass der vun Vornerei glei gewisst hot, was lous esch, unn wu er mit mer dra(n) esch, häwwich in de Mitt vun unsere Bank en grouße dicke Strich gezoche. In de Paus unn nooch de Schul häwwich mit meine Kammerade g’speelt unn de Frieder Frieder sei losse.
Im Friehjohr dann, wie mer vunn dehääm aus wirrer Kniestrimp hänn azieche derfe unn uff de Gass hänn speele kinne, horrer mit de Määre Higgels g’speelt, unn mer Buuwe hännen ausgelacht. Sei Mudder horrem aus uffgezochener Woll e klänni Bätz mit ännre digge Bombel owwedruff g’strickt g’hat, unn weil die Bombel beim Higgle immer ruff unn nab g’hubbst esch, hot de Frieder vun uns de Name „Bombel-Fritzel“ kriecht.
Amme schäjine Daach, wie ich grad vum Brouthoule häämkumm, sähn ich vun weirem, wie em Bombel-Fritzel sei Mudder mit meiner Mudder vor unsrer Hausdeer steht. Unn weil mer jo immer e schlechtes Gewisse g’hatt hot, häwwich mich vorsichtshalwer noch e bissel rumgedriggt unn de Haunstätter Liesel ehr Vorgäärdel betracht, bis ich g’sähne häb, dass em Frieder sei Mudder wirrer ’s Dorf owwenaus gange esch.
Wie ich vorsichdich g’froocht häb, was d’ Frau Arnold gewellt hot, hot mer mei Mudder verzejilt, dasse g’heilt het, weil mer Buuwe uns nit um de Frieder kimmere deeten, wu er doch sou gern mit uns speele deet. Ich sett doch emol zu en kumme, ins Hörners owwenuff. Wie dann emol wirrer en warme Daach war, un mer net so veehl Uffgawe g’hatt hänn, häwwich mirrem ausgemacht, dass ich meddags emol zuem kumm.
Wie ich dann ans Houfdoor geglobbt häb, hot mer sei Mudder uffgemacht unn mich d’ Stääch owwenaus in ehr Wohnung g’fiehrt.
De Herr Arnold war ach do, unn ich häb mich glei gewunnert, weil er en Lerrerhängsching a(n)g’hatt hot unn numme mit de lingke Hand sein Kaffee getrungke hot.
Wie mer dann speerer drunne im Sand g’speelt hänn, hot mer de Frieder verzejilt, dass sein Vadder im Kriech war, unn dort sei rechdi Hand verlore hot.
Gleich am negschde Daach hännses all gewisst, dass ich beim Bombel-Fritzel speele war, unn wie ich dann meddags nuff in unser Laacherle kumme bänn, hännse gemäänt, was ich doo noch will, unn ich sett doch besser zum Bombel-Fritzel gäji. Wie ich awwer kää A(n)g’schdalde gemacht häb, fer fort se gäji, hot mer de Hauer Eicheen en Stumber gewwe, dass ich de Rech nabg’floche bänn.
Ich häb mer dann de Dreck vun de House abgebutzt, unn wie ich häämgerennt bänn, simmer vor Zorn die Träne d’ Bagge rabgeloffe.
De negschde Morche bänn ich in de Paus gleich zum Lehrer gange unn häwwem g’saacht, dass ich nimmi newerm Frieder sitze will. Awwer der hot mich nirremol g’froocht warum, unn hot sei Pausebrout weirer gesse.
Die negschde Daache bänn ich dehääm fer mich allää geblewwe unn nit naus zum Speele gange. Mei Mudder hot sich gewunnert, warum ich mer uff äämol so veehl Zeit zum Abdriggle gelosst häb, unn immer wirrer g’froocht häb, ewwich ehr noch ebbes helfe kinnt.
Wie awwer ’s Werrer immer schäjiner worre esch, unn d’ Kinner uff de Gass immer lauder worre sinn, häwwich’s dehääm nimmi länger ausghalte.
Drauß hännse Dänzerles g’speelt, unn do häwwich mein Danzknobb aus de Schublaad g’hoult, e klänni Beitsch g’schnerre unn e Treibschnur vorne dra(n)gebunne.
Uff’s Heibels ehrm Blattegang esch’s am beschde gange. Do hot uns d’ Elsa immer speele losse. Blouß, wammer sou laut gegresche hänn, esch se kumme unn hot g’saacht, mer sellen nit sou rumblärre.
Drowwe uffem Maierle sinn mei Kammerade g’hoggt unn hän uns zugeguggt.
Ach de Bombel-Fritzel war do mit seim neije Dänzer, wu em de alt Gadding frisch gedreht g’hat hot. Sein Vadder hot en farwich a(n)gemolt g’hatt un dezu e neijie Beitsch g’schnitzt: en Hasselnussstegge mit allerhand Verzierunge unn mit de A(n)fangsbuchstawe vun seim Name, „F.A.“: Frieder Arnold.
De Frieder war ganz aus em Haisel, hot mit de Beitsch in de Luft rumg’fuchtelt unn esch uns immer wirrer zwische de Fieß rumgedabbt. Do esch mer en Gedangke durch de Kobb g’schosse! Unn uhne noch lang driwwer noochsedengke, häwwich em Bombel-Fritzel sei Beitsch aus de Hand geresse, iwwerm Knie zwäämol durchgebroche unn iwwer d’ Mauer g’schmesse.
Uff äämol esch’s ganz ruhjich wore. Mei Kammerade sinn vun de Mauer g’steche unn verschwunne. De Frieder hot g’heilt, hot sein Danzknobb liche losse unn esch häämgerennt. Ich bänn dann ach ab unn war kaum dehääm, do esch d’ Frau Hörner kumme unn hot g’saacht, ich sell emol glei nuff zum Herr Arnold kumme.
Zum Gligg war vun meine Leit känns dehääm! Unn dass sich die Sach nit noch länger nausziecht, bänn ich glei owwenaus zum Frieder seim Vadder. Wie ich dann bei denne d’ Stääch nuff bänn, häwwich mei Herz bumbere heere.
De Herr Arnold esch in de Kich g’stanne unn war ganz ruhjich. Er hot mer verzejilt, wie er im Kriech war unn wie er sei Hand verlore hot. Unn dass er jetzt blouß noch ää Hand hot, unn dass er mit dere em Frieder sei Beitsch g’schnitzt hot.
Er hot dann noch gemähnt, ich breicht jetzert nit se heile. Ich sett awwer driwwer noochdengke.
Ball denooch häwwich g’sähne, wie bei’s Hörners drowwe en klänne Meewelwache g’stanne esch, unn am negschde Morche war de Bombel-Fritzel nimmi in de Schul.
Mer hot speerer niggs mäh vunnen g’hert. Unn was aus em Bombel-Fritzel wore esch, wääß ich nit. – Doch fer mich war’s e Lehr! Immer wann ich speerer gemäänt häb, es wär meränner im Weech unn ich misst em sei Beitsch orrer sei g’schnitzt Steggel verbreche, hot bei mer e rout Lämpel uffgeleicht unn zu mer g’saacht: „Männel, halt dich serigg!“
2011, Kategorie: Prosa, Platz 2
Beitrag anhören: de bombel-fritzel.mp3 (11,24 MB)
’s Chrischkinnche war’s
Renate Demuth, Kaiserslautern
Sellemols, in denne Johre nohm velorene Kriech, wo`s an allem gefählt hat, war ma net so fix memm Gewwe, dodefor dabber bei de Hand memm Nemme. Das war net nor so bei de normale Leit, das war genau so beim Chrischkinnche. Während ma heitsedaas in de Stuwwe vun de Kleejne alsemo glawe kännt, ma hätt sich in die Spielzeichabdälung vun emme Kaafhaus veerrt, ware mer Kinner domols in der Beziehung kää bissje vewehnt. Ma hat sei Geduuns gehatt, es Läwensnotwenniche beisekrien; alles annere war erschd emoo Näwesach.
Ich hann vun meiner Got e Pupp gehatt, so groß unn schwer wie e lewenndiches Bobbelche. Veronika hann ich se gedääft. Ich kann kaum beschreiwe, wie gääre ich die gehatt hann unn wie sich`s fa e liewi Mama geheert, hann ich immer arich gut uff se uffgebasst. E paar Johr druff, wie die Got selwer Kinner kriet hat, hann ich mei Veronika serickgewwe misse, was mer furchbar Lääd gedun hat. Ich hann se hergebb ohne viel Balawer unn Gemachs. Gää die Beschliss vun de „Große“ se prodeschdeere – sowas hat`s domols net gebb. Ich hann a noch e Dackel aus Holz uff vier Rädder gehatt. Zwische de Holzdääle ware Scharneere, so dass der lange Kerber sich hat beweeche känne - ungefähr wie e echder Dackel eriwwer- unn eniwwerwackelt beim Laafe. Allegebott hann ich mer die Fingercher gepetzt, was ma geheerich die Freid vedorb hat. Ausgerechnet d a s Spielzeich hat mer kenner abnemme wolle, a net `s Chrischkinnche. Ganz annerschder war`s met de Puppekich, emme Kaschde aus Holz, owwe unn vorne uff, an de Wänn Babierdabeede. An Meewel hat`s, aus Holz sesammegebosselt, e Kicheschrank, e Disch unn zwä Stiehl gebb, dodezu klitzekleejnes Tongescherr unn zwää odder drei Dibbcher aus Aluminium. Am meischde gefall hat mer de Puppeherd aus Blech unn`s Waschbecke met dem Kräänche, wo Wasser rausgeloff ist, wammer`s vorher in de Behälder an de Rickseit ingefillt hat. Johr fa Johr hat die Puppekich wie nei unnerm Chrischbaam gestann. Werklich nei awwer war immer nor das Päckche Marzipanworschd. Ich wääß noch genau, wie`s ausgesiehn hat unn kann nohempfinne, wie ich mich domols gefreit hann. In denne Daa war ich an eejner Tour met de Puppekich beschäfdicht, weil ich gewisst hann: Das is e Vegnieche uff Zeit. Spätschdens in de zwätt Januarwoch werd’s Chrischkinnche in emme unbeowwachde Aueblick die ganz Herrlichkäät widder schnabbe, fa se irchendwo im Himmel se deboneere bis zu de nägschde Weihnaachde. Jedesmo hann ich heejmlich druff gehofft, es däät mei Puppekich bei mer vegesse, awwer das is kää eejnziches Mo basseert, obwohl`s doch meh wie genuch se dun gehatt hat bei all denne Kinner. Irchendwann hann ich am Heiliche Owend noch e Pippche kriet, awwer mei Herz hat trei unn fescht an de Veronika gehängt unn desswä war ich net werklich beindruckt. Heit kann ich mich nor noch dunkel erinnere, wie das Neie ausgesiehn hat: ziemlich kleejn unn aus emme Maderial, wo ma net unbedingt strabazeere sellt. Unvewieschdlich dodegää ware domols unser Kinnerschuh. So lang, wie`s nor irchendwie gang is, hann die halle solle, bis halt die Zehwe gequetscht wor sinn. Ich sieh se noch vor mer, die Träder aus dem stracke Ledder. Die Absätz unn die Spitze vun de Sohle ware sogar noch met Eisjer vestärkt. Wo ma dodemet hingetappt war, is so schnell kää Gras meh gewachst.
Amme scheejne gude Daa is mer das Pippche beim Spiele uff de Boddem gefall. Ich hann net glei gesiehn, wo`s leit, mich hin- unn hergedräht unn – dabbich, wie ich war - hann ich uff eemo met em Absatz vun meine klowiche Schuh uff demm Puppekopp gestann. Ich bin ganz arich verschrock. Das Puppegesicht war nämlich net nor e bissje veschammereert, das war grindlich ruineert, ungefähr so, wie ma`s heitsedaas als bei manche prominende Superreiche noh de ixt Scheejnhäätsoberation siehn kann – voll met wieschderliche Delle unn Huwwel, so dass ma`s Grussele lerne kännt. De Frankesteejn hätt`s sicher als Määschderstick aangesiehn, awwer ich war gradwäägs am Vezwazzele. Met Herzbubbere hann ich do gestann, mer uff die Libbe gebiss unn - worres bis dort enaus - minuddelang iwwerhaupt net gewisst, was ich dun odder losse soll. Normalerweis hann ich nämlich uff mei Sache gud Aacht gebb. Die Mama, so isses mer dorch de Kopp geschoss, kann ziemlich ungemietlich werre, wann se sich richdich eiert, die is sowieso immer schnell owwedraus, unn dass ich e neies Spielzeich in kerzeschder Zeit so zugericht hann, wär doch wohl Grund genuch, mer de Grutze runner se mache. Wann ich hätt zauwere känne, hätt ich „Heile-heile Gänsje“ gesung unn das Pippche wär widder ganz geweejn odder ich hätt mich weit fort gewinscht - irchendwo hien, wo sich nimmand iwwer mei Dabbichkäät uffreecht. Ich hann bees in de Bredullje gehuggt unn mordsmäßich de Dadderich gehatt deswää, awwer dann is mer doch noch ebbes ingefall. Uffem Treppeabsatz im Gang hat e uraldes Verdigo gestann. Do unne drunner, so weit hinne, wie`s nor meechlich war, hann ich das vebollert Pippche vesteckelt. Weil ich so wenich Spielzeich gehatt hann, isses de Mama schneller wie mer lieb war uffgefall, dass das Pippche nimmi do war. Eejn iwwers anner Mo hat se denoh gefrot unn weil ich halt so arich Schiss gehatt hann, is mer nix anneres ingefall, wie jedesmo se saan: „Ei, `s Chrischkinnche war`s. Das hat`s Pippche widder geholt.“ Do hat die Mama groß geguggt, richdich ungleiwich.
X-mo hat se mich gefrot unn x-mo hat se vun mer dieselb Antwort se heere kriet, so lang, bis se`s irchendwann läärich war. Met aller Gewalt hann ich das Pippche vegesse wolle, awwer ich hann`s oms Verrecke net ferdich gebrung.
Seguderletscht - Woche druff - hann ich mich, wie die Mama net do war, vor demm Verdigo beichlings uff de Boddem geleet, fa nohsegugge. Do drunner war - nix, absolut nix.
Ich war wie erleest. Soll mer noch eemo enner saan, uff`s Chrischkinnche wär kää Veloss!
2011, Kategorie: Prosa, Platz 3
Beitrag anhören: s chrisschkinnche wars.mp3 (9,74 MB)
Kochkurs fa Männer
orrer
Die Sach met dem Mammut unn dene sauwere Fingerneel . . .
Norbert Schneider, Rehborn
Weil ich zwar geere gut esse, awwer selbscht nit koche kann, harrich mich oogemeld`t fa dene Kurs vun de Volkshochschul „Kochen für Männer“. In de Kich hot newerm Fenschder e groß Wandkart met de Bilder vun alle meechliche Gewerze gehonk met owwedriwwer dem Spruch in große Buchstawe: „GEWÜRZE GEBRAUCHE MAN MIT MUT UND PHANTASIE!“ Das hot mer irchendwie gefall, weil ich selbscht jo nit geere läppsch esse.
Jetz hunn ich jo gedenkt, do gängde nore Männer hiene, wo wie ich nore gradso met e bissi Glick e paar gebackde Aajer hiekrie, awwer sunsch noch ganz selde e Kochdibbe vun inne gesieh hunn. Do harrich mich ganz schee geschnerrt, weil die meischde schun emol e annerer Kurs bei dere Leiderin besucht harre. Die selle Männer wollde dodeweje nit wie ich koche lehre, die wollde nore e paar neie Kochrezebde ausproweere. Ääner war sogar Metzjer vun Beruf unn die Leiderin hot met dem dann immer wirrer Experdegespreecher gefehrt: Ob mer die Flääschstiggelcher rechder quer orrer langerzich schneid unn noch mie so Zeich . . .
Wie e dummer Bub hunn ich do debei gestann unn dann sei mer in Zwääergruppe ingedäält worr. Die Leiderin hot sich bestimmt gefroot: „Wo macht derdoo dann om wenischde kabutt?“ unn hot mich glei dem Metzjer zugewess. Dem hunn ich dann, so gut ich konnt, e bissi zugeschafft: Wasser uffgestellt, Lauch geschnett unn fa de Noodisch aach noch de Dääg geknet. Das hunn ich de liebscht gemach, irchendwie ess do scheint’s mei Kindhäät dorchkumm, wie mer sellemols Sand met Wasser gemanscht unn in die Fermcher gebb harre. Uff äämol muscht mei Kochkamerad bei ere annere Kochgrupp methelfe unn do hunn ich ganz allää met drei Gescherrer do gestann, wo ich druff uffbasse muscht, unn das alles gleichzeidich. On drei Herd- pladde muscht ich jetz erumfuhrwerge: Hinne links uff dere Platt sollt ich die Nule koche. Vorne links uff dere Platt met dem rore Punkt harrich de Ufftrach, es Flääsch scharf oosebroore. Alla hopp dann, do hunn ich halt glei die Peffermiehl gegreff unn orntlich losgeleet. Dodebei muscht ich on dene Spruch met dene Gewerze dengge unn do hunn ich emol richdich Mut unn Phantasie bewess. Uff dere Platt hinne rechts sollt ich uff die hell Soß fa de Lauch uffbasse. Unn newebei sollt ich jo aach dene Dääg noch knere . . . Dann hot mich aach noch ääner vum Nochberherd gefroot, ob mer fa dene Noodischdääg warm orrer kalt orrer doch rechder loolich Millich nemme mischt. Doch, ich hummich schun geschmäächelt gefiehlt, dass der mer so ebbes Diffisilles zugetraut hot, unn do hunn ich mich e bissi uffgeblos: „Also, die beschde Erfolche harrich bes jetz bei ere Millichtemberadur vun 25 – 27 Grad!“
Die Kursleiderin ess dann aach alsemol vorbeikumm unn hot driwwer geguckt, was mer all so mache. Bei meer hot se gestaunt, dass ich so voller Inbrunscht im Dääg erumgeknootscht hunn. Do wollt ich e Spässje mache unn hunn ehr gesaat, dass ich geschdern noom Eelwechsel om Audo mei Fingerneel nit so richdich sauwerkriet hätt Awwer met dem Dääg do deet das schun klabbe, die schwarze Dreckränner wäre aach schun veel blasser worr. Uih, do hot se awwer bees die Aue vedreht!
Uff äämol leijt doch so e komischer Geruch in de Luft . . . Ess mer doch tatsächlich das Stick Flääsch oogebrennt! Unn das Nulewasser war aach om Iwwerkoche. Jetz hot mer doch nore ääner Moment nit uffgebasst! Do blääkst doch die Kursleiderin dorch die ganz Kich: „Jo, jo, die Mannsleit, die kenne
ääfach nit e paar Sache gleichzeidich mache. Das kenne die ääfach nit!“ Also, derdoo Spruch hatt mer jetz awwer gar nit gefall, wie die so abfällich iwwer uns Männer hergezoo ess. Do hunn ich emol schnell die Platt met dem Nulewasser abgedreht, die Pann met dem Flääsch uff die anner frei Platt vorne rechts eriwwergezoo unn dann hunn ich mer die Kursleiderin emol vorgenumm. „Wisse Se dann nit“, saarich, „dass das alles met dem Mammut sesammehängt? Das kammer doch allewei iwwerall lese.“ „Met was fa’m Mammut?“ hot die ganz err gefroot „Ei, do basse Se awwer jetz emol schee uff, dass Se uns Männer besser vestieh kenne. Die Sach ess neemlich die: Frieer, bei unsere Vorfahre, dene Urmensche, do ware die Mannsleit zustännich defor, dass genuch se esse do war. Do konnt mer nit ääfach meddachs in de Metzjerlare ziehe unn fa owends e schee abgehonk Stick Flääsch hole. Vun dem Jachderfolch vun dene Mannsleit hot es Iwwerlewe vun dere ganze Sipp abgehonk. Unn do muschde die Jeecher sich voll druff konzentreere, dass jo alles geklappt hot. Jedes hatt sei Uffgab: Die ääne hunn e Fallgrub ausgehob, die annere hunn das Mammut in die richdich Richdung getrebb unn wirrer annere hunn die Speere geworf, wann das Dier nah genuch war. Das war jedes Mol e Sach uff Lewe unn Doot. Jeder äänzelne Mann war e hochspezjalisierder Fachmann uff seim Gebiet. Unn die Fraae? Was hunn die gemach? Die hunn vor de Hehl Beere gesammelt, hunn om Feier Holz noogeleet unn dann vleicht noch die Kinn gehutscht. Ei, du mei liebschder Gott, bei allem Reschbekt, vun dene Arwede konnt mer jo jetz aach werklich drei uff äämol mache. Awwer die Mannsleit konnde sich gar nit leischde, iwwerhääbt ääner Gedangge on ebbes anneres se veschwenne als wie nore on die ää Sach, wo se grad vorharre. Ohne die sell Fähichkäät vun dene Männer frieer geeb’s heit uff dere Erd vleicht gar kää menschlich Lewe mie. Siehn Se, unn in dene männliche Gene hot sich das alles met de Zeit so feschtgesetzt, dass sich veel vun uns heidiche Männer aach nore uff ää Sach konzentreere kenne. Unn jetz, wo Se das alles wisse, ess Ihne jo bestimmt klar worr, was das oogebrennde Flääsch met dem Mammut se du hot.“
Do hot die Kursleiderin gelacht unn saat, vun dere Seit hätt se die Sach jetz noch gar nit betracht. Do saarich: „Ei, dann ess es jo gut, dass ich Se emol uffgeklärt hunn. Unn aus genau dem selwe Grund kimmt’s heit alsemol aach vor, dass meer Mannsleit enunner in de Keller gieh, fa e Flasch Bier se hole, unn dodebei iwwersieh mer die zwää leere Flasche, wo owwe on de Trepp gestann hunn. Das kammer uns nit vorwerfe, das hängt aach alles nore met dem Mammut sesamme. Orrer wann e Mann noo langem Suche sei Hose im Kläärerschrank gefunn hot, dann horrer kää Schangs mie, das groo gesträäfde Hemd se sieh, wo rer dodezu ooziehe will unn wo nore zwää Biechel weirer hängt. Er hatt halt bei seim Kläärer-Tunnelblick nore Acht uff sei Hose gehatt unn do war das Hemd ewe nit in seim Beudeschema drin geweescht. Dodeweje konnt er das Hemd gar nit finne. In so eme Fall muss dann die Fraa das Hemd suche unn die kann das nadeerlich neegscht met zuene Aue in Nullkommanix greife. Awwer die ess vun de Nadur jo aach nit zu so eme hochspezjalisierde Sonnermodell entwickelt worr. Die Fraae, die vegesse das ääfach zu oft. Jedefalls derfe die met ehrm Mann uff kääne Fall schelle, im Gejedääl, die misse stolz druff sei, dass se so e Noofahre vun dene Urzeitexperde hunn derfe heirade unn dass sell Gen sich bes in die heidich Zeit aach beim eichene Mann erhall hot.“
Ich glääwe jo ganz fescht, dass die Kursleiderin bei dem selle Kochkurs endlich die richdich Instellung gejeniwwer uns Mannsleit kriet hot unn om Schluss muschde mer dann aach noch esse, was mer sesamme oogericht harre. Die Kursleiderin war ganz mudisch unn hot sogar selbscht metgess. Se war so mem Geschmack ganz sefreere, nore beim Noodisch, do war se e bissi vorsichdich unn ich hunn gesieh, wie se sich neegscht e Stobbe gekaut hot. Irchendwie harrich das Gefiehl, wie wann se dodebei alsfort ganz genau uff mei blitzsauwere Fingerneel geguckt hätt . . .
2011, Kategorie: Prosa, Platz 1
Beitrag anhören: kochkurs fa maenner.mp3 (14,42 MB)
Die gstohle Braut
Ä Episod vun unserm Dorf
Paul Schwanninger, Ludwigshafen
Was isch vun unserm Dorf berischt isch Datsach un ä wohrie Gschischt.
S lebt mol in de alte Zeit, däss schäschte Mädel weit un breit.
Ringsrum die Buwe wissens all, dass do ä Goldstigg steht im Stall.
Garnädd weit, sinn bloß paar Meter, liggt Schauerem, däss wäß jo jeder.
Grad do isch sälles mol passiert, wu isch verzehl jetzt u’scheniert.
Die Dochter wars vum Bauer Graf, ä bildhibsch Ding un sunscht a brav.
De Vadder hüt se wie e Perl: „Sollscht griege mol än reische Kerl.“
Är hot schun äner rausgedeit, weil fer ä Hochzisch wärds ball Zeit.
De Graf där stellt sisch däss so vor, dass se mol griggt de Bu vum Mohr,
grad där wu do Bormäschder isch un deng’kt ä bissl noch an sisch.
Däss wär doch mol ä schänes Paar un isch, isch profedier sogar.
Doch die Maid hot sisch entschiede, isch mi’m Ploo’n nädd so zefriede.
Drum mänt se a, die Dochter Ilse, nädd dänn Bu vuns Mohre will se;
nä sie will nädd dänn vun hiwwe, liewer än vun Dannstadt driwwe.
De Hans där wär mär jo so rescht, wann isch däss närr ferdisch bräscht.
De alte Graf där hot kä Ruh un redd ähr Dag fer Dag gud zu.
Ähr war a mitm Mohr fascht änisch, dass däss passiere soll, allmählisch.
Mit lang Pallawer wars soweit, dass kumme isch die Hochzischzeit.
Bei dänne zwä war jetzt entschiede, die Ilse soll dänn Mohr jetzt griege.
Heit am Dag do werd des gfeiert, wu mär die Graf mim Mohr verheiert.
Mänt ähr dass däss nimmand stärt, a beim Nochber hot märs ghärt.
Die Buwe do vun Dannstadt driwwe, hänn jo än Ploo’n, wie mär dohiwwe,
die Schänheit aus de Gsellschaft dann, am Polterowend klaue kann.
So treffen sisch nood stigger drei, ährn Typ de Hans war a debei.
Sie gehn a nood uffs große Fescht un dun wie wann se do die Gäscht.
Die Braut wu se als erschdie sieht, die hot gemacht wie wann se mied,
geht naus nood an die frische Luft un a die drei warn schnell verduft.
Machen so, dass nimmand sieht, was do im Dung’kle alles gschieht.
Sie fallt m Hans glei um de Hals, wie wann ses hett schun effter als.
Ganz leis verlossen se dänn Ort: „Na los, ähr Kerl, jetzt dabber fort.“
De Polderowend fröhlisch, froh, bloß die Braut war nimmie do.
De Bräut’gam hot sisch uffgemacht un hot se gsucht ä halwie Nacht.
Am anner Dag härt mär im Nescht, dass se de Mohr jo garnädd möscht.
Sie is a nood beim Hans gebliwwe, im Nochberdorf, in Dannstadt driwwe.
Lange griggt känn Kerl vun hiwwe kä Mädel mä vun Schaurem driwwe,
weil domols war däss noch so Sitte,
die Borsch hänn sisch um Mädle gstritte.
2011, Kategorie: Preis des Kultur- und Heimatkreises
Beitrag anhören: die gstohle braut.mp3 (5,91 MB)
De Läwensbaam
Waltraud Meißner, Bad Dürkheim
De Läwensbaam – noch steht er fescht!
Doch kahler werd’s schun im Geäscht:
Fascht täglich fallt e gääles Blatt,
u(n)bemerkt un läwenssatt.
Verhaldener fließt jetzt sein Saft.
Nooch auße strotz er noch vor Kraft!
Er traacht a Frucht vun Johr zu Johr:
wormstichich efder, kummt mer’s vor.
Sei dinni Rinn schlickt Schramm fer Schramm
un ’s harzt a schun ganz leicht de Stamm.
Doch trotz er Hagel, Blitz un Storm:
Fascht uhne Macke scheint sei Form!
Zwar geht er nimmi voll in Bliet,
doch singt manch Veggelsche sei Lied
in seine Zweiche ganz allert,
verkind, dass’ widder Friehling werd!
Un is der Baam a langsam alt,
norr der wäß ledschtlich wanner fallt,
wu ’ne geplanzt in seiner Pracht,
un alles Läwe hot gemacht!
Mild blinzelt dorch ’s Geäscht die Sunn. –
’s is schließlich Ende Fewwer schun!
Saan a die Worzle: „Mern werrn matt“,
De Saft weckt zärtlich Blatt fer Blatt . . .
2011, Kategorie: Lyrik, Platz 4
Beitrag anhören: de laewensbaam.mp3 (1,93 MB)
Ende der Beiträge zur Pfälzer Mundart.
Beiträge nach Jahrgängen sortiert:
2011
2010
2009
2008
2007
2006
2005
2004
2003
2002



